NRC-Column Nicoline van der Sijs

Making_Comeback

In haar eerste column voor de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad beschrijft Nicoline van der Sijs in vogelvlucht de geschiedenis van het vak historische taalkunde, een vak dat dankzij de digitalisering een ware comeback beleefde. Waarin onderscheidt de historische taalkundige zich nu van de ‘gewone’ taalkunde? Lees het in haar column ‘De comeback van een vak’.

De week van… Maarten Buser

Maarten en Mary Heilmann

Maarten Buser behaalde vorig jaar zijn bachelor Nederlandse Taal en Cultuur en schrijft momenteel zijn scriptie binnen de master Letterkunde over een neerlandistisch onderwerp: het dichterschap van Mustafa Stitou.

Maandag 10 februari

Toen Jeroen Dera, overigens ook mijn scriptiebegeleider, mij vorige week vroeg of ik aankomende week, deze week dus, wou verslaan voor dit weblog, was mijn aanvankelijke reactie: ‘Maar ik heb een ontzettend niet-spannende week voor de boeg: ik zit vooral thuis aan mijn scriptie te werken.’ Ik zei het anders, maar het kwam hier wel op neer. Mijn excuses trouwens voor de ongelukkige zinsconstructie, maar het zal waarschijnlijk niet mijn laatste zijn. Jeroens reactie op mijn reactie was dat bewust kiezen voor iemand die aan zijn scriptie werkt ook eens iets nieuws was; of althans iets van die strekking. Nu moet ik nog echt aan die scriptie gaan werken ook, nu ik bij moet gaan houden wat ik doe.

Afijn, de maandag: ik heb niet aan mijn scriptie gewerkt. Vandaag moest ik mij verdiepen in Nieuwsblad van den boekhandelaar, de voorloper van Boekblad. In het negentiende-eeuwse, vier pagina’s lange Nieuwsblad stond welk boek waar was verschenen, maar niet waar het over ging. Ik heb een paar nummers doorgenomen en de advertenties zijn precies hetzelfde opgemaakt als de andere tekst. Ergens is dat best fascinerend. “De week van… Maarten Buser” verder lezen

Jos Joosten over het Nijmeegse bombardement in 1944 (en het naoorlogse effect daarvan op individuele Nijmegenaren)

1944Op dinsdag 11 februari werd in het kader van het Soeterbeeck Programma stilgestaan bij het tragische Amerikaanse bombardement op de Nijmeegse binnenstad in 1944. Het bombardement, de gevechten rond operatie Market Garden en de periode van Nijmegen als frontstad tussen september 1944 en maart 11945 brengt de balans op naar schatting 2000 doden en enorme verwoestingen en menselijk leed.

Jos Joosten sprak ter gelegenheid van deze avond een tekst uit waarin hij stilstond bij het naoorlogse effect van het bombardement op individuele Nijmegenaren.

Zijn lezing is in zijn geheel terug te lezen op de site van het Soeterbeeck Programma.

Drie neerlandici over Polare

polareOp Voxweb worden drie ‘boekenmensen op de campus’ naar de toekomst van de boekhandelketen Polare gevraagd. Hun antwoorden zijn toegespitst op de Nijmeegse situatie, waar een Facebookactie gestart is met de naam ‘Dekker vd Vegt moet blijven‘. Alle drie de ondervraagden zijn betrokken bij onze afdeling: student Wout Waanders, hoogleraar Jos Joosten en promovendus Jeroen Dera.

Matthijs Kolthoff wint CIW-scriptieprijs

matthijs

 

Matthijs Kolthoff, die bij ons zijn bachelordiploma Nederlandse Taal en Cultuur haalde, heeft begin deze maand de CIW-scriptieprijs gewonnen voor zijn scriptie Defensive Reactions on Fear Appeals. Kolthoff schreef de scriptie onder begeleiding van prof.dr. Enny Das ter afsluiting van de mastervariant Communicatie en Beïnvloeding. De jury, die bestond uit leden van de opleiding CIW en van de Rijksuniversiteit Groningen, prees het werk van Kolthoff met name om de geslaagde combinatie van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. De inventatieve manier waarop de scriptie kwalitatieve gegevens over weerstand tegen fear appeals in gezondheidscampagnes verwerkte in de opzet van de experimentele studie, was in de ogen van de jury bijzonder geslaagd, evenals de complexe analyses van de date in Kolthoffs onderzoek.

