Op bezoek in Antwerpen: een dagje rampenonderzoek

Door Marieke van Egeraat

Het project Dealing with Disasters is ondertussen in volle gang. Dat betekent ook dat het team uitstapjes maakt om andere onderzoeksgroepen te leren kennen en kennis uit te wisselen. Op maandag 4 juni reisden wij daarom af naar Antwerpen om daar professor Tim Soens en zijn team te ontmoeten.

Na een lange treinreis (NS stuurden ons met de sprinter van Nijmegen naar Breda) kwamen wij aan in een zonovergoten Antwerpen. Lotte manoeuvreerde ons vervolgens behendig langs alle bouwputten, verkeersinfarcten en toeristenspots, zodat wij zonder kleerscheuren al snel aankwamen in het gebouw van de Faculteit Letteren. Daar werden wij gastvrij onthaald door Tim Soens. Koud water, koffie, thee en zelfs druiven en Belgische chocola stonden daar op ons te wachten en daar maakten wij dan ook gretig gebruik van. Zo konden wij even op adem komen, voordat een volle middag begon vol presentaties en discussies rondom zeer diverse natuurrampen, van trage rampen als zandverstuivingen tot de plotse explosie van de Delftse donderslag.

We begonnen de lezingen met twee introducties van zowel Lotte als Tim over de verschillende projecten. Lotte vertelde over haar Vici-onderzoek en sloot af met een kleine culturele casestudy naar natuurrampen in liedjes. Tims project daarentegen richt zich meer op sociaaleconomische aspecten van natuurrampen. In zijn introductie wijdde hij uit over de verschillende aanpakken die gehanteerd kunnen worden bij dit onderzoek: moeten we kijken naar resilience of naar vulnerability?

Na deze meer theoretische inleiding was het alweer tijd voor de broodjeslunch. Onze onderzoeksgroep heeft zich hardop afgevraagd waarom eigenlijk die specificatie nodig is. Een lunch is bij ons immers vaak met broodjes (afgewisseld met de vrijdagse pannenkoek). In België blijkt er echter ook geluncht te kunnen worden met bijvoorbeeld spaghetti, waardoor zij de verduidelijking van de term broodjes nodig hebben. We hebben ons bovendien verbaasd over meer typisch Vlaamse woorden. De tafels waar wij lunchten waren bijvoorbeeld ‘voorbehouden’ volgens de bordjes op de tafel. Adriaan vroeg zich daardoor af of je als je tafels wil reserveren ook vraagt: ‘Mogen wij de tafels voorbehouden?’ Dit bleek niet het geval. Ze vragen gewoon om een reservering. Uitwisselingen tussen de groepen vonden dus zeker niet alleen plaats op inhoudelijk niveau. Ook cultuurverschillen kwamen veelvuldig aan bod.

Na de lunch mochten de promovendi en postdocs hun projecten presenteren. Daarbij wisselden we af tussen Antwerpse en Nijmeegse projecten. De discussies die door de presentaties uitgelokt werden, lieten wel zien dat onze perspectieven soms grondig verschillen. Een van de Antwerpse promovendi had zelfs de moeite genomen om onze website op te zoeken en daar een quote vandaan te halen, namelijk ‘We postulate that disasters produced strong communal bonds’. Hij stelde daarentegen dat andere onderzoekers juist hadden laten zien dat ouders zelfs hun kinderen achterlieten ten tijde van de Zwarte Dood. Zo ontstond er een discussie over het verschil tussen familie en gemeenschap, over overdrijving en topoi in literatuur en over identiteitsvorming en natuurrampen. De rest van de middag bracht nog andere discussies voort, bijvoorbeeld over het belang van nieuwe media in het publieke debat rondom natuurrampen. Het was al met al een vruchtbare bijeenkomst.

Het zal niet als een verrassing komen dat de middag behoorlijk uitliep. De nodige discussies zorgden dat de planning bij lange na niet gehaald werd. Daardoor moest ik helaas de laatste presentatie en bovendien ook de borrel na afloop missen. Later op de avond werd mij deze groepsfoto doorgestuurd. Het lijkt erop dat de groep nog een gezellige avond heeft gehad, hopelijk vol met nog veel meer interessante uitwisselingen.