‘Romantiek is gékte!’ – verslag van Neerlandistiek in het Nieuws

door Linda van der Pol

Afgelopen donderdag schoven alle eerstejaarsstudenten en enkele ouderejaars aan voor Neerlandistiek in het Nieuws – een dag bedoeld om studenten bekend te maken met actuele thema’s in de taalkunde, taalbeheersing en letterkunde. Op het programma stonden vier lezingen, een aantal workshops én een literair intermezzo.

Hans Hoeken, hoogleraar persuasieve communicatie (en bij ouderejaarsstudenten vooral bekend als één van de schrijvers van Overtuigende Teksten), trapt af. Hij geeft antwoord op de vragen of en hoe verhalen invloed hebben op onze overtuigingen, attitudes en intenties. ‘Neem de bouquetreeks. Je weet precies hoe die boekjes eindigen: vroeger kwamen de man en vrouw bij elkaar, tegenwoordig hebben ze ook nog seks. Wat blijkt? Of de hoofdpersonen wel of geen condoom gebruiken heeft invloed op onze opinie over voorbehoedsmiddelen.’

Daarna is de beurt aan Kristin Lemhöfer, onderzoeker aan het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, waar zij onderzoek doet naar meertaligheid en de problemen die dit voor mensen kan opleveren. Aan ons legt ze uit waarom het moeilijk is om polyglot, iemand met een heel hoge graad van taalbeheersing in meerdere talen (Ivo Niehe!), te zijn.

Na een workshop naar keuze van Kobie van Krieken, Jeroen Dera, Martine Veldhuizen of Titia Benders (respectievelijk over literaire verteltechnieken in krantenartikelen over schokkende misdaden, online literatuurkritiek, schelden in het Middelnederlands en BrabbelPRAAT) is het tijd voor lunch. Daarbij kan kennis gemaakt worden met twaalf Duitse studenten die aan de universiteit van Duisburg-Essen Nederlands studeren. Zij zijn speciaal voor Neerlandistiek in het Nieuws naar Nijmegen gekomen – voor hun een uitgelezen kans om Nederlands te spreken.DSC_0002

’s Middags staan er na een tweede workshopronde nog drie onderdelen op het programma. Marita Mathijsen, emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de UvA, verkondigt de pracht van negentiende-eeuwse literatuur. ‘Weleens van Jacob van Lennep gehoord?’ Slechts een enkeling knikt. Tja, de romantiek zit in het verdomhoekje, zegt ze. Haar vurige betoog zorgt er echter voor dat iedereen uit de zaal voortaan wel twee keer nadenkt voor literatuur uit de negentiende eeuw af te doen als saai: Romantiek is gékte!

DSC_0014Masterstudenten Jelko Arts en Lotte Lentes, bekend van www.artsenlentes.nl, laten enkele romanpersonages tot leven komen op Twitter: Elmer, uit Reve’s Werther Nieland, vraagt zich af waarom Jelko niet bij zijn club wil horen en Alice van Jules maakt duidelijk dat haar man het huis niet inkomt als hij wéér een autowrak meeneemt. Ook hebben zij ‘Het grote Arts en Lentes Literatuurquiz extravaganza’ in petto. Petje-op-petje-af, maar dan met gebaren. De winnaar gaat naar huis met twee edities van Das Magazin.

DSC_0019Jean-Marc van Tol (van Fokke en Sukke!) sluit af met een luchtige lezing over de aanval op Amsterdam in 1650. Heel beeldend brengt hij ons kennis bij over de politiek in de Gouden Eeuw, met extra aandacht voor alle knulligheden die bij de beoogde staatsgreep van stadhouder Willem II van Oranje kwamen kijken. ‘Willem wilde Amsterdam bezetten, maar zijn troepen verdwaalden op de Hilversumse heide. Ze kwamen nog een postbode tegen, maar lieten hem lopen: wat moesten ze anders met die man? Maar die spoedde zich natuurlijk naar Amsterdam en belette zo de bezetting.’

