Wat literair erfgoed ons over vandaag vertelt

Al sinds zijn studietijd is hoogleraar Nederlandse letterkunde Jos Joosten gefascineerd door Vondels curieuze gedichten over Johan Mauritius van Nassau Siegen, bouwer van het Mauritshuis in Den Haag. De schaamteloos opbouwende retoriek over een sloper, de politieke drijfveren achter een geconstrueerd heldendom, en natuurlijk de slavernij als het hangijzer.

In het Mauritshuis (‘Het museum erkent eigenlijk niet veel te weten over zijn naamgever.’) is nu een tentoonstelling geopend over de bouwer en naamgever van het museum. In het nieuwe nummer van Ons Erfdeel publiceerde Joosten een essay over dezelfde Johan Maurits, bij wie zowel de status als ‘held’ als met name die van ‘vaderlands’ kritische kanttekeningen behoeft (de journalist van dienst in dagblad Trouw op 4 april opent probleemloos: ‘Tot voor kort was hij een held’. Zonder de vraag te stellen: ‘O ja? En bij wie dan?’). Uiteraard komt de betrokkenheid van Johan Maurits bij de slavernij aan bod, die overigens in Brazilië al veel langer onderwerp van onderzoek is, maar ook in Nederland al tijdens zijn leven punt van kritiek was (onder meer bij hagiograaf Barlaeus).

Ten slotte bepleit Joosten dat de casus Johan Mauritius/Vondel bij uitstek geschikt is om college, les of leesclub diepgang te geven of om bij te dragen aan discussies.