Nieuwe editie van de PAO-cursus ‘Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde’ volgende maand van start

PAODe Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur in Nijmegen organiseert voor de negende keer op rij een cursus Recente Nederlandse en Vlaamse Letterkunde voor iedereen die interesse heeft voor literatuur. Acht specialisten laten hun licht schijnen over boeken van nu.

 

Programma

5 februari: Inleiding: prof. dr. Lut Missinne n.a.v. haar boek Oprecht gelogen. Autobiografische romans en autofictie in de Nederlandse literatuur na 1985 (2013)

 

12 februari: De helleveeg (2013) – A.F.Th. van der Heijden.

docent: dr. Mathijs Sanders

 

26 februari: Hoe ik een beroemde Nederlander werd (2013) – Wouter Godijn

(shortlist AKO Literatuurprijs 2013)

docent: prof. dr. Jos Joosten

 

12 maart: Voor jou (2013) – K. Schippers

docent: Marieke Winkler MA

“Nieuwe editie van de PAO-cursus ‘Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde’ volgende maand van start” verder lezen

Naschrift bij ‘Taalkundig geroezemoes rondom Het Groot Dictee van 2013’

kip-eiVoor wie geïnteresseerd is in de taalkundige discussies: raadpleeg Neder-L. Daar wordt tevens de kippenei-kwestie verder besproken door Wim Mattens, in een bijdrage getiteld ‘Het roemloze einde van de tussenklank en van het ritmisch element!‘.

Bijzondere bijkomstigheid is dat Mattens in Nijmegen gestudeerd heeft en er gepromoveerd is. Hij heeft veel over de spelling van de tussenklank in samenstellingen gepubliceerd. Dat is geen toeval. Nijmegen heeft een uitgebreide geschiedenis van onderzoek naar de spelling. Denk aan het postuum verschenen boek van Remmert Kraak, hoogleraar Taalwetenschap in Nijmegen (titel: Homo loquens en homo scribens, 2006). Maarten van den Toorn (hoogleraar Nederlandse Taalkunde in Nijmegen) en Kees Fens (hoogleraar Moderne Letterkunde in Nijmegen) schreven vroeger met veel plezier samen Het Groot Dictee en maakten deel uit van de jury!

Taalkundig geroezemoes rondom Het Groot Dictee van 2013

KootenNeijt

Anneke Neijt

De mooie bijvangst van Het Groot Dictee 2013 is dat dit dictee leidde tot maar liefst vier taalkundige discussies. Het gaat om hardnekkige kwesties, vragen die nog niet bevredigend beantwoord zijn, hoezeer taalkundigen ook hun best doen: (1) “dan of als?”, (2) “spelling is wel/niet taal”, (3) “weg met de standaardspelling”, en (4) “hoe lossen we kippenhok – kippeëi en bessenwijn – bessestruik op?”

Ten eerste de discussie over dan en als: Kees van Kooten laat zien dat dan helpt om dubbelzinnigheden te voorkomen, terwijl Helen de Hoop laat zien dat daarmee niet alle dubbelzinnigheden de wereld uit zijn. Tja – taal blijft dubbelzinnig. Als schrijver moet je je daar bewust van zijn, en je kunt die dubbelzinnigheid zelfs uitbuiten, denk aan wiewauwen in Het Groot Dictee dat naast ‘krioelen’ ook ‘raaskallen’ betekent. “Taalkundig geroezemoes rondom Het Groot Dictee van 2013” verder lezen

NRC-Column Nicoline van der Sijs

woordenboek2

Toekomstig woordenboek

“Op 5 november vorig jaar maakte de Engelse woordenboekuitgeverij Macmillan het einde van de papieren uitgaven bekend onder de kop ‘Stop the presses – the end of the printed dictionary’. Bij dit bericht veerde ik op, want lexicografie is een oude liefde sinds ik als 20-jarige student redacteur werd van een Nederlands-Russisch woordenboek. ‘De toekomst van het woordenboek is digitaal’, aldus de uitgeverij. Een open deur, zou je zeggen, maar dan heeft u buiten de woordenboek-schrijvers gerekend…”

Lees hier de hele column ‘Toekomstig woordenboek’ van Nicoline van der Sijs.

 

*

Nicoline van der Sijs is hoogleraar Historische taalkunde van het Nederlands in de digitale wereld.
Deze column verscheen eerder in NRC.

‘Wilfried’, door Jochem Aben

katviool3

Tijdens het Kerstfeest van de afdeling Nederlands, afgelopen donderdag, vertelde tweedejaars Jochem Aben het metrische verhaal van Wilfried. Om nog meer in de stemming voor de komende dagen te komen, is het hier integraal te lezen.

Graag vertel ik u van Wilfried,
’n man die hier in Hatert leeft.
Speelt met zijn kat, en wanneer niet
is er altijd iets dat hij beleeft.

Het is een vrij aparte vent.
Gebruikt een tijdbom als zijn wekker,
die doortikt, mits je wakker bent,
maar zijn kat, die is nog gekker.

Dat beest, dat is zo’n slimme kat,
dat willen er zovelen.
Die kat, die is zo slim, omdat
hij briljant viool kan spelen. “‘Wilfried’, door Jochem Aben” verder lezen

De week van… Jeroen Dera

Jeroen Dera is promovendus en docent Moderne Nederlandse Letterkunde.

foto

Maandag 16 december

Acht uur. Ik zou zo graag willen dat ik met een ander genenpakket geboren was. Mensen die ’s ochtends heel gemakkelijk wakker kunnen worden, schijnen namelijk een speciaal eiwit aan te maken dat het slaapdronken gevoel blokkeert. Van zo’n eiwit heeft mijn lichaam helaas nog nooit gehoord, zeker niet op maandagochtend, dus ik blijf nog maar even liggen. Vriendinlief is al lang en breed naar haar werk – advocatenkantoren in Arnhem vergen immers reistijd, vooral ’s morgens vroeg – en ik besluit me naar haar kant van het bed te verplaatsen. Dan heb ik tenminste alvast mijn kussen verlaten. “De week van… Jeroen Dera” verder lezen

Hoe praten Nederlandse moeders tegen hun baby?

baby-koptelefoon
Van Amerika tot Japan passen ouders zich aan als ze tegen hun baby praten: de stem gaat omhoog en de spraak wordt wat zangeriger. De precieze implementaties van deze aanpassingen verschillen echter van taal tot taal. Titia Benders, post-doc onderzoeker bij eerstetaalverwerving, heeft dit fenomeen nu bij Nederlandse moeders onderzocht en recent gepubliceerd in het tijdschrift “Infant Behavior and Development”.
.
De 18 onderzochte moeders spraken inderdaad wat hoger en zangeriger tegen hun baby dan tegen een volwassene. Een nieuwe bevinding was dat de moeders ook meer glimlachend klonken als ze met hun baby speelden. Zo’n ‘glimlachende’ klank kun je soms ook aan de telefoon horen: als je opneemt hoor je meteen of de persoon aan de andere kant van de lijn glimlacht of niet. Titia onderzoekt nu of ook baby’s een glimlach kunnen horen. Stay tuned!
.
Het artikel van Titia Benders is tot 31 januari 2014 gratis te lezen.

Hoe klonk Kerstmis in de Middeleeuwen?

middeleeuwse kerstHet liederenhandschrift Berlijn 190 (1480) is een van de belangrijkste bronnen voor het laatmiddeleeuwse geestelijke lied in de Lage Landen. Het bevat een rijk en gevarieerd repertoire van kerstliederen en Marialiederen, met teksten en melodieën van de twaalfde tot de vijftiende eeuw.

Neerlandici Johan Oosterman en Dieuwke van der Poel en religiewetenschapper Peter Nissen vertellen op vanavond over de literaire, muzikale en spirituele betekenis van de liederenverzameling Berlijn 190 en in het bijzonder over het beeld van Kerstmis dat eruit oprijst. Ensemble Trigon brengt enkele liederen ten gehore.

 

Sprekers

  • Johan Oosterman is hoogleraar oudere Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
  • Dieuwke van der Poel is universitair hoofddocent bij de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur aan de Universiteit Utrecht.
  • Peter Nissen is hoogleraar Spiritualiteitsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
  • Elianne Keulemans, hoofd van het Soeterbeeck Programma, is gespreksleider.
  • Ensemble Trigon is gespecialiseerd in vocale middeleeuwse muziek en bestaat uit Cora Schmeiser (sopraan), Marsja Mudde (sopraan) en artistiek leider Margot Kalse (alto).
Datum: donderdag 19 december
Locatie: Mariënburgkapel, Mariënburg 26, Nijmegen.
Tijd: 20.00 tot 22.15.
Voor meer informatie zie hier.