 


Titia Benders wint AVT/Anélaprijs

Via Neder-L:

TitiaBendersFOTO

De AVT/Anélaprijs voor het beste taalkundige proefschrift van het afgelopen jaar is gewonnen door Titia Benders voor haar proefschrift Nature’s distributional learning experiment. Dit proefschrift, dat Benders in 2013 verdedigde aan de Universiteit van Amsterdam, bespreekt in detail de manier waarop kinderen leren om klanken die veel op elkaar lijken – zoals de klinkers in man en maan – van elkaar te onderscheiden.

De jury prijst in het juryrapport ‘de elegantie en onafhankelijkheid’ van Benders’ proefschrift en vermeldt als ‘saillant detail’ dat “de Nederlandse moeders die meewerkten aan Benders’ onderzoek veel glimlachten tegen hun babies, maar hierdoor het a-aa-contrast voor hun babies beduidend moeilijker leerbaar maakten.” Titia Benders is momenteel als postdoctoraal onderzoeker aan onze afdeling verbonden.

De AVT/Anélaprijs wordt sinds 1994 jaarlijks uitgereikt tijdens het Taalgala, een feestelijke bijeenkomst voor alle taalkundigen. De prijs wordt uitgereikt door de twee belangrijkste beroepsverenigingen voor taalkundigen, de Algemene Vereniging voor Taalwetenschap en de Nederlandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap Anéla.

“Kun je hier verder mee?” Het dilemma van het afsluiten van chatgesprekken

lezingwyke

Aanstaande maandag geeft Wyke Stommel een presentatie (16:30) op het Etmaal van de Communicatiewetenschap te Wageningen, getiteld “Have I answered your question?” Problems in chat counseling session closings. De afsluitingen van institutionele chatgesprekken zijn namelijk razend interessant. We weten al lang dat gespreksdeelnemers allerlei routines hanteren om het einde van een gesprek te bereiken: ok’s,  nou’s maar ook uitspraken over de toekomst (dan ga ik morgen meteen bellen) of uitspraken die het advies op een andere manier erkennen (dan weet ik nu genoeg). We weten ook al dat er voor telefoongesprekken een ongeschreven regel bestaat dat de beller moet beginnen met afsluiten, waarschijnlijk om de gebelde zo min mogelijk tot last zijn (beleefdheid). Maar bij chatgesprekken blijkt deze verplichting niet te gelden. Chatcliënten erkennen soms het advies niet en doen daarmee ook niet de eerste stap richting gesprekseinde. Dan zit de chatmedewerker met een dilemma: hoe het gesprek tot een einde te brengen als de cliënt niet instemt met het advies? Vragen als “Kun je hier verder mee?” en “Heb je nog andere vragen?” zijn middelen waarmee medewerkers het dilemma proberen op te lossen, namelijk omdat ze alsnog een erkenning van het advies uitlokken. Dit afsluitingsdilemma kan verklaren waarom online hulpverleningshandboeken schrijven dat chathulpverlening een extra inspanning van medewerkers vraagt. Maar het kan misschien ook wel verklaren waarom chat een aantrekkelijk medium is voor (sommige) hulpvragers: in een chatsessie is het gemakkelijker een advies af te wijzen dan aan de telefoon.

Deze analyse van afsluitingen van chatsessies van de alcohol- en drugslijn maakt deel uit van het Begrijpelijke Taal-project (NWO) “Wederzijds begrip via chat en telefoon” dat Wyke uitvoert in samenwerking met het Trimbos Instituut en prof. dr. Hedwig te Molder (Universiteit Twente en Wageningen) .

Schrijfwedstrijd van tijdschrift Op Ruwe Planken

orplogo

In het kader van het thema ‘Reizen’  van de aanstaande Boekenweek (8 – 16 maart), stuurt Op Ruwe Planken schrijvers op literaire wereldreis. In haar nieuwe schrijfwedstrijd “Bestemming onbekend” hoeven auteurs alleen te besluiten in te stappen, het doel van hun reis kiezen de andere deelnemers.