Hieronder kunt u het abstract lezen van de scriptie van Matthijs Kolthoff, die momenteel als Docent Bedrijfscommunicatie verbonden is aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN): “Matthijs Kolthoff wint CIW-scriptieprijs” verder lezen

Kritiek op ons numerosity-onderzoek, uitleg en antwoord

appeltaart

Het numerosity-onderzoek van Arina Banga, Esther Hanssen, Rob Schreuder en Anneke Neijt over de vorm en betekenis van de tussenklank en in samenstellingen heeft de belangstelling getrokken van Wim Mattens. Hij schreef er kritische stukken over in Neder-L; zie Taalkundig geroezemoes en Naschrift op ons weblog. Inmiddels heeft Banga tekst en uitleg gegeven in Neder-L en Neijts commentaar op het derde artikel vind je hier. Fragmenten uit de discussie:

Mattens: Toch nog een keer die vermaledijde spelling.

Neijt: De huidige beregeling is niet zo slecht, want die zorgt voor gelijkvormigheid.

Banga: Dat we een superenkelvoud aantreffen, komt niet overeen met Mattens’ theorie.

Mattens: Als dat de uitkomst van wetenschappelijk onderzoek is, dan deugt dat onderzoek niet.

Mattens: En hoe beregelen de Nijmeegse morfologen college- in collegebank, collegedictaat, collegegeld, collegezaal: een substantief zonder tussenklank (vgl. appel) met enkelvoudige of meervoudige betekenis?

Neijt: Die beregelen we niet. Ons onderzoek is geen prescriptief onderzoek. We onderzoeken de functie van de tussenklank voor taalgebruikers: is het een ritmisch element, vooral bedoeld om een prosodisch betere vorm te bereiken, of is het een betekeniselement, een meervoudsaanduider, zoals de oude spellingvoorschriften doen vermoeden?

Shut Up & Write in Nijmegen

shut up and writeShut Up & Write is bedacht en ontstaan in de Verenigde Staten. In New York bestaat er een bruisende Shut Up & Write community. Jonas Kooyman haalde het concept naar Amsterdam en inmiddels wordt het ook in steden als Utrecht en Rotterdam georganiseerd. Arts en Lentes introduceren het nu in Nijmegen.

Jonge schrijvers en dichters, ervaren en onervaren, met én zonder literaire ambities komen bij elkaar om een uur lang in stilte te schrijven. Voor wie wil is er daarna de mogelijkheid zijn of haar werk te bespreken. Shut Up & Write heeft als doel jonge schrijvers en dichters bij elkaar te brengen. Iedereen die zich wil ontwikkelen op het gebied van schrijven is welkom. Het maakt niet uit wat je schrijft, welk genre je beoefent of hoeveel ervaring je hebt: creativiteit en het werken met gelijkgestemden staat voorop.

De bijeenkomsten vinden maandelijks plaats in het bovenzaaltje van Café In de Blaauwe Hand. De avond begint om 21.00u, inloop vanaf 20.30u. Voordat de kookwekker op een uur wordt afgesteld, maken we kort kennis, daarna gaan we een uur schrijven, in stilte. Na afloop is er de mogelijkheid het werk te bespreken of om na te borrelen.

De eerste Shut Up & Write vindt plaats op 24 februari 2014. Aanmelden kan door een mailtje te sturen naar shutupandwritenijmegen@gmail.com. Er zijn per keer maar 20 plaatsen beschikbaar. Is de avond al vol, dan kom je op de wachtlijst. Als er afmeldingen zijn, kun je dan alsnog aanschuiven.

Meer info alhier: https://www.facebook.com/shutupandwritenijmegen

aankondiging: Lotte Jensen over de Gelderse literaire identiteit

Wapen_van_GelderlandDe vereniging Gelre en het Gelders Archief organiseren op zaterdag 1 maart 2014 een symposium ter gelegenheid van 200 jaar provincie Gelderland. Tijdens dit symposium spreekt Lotte Jensen over de Gelderse literaire identiteit. In de lezing zal Jensen ingaan op vier thema’s: literair toerisme, de geschiedenis, de natuur en het eenvoudige boerenleven.

Het symposium wordt georganiseerd door Vereniging Gelre in samenwerking met de Vereniging het Gelders Archief. Plaats: het Gelders Archief, Westvoortsedijk 67-D, Arnhem, 11.00-17.00 uur.

Meer informatie op de website van het Gelders archief.