 

De week van… Mickey Koster

Mickey Koster, ook wel bekend als Mick, is derdejaars Nederlands.

mick

‘De week van onder meer Mick’

Maandag 9 december

heel, heel vroeg in de morgen – Dit heb ik nog niet geschreven.

nog steeds vroeg – Vanaf vandaag opnieuw een poging wagen mijn week op papier te zetten. Ik schrijf altijd graag, vooral wanneer het moet, weten jullie. Dit is echter min of meer vrijwillig. De zinnen zullen wel wat aan de korte kant worden, aangezien ik lang niet altijd wat nuttigs te melden zal hebben, en aangezien niemand op enorm uitgerekte plakken saaiheid zit te wachten, wat ertoe zal leiden dat ik de boel zeer waarschijnlijk vrij beknopt zal houden, mocht dat lukken. Dus.

Ik heb nog geen idee hoe ik vandaag schrijven zal. Het zal vast gaan over mijn collegevrije dag, over mijn afspraak met Klaar Vernaillen, en over verdere tijdsinvullingen. Eerst: mijn wekelijkse stuk over het werk van Jeroen Mettes afronden. Ik heb – en dat is nieuw – in het weekend al een opzetje gemaakt. De man in kwestie zit de laatste tijd nogal in mijn hoofd, en na even in mijn hoofd te hebben gebivakkeerd, verhuist hij naar mijn computer, week in, week uit. Ik ben hem nog niet zat, en dat is misschien maar beter ook. Eerst maar eens van Tilburg (mijn vriendin heeft de pech daar te wonen) naar Nijmegen reizen. Schrijven over Jeroen Mettes en binnenwandelen bij Klaar. De rest ligt open. Saai, denk je? Vast niet, want elke dag brengt zijn openbaringen. Geldt ook voor weken, maanden, jaren… Enfin, langdraderigheid: vandaag is rood. Ben ik eens benieuwd. Nu moe. Nou moe.

“De week van… Mickey Koster” verder lezen

Jurylid Anneke Neijt kondigt Groot Dictee aan

Anneke Neijt is hoogleraar Nederlandse Taalkunde en maakt sinds enige jaren deel uit van de jury van het Groot Dictee der Nederlandse Taal, dat 18 december aanstaande plaatsvindt (21.30, Nederland 1).

neijt dictee

Aankomende ’s woensdagavond treffen ik u tegen bij het Groot Dictee!

Het gaat dit jaar om spelfouten én taalfouten bij het Groot Dictee. De deelnemers schrijven eerst op wat er gedicteerd wordt, en onderstrepen daarna de grammaticale fouten. De schrijver van het dictee is de man aan wie we graaft zich autobio in de Dikke Van Dale te danken hebben. Als geen ander beheerst hij het genre van de net-niet-grammaticale zinnen: Kees van Kooten. Hij heeft iets met het woordje zich dat te pas en te onpas opduikt. Taalfouten leiden vaker tot misverstanden dan spelfouten, is zijn boodschap, en dat dan moet beslist dan blijven. Van Kooten illustreert dat meesterlijk met de krantenkop ‘Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem als jam.’ Wie als door dan vervangt leest wat er bedoeld is:  ‘Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem dan jam.’ Saillant detail is dat er zojuist een wetenschappelijk artikel is verschenen over als en dan met de conclusie dat als taalkundig meer voor de hand ligt, want als is het voegwoord van vergelijking en dan is meestal een bijwoord. Van Kootens illustratieve voorbeeld laat zien dat je ook met de betekenis rekening moet houden.

Vorig jaar was het Adriaan van Dis die de prachtig tekst Zijn waar wij niet zijn schreef. Op de foto bij dit bericht (v.l.n.r. Anneke Neijt, Ludo Permentier en Adriaan van Dis) bespreken de leden van de jury met hem het ik-besef. Over het dictee van dit jaar mag ik niets vertellen, want strikte geheimhouding – na woensdag meer.

Zie verder:
Interview met Kees van Kooten
Het artikel met de gewraakte titel
Titel en samenvatting van het wetenschappelijke artikel over dan en als