Aanmelden voor de wedstrijd is simpel. Deelnemers mailen een locatie naar wedstrijd@opruweplanken.nl. Die locatie kan heel dichtbij zijn (“het speeltuintje bij de buurtsupermarkt”) tot heel ver weg (“een ijsbeergrot op de Noordpool”), zo lang het maar mogelijk is er een verhaal mee te schrijven. Na aanmelding krijg je de locatie te horen die een andere deelnemer heeft ingestuurd. Deze locatie moet de achtergrond vormen voor jouw verhaal, van maximaal 1000 woorden.

De auteurs van de drie beste verhalen worden uitgenodigd om hun verhaal voor te komen dragen op het Nijmeegs Boekenfeest op 8 maart in Concertgebouw de Vereeniging. Het publiek en de Op Ruwe Planken-jury zullen hier beslissen wie uiteindelijk de hoofdprijs mee naar huis mag nemen. De hoofdprijs bedraagt 150,- euro en een publicatie in Op Ruwe Planken.

De deadline voor het insturen van een verhaal (max 1000 woorden) is op zaterdag 15 februari om 12.00. Inzenden kan via wedstrijd@opruweplanken.nl.

Voor meer informatie zie www.opruweplanken.nl

 

 

Lunchen met literaire heldinnen uit de Europese literatuur

Maria-Stuart

Oedipus, Heer Halewijn, Don Quichot, Werther, Hercule Poirot. Ranglijsten met beroemde personages uit de Europese literatuur worden doorgaans bevolkt door mannen. Daarvan kijken we niet op: dat de dominantie van mannelijke auteurs leidt tot een overvloed aan mannelijke personages ligt ergens voor de hand. Maar wie zijn door de eeuwen heen de ‘heldinnen’? Wat vertellen vrouwelijke personages ons over literatuur, over helden, over de Europese geschiedenis en over de wijze waarop mensen met hun leven en de samenleving omgaan?

Vanaf februari 2014 organiseert de themagroep ‘Europese literatuurgeschiedenis’ een reeks lunchlezingen op maandag over intrigerende vrouwelijke personages uit de Europese literatuur, zo zal onder andere Nina Geerdink van onze afdeling een lezing houden over Maria Stuart (afbeelding) in het werk van Schiller en Vondel.

De lezingen staan open voor medewerkers  én studenten van de universiteit; ook boterhammen zijn welkom; koffie en thee worden voorzien. Iedere lezing duurt 15 minuten met vervolgens een kwartier de mogelijkheid tot discussie.

 

Programma (12u-12u30):

03/02 Antigone – door André Lardinois
10/02 Moeder Courage – door Maarten De Pourcq
17/02 Morgan le Fay – door Sandor Chardonnens
24/02 Claribel Frossack – door Mathijs Sanders
10/03 Esther Waters – door Marguérite Corporaal
17/03 Elisabeth Nietzsche – door Paul van Tongeren
07/04 Heloisa –  door Alicia Montoya
14/04 Maria Stuart – door Nina Geerdink
12/05 Lady Chatterley – door Theo Engelen
19/05 Sara Burgerhart – door Helen de Hoop
26/05 Twee Anna’s –  door Sophie Levie

 

Zie hier voor meer informatie.

 

Nijmeegs Poëziefeest op donderdag 30 januari

poezieweek

Op donderdag 30 januari start in Nederland en Vlaanderen de Poëzieweek. De Poëzieweek wordt sinds twee jaar georganiseerd om meer aandacht en een groter bereik voor poëzie te creëren. Iedereen die tijdens de Poëzieweek voor € 12,50 aan poëzie koopt, krijgt het Poëziegeschenk (dit jaar geschreven door K. Schippers) cadeau van de boekhandel. Op 5 februari wordt de week afgesloten met het Gedichtenbal, georganiseerd door o.a. de Wintertuin.