De Grote Taaldag: een dag vol taalpassie, prijzen en prima eten

Door Merijn Beeksma, derdejaars student

taal

 

 

 

 

 

 

 

Eerder deze week verscheen er een artikel over Titia Benders op dit weblog, omdat zij de AVT-/Anéla-prijs won tijdens de Grote Taaldag. Deze dag, die speciaal gericht is op toegepaste en algemene taalkunde, vond afgelopen zaterdag voor de vierde keer plaats in hartje Utrecht. Er was een niet gering aantal Nijmegenaren aanwezig, onder wie ikzelf, samen met de ‘WerkWoordWerkers’ Mijntje Peters, Anneke Neijt en Johan Zuidema, de onderzoeksgroep waarbij ik stage heb gelopen en onderzoek heb uitgevoerd dat ik op de Taaldag zou presenteren. Ook Mijntje Peters, die NWO-onderzoek uitvoert naar de werkwoordspelling, zou haar voorlopige resultaten presenteren op deze dag.

Zowel de lezingen die werden gehouden als het publiek waren veelzijdig van aard. Er werd voornamelijk taalkundig onderzoek, maar ook wat taalbeheersingsonderzoek gepresenteerd en het publiek bestond zowel uit wetenschappers, studenten, mensen uit de praktijk (zoals basisschooldocenten) als overige geïnteresseerden, die zich konden laten informeren over onderwerpen als alfabetisering, Engels op de basisschool, slagzinnen in advertenties, een scala aan woordsoorten, spelling en ritme in de taal. Ook werd het ‘Taalportaal’ gelanceerd: een online verzameling van alles wat er te weten valt over de syntaxis, morfologie en fonologie van het Nederlands en het Fries. Hoewel het hier work under construction betreft, is de site is al te bekijken en te gebruiken. “De Grote Taaldag: een dag vol taalpassie, prijzen en prima eten” verder lezen

Tienduizenden taalkundige en etnologische kaarten beschikbaar via de Kaartenbank

kaartenbank
De Kaartenbank van het Meertens Instituut komt vandaag online. De website biedt een uitgebreid overzicht van gepubliceerde en ongepubliceerde dialectkaarten en etnologische kaarten van de Lage Landen en bevat een index met 30.000 titels van kaarten waarop taal- of cultuurverschijnselen zijn getekend. Bij ruim de helft van de titels kan men direct doorklikken naar een scan van de kaart.

De Kaartenbank bevat het eerste actuele overzicht van taal- en cultuurkaarten die zijn getekend van het Nederlandse taalgebied. De hoeveelheid kaarten die beschikbaar komt, is ongekend: voor geen enkel land bestaat een algemeen toegankelijke verzameling van deze omvang. De kaarten dateren van eind 19de eeuw tot heden. De Kaartenbank omvat de kaarten uit de omvangrijke taalatlassen die in de 20e eeuw zijn gepubliceerd, naast kaarten die zijn verschenen in taaltijdschriften en in monografieën. Daarnaast zijn
tweeduizend ongepubliceerde kaarten opgenomen die al decennialang in de bibliotheek van het Meertens Instituut liggen. Deze komen nu voor het eerst via de Kaartenbank voor iedereen beschikbaar. Naast dialectkaarten zijn er ook volkskundige kaarten opgenomen, onder andere uit de beroemde volkskundeatlas waarover Voskuil in Het Bureau schreef – alle lezers van dit werk herinneren zich wel de discussies rond de kaart van de nageboorte van het paard; die kaart kan nu, naast andere etnologische kaarten, via de Kaartenbank worden bezichtigd.

De Kaartenbank is bedoeld voor geïnteresseerden en als bibliografische onderzoekstool. Via de Kaartenbank kan men gemakkelijk vinden of een bepaald verschijnsel is gekarteerd, en men kan verschillende kaarten – bijvoorbeeld van hetzelfde verschijnsel uit verschillende perioden of van verschillende gebieden – met elkaar vergelijken.
Ter gelegenheid van de lancering van de Kaartenbank is een boekje verschenen onder de titel De Kaartenbank. Over taal en cultuur. Hierin vertellen medewerkers van het Meertens Instituut het verhaal achter een kaart waarop de verspreiding van een talig of cultureel verschijnsel staat. De Kaartenbank werd mogelijk dankzij een subsidie door het Fonds stimulans voor open access-publicaties van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Voor informatie kunt u zich wenden tot hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs.