De week van… Nadine de Rue

Nadine de Rue is promovenda aan de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur binnen de onderzoeksgroep First Language Acquisition. Zij doet hersenonderzoek naar de perceptie van spraakklanken. Pasgeleden heeft zij een paar maanden in het Language and Brain Laboratory Oxford gewerkt. Zij vertelt over haar ervaringen.

Voor mijn promotieonderzoek ben ik een poosje in Oxford geweest om hersengolfjes te meten van Engelstalige proefpersonen. Hoewel men een week doorgaans op maandag laat beginnen, heb ik ervoor gekozen de term ´week´ te interpreteren als een geheel van 7 aaneensluitende dagen. Hier volgt een verslag van de laatste 7 dagen van mijn verblijf in een inspirerende en prachtige stad waar ik van ben gaan houden.

 

 

Zaterdag 28 november 2015

Terwijl ik wakker word in een B&B waar ik nu al een hele poos verblijf, ruik ik de geur van gebakken bacon en verse toast onder de kier van mijn deur door komen. Mijn ruime kamer is als mijn thuis gaan voelen en het vage geluid van rinkelend serviesgoed is ondertussen een gebruikelijke begeleiding van mijn ochtendritueel. Melanie, de eigenaresse, maakt elke dag het ontbijt voor alle gasten. De heerlijke geur helpt me het bed uit. Het ontbijt wil ik onder geen beding missen! De douche die me mijn eerste ochtend in vertwijfeling bracht, bedien ik nu met een automatisme alsof ik nooit anders heb gedaan. Verbazingwekkend hoeveel dingen hier anders werken, in een land zo dicht bij Nederland, maar minstens zo verbazingwekkend hoe snel je went aan al die dingen.

Zoals elke ochtend neem ik full English Breakfast, een krachtige start van de dag. Het kost heel wat overtuigingskracht de mensen hier te laten accepteren dat ik geen melk in mijn thee drink en bovendien niet drie theezakjes een kwartier in mijn mok wil laten zitten. Ze bezien me hier geregeld met een blik die boekdelen spreekt: “Rare buitenlander. Die drinkt thee helemaal verkeerd!” Hoewel ik me graag aanpas aan mijn omgeving en ervan geniet andere culturen te leren kennen, is inktzwarte bittere thee met een wolkje melk nu eenmaal niet aan mij besteed, zeker gezien ik lactoseintolerant ben.

Na het ontbijt neem ik een rode dubbeldekker naar het centrum. Ik doe nog gauw wat sinterklaasinkopen, voordat een vriendin uit Nederland arriveert op het treinstation. Zij blijft een nachtje bij me logeren. Hier hebben we al weken naar uitgekeken!

ChristChurchPanorama
Christ Church College

We brengen een bezoekje aan Christ Church College, het meest imposante van de 38 colleges die deze stad rijk is. Toeristen staan in een lange rij, maar ‘members of Oxford University’ kunnen gratis en voor niets via een andere ingang naar binnen. Gretig zwaai met mijn pasje naar de portier met bolhoed en we mogen doorlopen. Zoals elk college heeft ook dit college een grote binnenplaats, een kerk, een bibliotheek en een eetzaal.

Eetzaal Christ Church / Harry Potter
Eetzaal Christ Church / Harry Potter

Het bijzondere aan dit college – behalve de grootte, de pracht en de leeftijd – is dat meerdere delen ervan gebruikt zijn in de verfilmingen van Harry Potter, waaronder de beroemde grote zaal – een eetzaal die hier dagelijks als zodanig gebruikt wordt door studenten die in dit college wonen. Als Harry Potter fans in hart en nieren bewonderen we alle bekende plekken uit de films, waaronder het beroemde trappenhuis. Niet alleen dit college, maar Oxford in het algemeen geeft je het gevoel in de wereld van Harry Potter rond te lopen, of – voor de enkeling die van Harry Potter geen kaas gegeten heeft – toch op zijn minst in een sprookjesachtige omgeving vol mensen in zwarte gewaden.

Naast een bezoekje aan de gigantische Blackwell’s boekwinkel is ook de Covered Marked natuurlijk een must. Er zijn allerlei leuke kleine winkeltjes waar ze de prachtigste taarten decoreren of verse koekjes bakken. Je vindt hier ook prachtige toverstokken voor maar liefst £30,- per stuk (ja in Euro’s is dat nog een flink stuk meer). Dat is ons te veel van het goede; het is ten slotte een simpel houten stokje waar je niet eens mee kunt toveren. Dan lopen we langs de slagerij, waar de everzwijnen aan haken hangen uit te druppen boven een hoopje zand op de stoep, naast tientallen fazanten die netjes in koppeltjes aan de rand van het afdak een plekje hebben gekregen. De in het algemeen steeds meer omarmde (schijnbare) diervriendelijkheid in Nederland is hier overduidelijk niet doorgedrongen.

Covered Market

We eten Fish & Chips in een pub voor de complete Engelse ervaring. Het vormt een goede bodem om de uitgaansgelegenheden vanavond eens te verkennen. De in vergelijking met Nijmegen vroege sluitingstijden zorgen ervoor dat mensen al vanaf een uur of 9 de stad in trekken, dus het is al vroeg gezellig. Alleen de echte clubs zijn laat open. We kijken onze ogen uit naar de kledij van de mensen hier: alles kan en alles mag en niets schijnt ordinair gevonden te worden. De stijlen verschillen overigens wel per pub of club. Als we bij de beroemde The Kings Arms terechtkomen, zijn er juist opvallend veel nette pakken en vlinderdassen te aanschouwen. Nerdige gestropdaste leden van de lokale squashvereniging steken bij elkaar sambuca en tequila in brand in hun mond. We drinken gezellig een glaasje mee, maar vuur in mijn mond gaat me toch een klein stapje te ver. De jongemannen zijn hier echte heren en wij als dames hoeven ons over financiën duidelijk geen zorgen te maken. Flessen goede champagne rukken aan. Dansmuziek, witte blousjes, stropdassen, vlinderdassen, colbertjes en onbeperkt champagne. Ik mag niet klagen.

Zondag 29 november

Iets minder fris en fruitig zitten we getweeën aan het ontbijt. We pakken het wat rustiger aan vandaag. Een full English Breakfast doet trouwens wonderen na een zware avond. Mijn vriendin wil graag eens zien waar ik werk. In het weekend is het lab dicht, maar we lopen toch even langs de voorkant van het Language and Brain Laboratory Oxford aan Wellington Square.

Als lid van Somerville College kan ik haar ook hier even mee naar binnen nemen, langs de binnenplaats en de eetzaal. De kerk en bibliotheek kunnen we helaas niet in. Het is erg leuk om iemand mijn tegenwoordig dagelijkse omgeving te kunnen laten zien. We nemen een toeristische route en maken een wandeling door de University Parks, waar vaak cricket en lacrosse gespeeld wordt. In een beroemde en zeer oude pub genaamd Lamb & Flag – met een plafond waar menig Nederlandse jongeman zijn hoofd tegen zou stoten – lessen we onze dorst, alvorens elders elk een flinke hamburger naar binnen te werken.

University Parks

Mijn vriendin vliegt vandaag vanaf Birmingham terug naar Nederland. Vanwege werk aan het spoor zijn er bussen ingezet en duurt haar reis wat langer, dus voor alle zekerheid gaan we zeer op tijd naar het station, waar we samen de goede bus zoeken. Ik zwaai haar uit als ze veilig en wel aan boord is. Dan begint het normale dagelijkse leven hier voor mij weer. Even wat boodschapjes doen bij de Tesco en dan wacht mij mijn laatste werkweek in Oxford! Dat is een vreemde gewaarwording. Ik ben moe, maar kan toch niet vroeg de slaap vatten.

Maandag 30 november

Weer een gewone werkdag voor de boeg in het lab! Professor Aditi Lahiri is hier mijn promotor, maar ik heb haar nog niet veel gesproken en in een email herinner ik haar eraan dat ik niet lang meer blijf. Misschien kunnen we elkaar nog een keertje spreken. Al zeer bijtijds arriveert mijn eerste proefpersoon van de dag. Ik ben net samen met de proefpersoon begonnen aan al het papierwerk dat bij dit soort onderzoek komt kijken, als Professor Lahiri haar hoofd om de deur steekt en vraagt of ik vanavond met haar uit ga eten. Natuurlijk heb ik daar tijd voor! Maar tot het zover is, focus ik op het verzamelen van goede data.

Ik doe onderzoek naar welke eigenschappen van klinkers zijn opgeslagen in het brein en hoe we verschillende spraakklanken zo snel kunnen

EEG
EEG hersengolfjes

categoriseren. Ik doe dit door middel van EEG-onderzoek (oftewel electroencephalography). Met 64 elektrodes die ik zorgvuldig op het hoofd van mijn proefpersonen plaats, meet ik hun elektrische hersenactiviteit wanneer zij naar bepaalde klankveranderingen luisteren. Hetzelfde experiment heb ik al bij Nederlandstalige proefpersonen uitgevoerd, maar het is interessant deze groep te vergelijken met Engelstalige proefpersonen.