In Nijmegen wordt de Poëzieweek donderdag aanstaande geopend met het Nijmeegs Poëziefeest in Bibliotheek De Mariënburg. De avond wordt geopend door vijf (oud)stadsdichters waaronder Dennis Gaens, Jaap Robben en Marijke Hanegraaf. Zij treden samen op met hun protegés: vijf jonge talenten uit Nijmegen en omstreken waaronder Jelko Arts, Maarten Buser en campusdichter Irene Schoenmacker. De avond wordt afgesloten door een voordracht van Judith Herzberg en de muzikale omlijsting is in handen van singer-songwriter Rufus Kain.

Het Nijmeegs Poëziefeest is een samenwerking tussen Op Ruwe Planken, Onbederf’lijk Vers, het Vlaams Cultureel Kwartier en Bibliotheek De Mariënburg.

Toegang is slechts 5,- voor studenten! Kaarten kun je hier bestellen.

 

Hubert Slings reageert op Bas Jongenelen

Wij ontvingen een reactie van Hubert Slings, projectcoördinator van de app Vogala, op de bespreking daarvan door Bas Jongenelen:

vogala-1

Beste Bas,

Naar aanleiding van je wat zuinige stukje over de nieuwe Vogala-app (waarvan ik medewerker ben), zou ik je graag een paar zaken in overweging geven.

Vogala is een digitale toepassing; regelmatige uitbreiding van het aantal fragmenten is (via het colofon van de app) al aangekondigd. Je had je aanvullingssuggesties dus gewoon als aanvullingssuggesties kunnen presenteren, in plaats van als ‘gemiste kans’.

Veel mensen – veelal jongeren – denken bij apps inderdaad vrijwel automatisch aan games en (inter)actie. Maar is een app zonder game-element (waarvan ik er toch wel een aantal ken) daarmee meteen een ‘gemiste kans’?

Het is over het algemeen nogal lastig zich te verdedigen tegen het verwijt dat een toepassing allerlei dingen niet kan. Een en ander hangt vaak nauw samen met het beschikbare budget.

  • Opname van een foto van het handschrift bij elk fragment was deel van het oorspronkelijke plan, maar is in de uitwerking wegens gebrek aan voldoende tijd en middelen vooralsnog gesneuveld.
  • Via het informatieblokje bij elk Vogala-tekstfragment wordt telkens verwezen naar de relevante pagina’s uit Van Oostroms boeken Stemmen op Schrift en Wereld in Woorden, zodat liefhebbers qua context ruimschoots aan hun trekken kunnen komen.
  • Op elke iPad (en andere tablet) kun je betrekkelijk eenvoudig zelf teksten inspreken, maar hoe die opnames technisch te evalueren met professionele sprekers zie ik nog niet direct voor me (spraakherkenningssoftware aanpassen voor Middelnederlands?).

Zo zou ik meer naar voren kunnen brengen, maar daarmee repareer ik je gefnuikte verwachtingen waarschijnlijk niet.

Enfin, Vogala is in twee weken tijd ruim 13.000 keer gedownload; dat is in elk geval ruim meer dan er medioneerlandici in Nederland rondlopen. Met een website in plaats van een app had Vogala DWDD niet gehaald – die uitzending was alleen al goed voor ruim 5200 downloads. Ook kregen we inmiddels talloze enthousiaste reacties per mail, via twitter e.d. ook van mensen uit het onderwijs.

Nu de app op al die duizenden tablets geïnstalleerd is, kunnen we ze in de komende jaren met een druk op de knop naar hartelust updaten en uitbreiden, als het budget het toelaat ook met nieuwe functionaliteit. Half februari is de webversie klaar, half maart de Androidversie (zie www.vogala.org).

Ik zie eigenlijk geen enkele reden om te somberen.

Hartelijke groet,

Hubert Slings, projectcoördinator Vogala

Literaire avond over dichter-schilder én cartoonist Lucebert

catoon lucebertCartoon van Lucebert uit Het Parool, maart 1955 (Bron: website van de KB)

Op woensdag 5 februari organiseert Café Livre in Breda een avond over de dichter-schilder Lucebert. Met medewerking van Michiel Braam, Paul van Capelleveen, Anja de Feijter en Ruud de Quay.

Michiel Braam zal de muziek die hij componeerde bij de ‘japanse epigrammen’ van Lucebert ten gehore brengen (voor een indruk: bezoek zijn site). Anja de Feijter zal ingaan op de vroege poëzie en iets vertellen over de vertaling daarvan naar het Engels. Paul van Capelleveen zal een minder bekend deel van het oeuvre bespreken: de cartoons die Lucebert tekende in de jaren vijftig. Ruud de Quay zal voorlezen uit de briefwisseling tussen zijn vader Cas de Quay en Lucebert.

 

Café Livre, woensdag 5 februari, zaal open 19.30 uur, aanvang 20.00 uur, entree 12,50 euro.

Plaats: Kroonsael van Café Restaurant Oncle Jean, Ginnekenweg 338, Breda

De week van… Stefan Frank

Stefan Frank is universitair docent bij Nederlandse taalkunde. Hij is gespecialiseerd in psycholinguïstiek.

stefan

Vrijdag 10 januari

Ik word wakker in Londen –waar ik nog af en toe woon– met het gevoel alsof ik een fruitmesje probeer door te slikken. Dit is geen goed moment om griep te krijgen, want vanmiddag geef ik een lezing aan de universiteit van Birmingham. Gelukkig vind ik in de medicijnkast iets wat me kan helpen de dag door te komen.

Omdat ik nog ruim een uur de tijd heb voordat ik naar het station moet, ga ik naar een buurtcafé om daar verder te werken aan mijn pogingen om een computer iets te leren over de statistische woordpatronen van het Nederlands. Opnieuw zonder veel succes.

In de trein naar Birmingham controleer ik nog een allerlaatste keer of mijn presentatie een min of meer goed lopend verhaal vormt. Het gaat over hoe de hersenen reageren op voorspelbaarheid van woorden tijdens het begrijpen van taal. Helaas zijn niet alle resultaten even overtuigend, maar desondanks lijk ik er goed mee weg te komen: zoals het hoort zijn er wel een paar kritische vragen, maar niets wat me van mijn stuk brengt. De rest van de middag en tijdens de treinreis terug naar Londen brainstorm ik met één van de Birminghamse onderzoekers over een beurs die we samen willen gaan aanvragen. Intussen word ik zieker en zieker. “De week van… Stefan Frank” verder lezen

Nijmegen 1944, het bombardement

market-garden_-_nijmegen_and_the_bridge

1944. Een gedenkwaardig en dramatisch jaar voor Nijmegen. Amerikaanse bommenwerpers vonden hun Duitse doel niet en zochten een target of opportunity. Bij het bombardement van Nijmegen op 22 februari 1944 verloren bijna achthonderd Nijmegenaren het leven en veel van het oude hart van de stad werd verwoest. Op dinsdagavond 11 februari wordt in het kader van het Soeterbeeck Programma stilgestaan bij 1944, het trauma, geheugen en de verwerking van het bombardement van Nijmegen.

Historicus Joost Rosendaal van de Radboud Universiteit legt uit wat er zeventig jaar geleden precies gebeurde en gaat in op de publieke verwerking van dit trauma.
Peter Nissen, hoogleraar Spiritualiteitsstudies aan de Radboud Universiteit, geeft een korte lezing over de zin van herinneren.
Jos Joosten, voorzitter van Numaga, de historische vereniging van Nijmegen en omgeving, en hoogleraar Nederlandse taal en cultuur aan de Radboud Universiteit, spreekt een column uit: Het bombardement van Nijmegen: een nieuw begin?

Indrukwekkende intermezzo’s met beeldmateriaal van Nijmegen blijft in beeld en muziek uit de eigentijdse opera Ben je thuis voor het donker, uitgevoerd door het Nijmeegs Opera en Operette Gezelschap, illustreren de lezingen.

Tijd: 20.00-22.00 | Locatie: Collegazalencomplex Radboud Universiteit

Toegang: € 9,50 | studenten, scholieren en Soeterbeeck-abonnees gratis | medewerkers RU en Vrienden van de RU € 7,-

Reserveren? Zie hier.