 

 

Om 5pm is er een kerstborrel (ja nu al, het is nog niet eens december), waar ik voor ben uitgenodigd. Na mijn tweede proefpersoon van de dag heb ik echter veel huishoudelijke taken: de mutsen en elektrodes die gebruikt worden tijdens de experimenten zitten vol met geleidende gel en moeten handmatig met een tandenborstel schoongeboend worden. Een monnikenwerk, maar gelukkig heb ik steun en toeverlaat Colin tot mijn beschikking, de lab manager. Hij helpt mij met opruimen, poetsen en afsluiten, waarna we samen naar de borrel gaan. Die vindt plaats in een kleine ruimte in het Clarendon Institute met een heleboel mensen en een grote tafel vol hapjes zoals sausage rolls en mince pies. Professor Lahiri stelt me voor aan Professor Maiden en schenkt me een glas wijn in. Het is erg rumoerig en warm en de muziek die door een van mijn collega’s nog op de valreep met zorg is samengesteld, is totaal onhoorbaar.

Na niet al te lange tijd komt Professor Lahiri me halen: “Shall we go? I can’t hear a thing!” Daar kan ik me geheel in vinden. Professor Henning Reetz is haar echtgenoot die overigens ook op dezelfde afdeling werkt. We gaan met z’n drieën dineren in een pub genaamd The Greyhound.

GreyhoundHet is een vrij grote echt Engelse bruine pub met muren die tot de laatste centimeter volhangen met schilderijtjes en andere lijstjes. Het is de laatste week voor de kerstvakantie begint en er wordt al druk kerst gevierd, maar we vinden toch nog een tafeltje. De rode wijn wordt met zorg uitgekozen: de Rioja die hier geschonken wordt, komt niet uit het gewenste jaar dus een Côte du Rhône uit 2012 is duidelijk een betere keus. Als voorafje eten we gefrituurde kleine visjes. De vissen zijn compleet met kop en staart en je dient ze ook in hun geheel op te eten. Ik ben erg blij dat ik wat dit soort dingen betreft niet erg gevoelig ben aangelegd en ik laat het me smaken. Professor Lahiri legt uit dat calcium uit vissenkoppen erg goed is voor je botten en het is bovendien een delicatesse in India, haar geboorteland. Ze wil me graag een zo Engels mogelijke ervaring geven en raadt me als hoofdgerecht Turkey Roast aan. Na het hoofdgerecht volgt ‘pudding’ (wat hier niets anders betekent dan ‘nagerecht’) en ik eet voor het eerst in mijn leven Christmas Pudding: een soort cake met allerlei vruchten erin. We praten over van alles en nog wat, van het Oudgrieks van Homerus en het gebruik van toon in de Limburgse dialecten tot het ingewikkelde schrift van Bengali (interessant voor dyslexie-onderzoek) en de huurprijzen in Oxford en Nijmegen. Het mag qua grootte dan de 53e stad van Engeland zijn, Oxford is na Londen wel de duurste stad.

 

Dinsdag 1 december

Vandaag is mijn dag weer volgepland met proefpersonen. Elke proefpersoon kost me ongeveer een dagdeel, dus ik kan maximaal twee proefpersonen per dag testen. De EEG-apparatuur werkt met een accu, die ik in de voorbereidingen vanmorgen voor de zekerheid even vervang. Het zou jammer zijn als de meting halverwege uitvalt door een lege accu. In Little Clarendon Street haal ik lunch: pasta met ambachtelijke gehaktballen en een berg Parmezaanse kaas. Sinds ik helemaal geen lactose meer mag, gooi ik alles vol met Parmezaanse kaas, omdat dat een van de weinige kaassoorten is die ik nog mag eten. Lang pauzeren zit er niet in; mijn tweede proefpersoon komt erg bijtijds. Daar hebben ze hier sowieso wel een handje van; een kwartier te vroeg is heel normaal. Colin brengt me ‘lemon tea’: zwarte thee met citroensap in plaats van melk. Hij is bezorgd dat ik te weinig drink en komt me geregeld thee brengen, want zonder thee kan ik volgens hem onmogelijk goed functioneren en als ik aan het testen ben kan ik zelf niet weg om thee te gaan halen. Ik ben hem zeer dankbaar voor zijn goede zorgen.

Een grootheid in de taalkunde uit Pennsylvania die over 3 dagen 87 jaar wordt, is even een paar dagen in Oxford om een lezing te geven. De enige echte Professor William Labov, dat wil ik echt niet missen! De lezing begint om 5.15pm in de grote zaal van Somerville College en ik haast me met mijn poetswerkzaamheden om op tijd te zijn. Alle mensen die in welke verste verte dan ook iets met taalkunde te maken hebben, lijken uit alle hoeken en gaten van Oxford tevoorschijn te zijn gekomen. De zaal is afgeladen vol met de jongste studenten en de meest belegen onderzoekers. Al moet ik moeite doen de hoogbejaarde man – die zijn vrouw heeft ingeschakeld om de computer te bedienen – te verstaan, het is een onvergetelijke ervaring hierbij te mogen zijn. Na afloop is er champagne en er zijn bladerdeeghapjes van de hoogste kwaliteit waar ik geen nee tegen kan zeggen.

Somerville College Library
Somerville College Library

Woensdag 2 december

Ik zit op mijn vaste plek aan het raam te ontbijten als ik de melkboer langs zie komen. Hij ruilt enkele lege glazen flessen bij de voordeur in voor een paar nieuwe flessen melk. De

Bed and Breakfast High Hedges
Bed and Breakfast High Hedges

laatste keer dat ik dat nog in Nederland gezien heb, kan ik me niet heugen. Ik geniet van mijn rustige en voedzame ontbijt en peins over het feit dat ik nog maar 3 nachten hier blijf. Ik kan niet goed bedenken of ik daar nou blij om ben of niet. Alles bij elkaar is het een vermoeiende en dure tijd hier, maar elke dag voelt ook als een geweldig avontuur waar ik erg van geniet. Ik hoop dat ik dat gevoel kan vasthouden als ik weer thuis ben.

 

Colin (de lab manager) heeft gisteren geholpen bij de technische voorbereiding van de lezing van Prof. Labov.  Vol trots vertelt hij mij over zijn kennismaking met deze superster in het vakgebied en hij noemt hem al graag grappend ‘my friend Bill’. De voorbereidingen hadden nogal wat onverwachte voeten in de aarde gehad, waarvan ik op de hoogte word gesteld, terwijl we gezellig een kopje thee drinken.

Ook vandaag zit volgepland met proefpersonen. Deze laatste week zit goed vol! Tijdens het experiment kijken mensen naar een film zonder geluid, terwijl ze via een hoofdtelefoon telkens dezelfde klinker horen en soms plotseling een andere. Van tevoren vertel ik elke proefpersoon dat ze alleen maar naar de film hoeven te kijken en niet in slaap moeten vallen. Dat is hun enige taak. Hoewel daar meestal om gelachen wordt, maakt het herhalende karakter van de geluiden in het experiment mensen vaak slaperig. Ook vandaag hebben mijn proefpersonen moeite om wakker te blijven en bied ik tussendoor zo nu en dan glaasjes water en koekjes aan om ze weer op krachten te brengen.

Bridge of Sighs
Bridge of Sighs

Daarna volgt de dagelijkse reis naar huis die meestal bijna een uur duurt. Om mijn bijna onstilbare honger te verlichten ga ik even langs de lokale supermarkt voor een magnetronmaaltijd, want ik heb alleen een magnetron en geen keukentje tot mijn beschikking, dus echt koken kan ik niet. ’s Avonds Skype ik met mijn ouders. Daarvoor ga ik zoals gewoonlijk met mijn laptop in de ontbijtzaal zitten, want de draadloze internetverbinding op mijn eigen kamer is niet goed genoeg voor Skype. Ik heb meer meegemaakt dan zij, dus het wordt vooral een monoloog van mijn kant, maar dat schijnt niemand erg te vinden. Mijn ouders kijken ernaar uit dat ik zaterdag naar huis kom en ze zullen me komen ophalen van het vliegveld.

Donderdag 3 december

Vroeg in de ochtend lees ik een mailtje van Prof. Lahiri dat zij vandaag ons lab zal laten zien aan Prof. Labov en zijn vrouw.  Als ik aankom op het lab, vertelt Colin bovendien dat ze bij mijn experiment zullen komen kijken. Ik ben blij dat ik dat zo kort van tevoren pas weet, zodat ik geen tijd meer heb me hier zenuwachtig over te maken. Ik zal Prof. Labov ontmoeten! En hij komt bij mijn experiment kijken! Oh god, als die hersengolfjes maar mooi zijn vandaag!

Samen met Beinan (een post-doc) bereid ik mijn proefpersoon voor: muts van de goede maat en alle gaatjes met gel vullen. Daarna alle elektrodes plaatsen in het juiste gat door simpelweg kleur en code te matchen. Er komen ook een paar elektrodes in het gezicht, waarmee we de oogbewegingen meten. Ik ben de Rain Man van EEG aan het worden, want ik voel weer eens precies aan welke elektrode voor problemen zal zorgen! Met wat extra gel zijn probleempjes gelukkig gauw opgelost.

Vlak voordat mijn hoog bezoek arriveert, ontstaat er plots allemaal ruis op het EEG-signaal en even zweet ik peentjes, maar precies op tijd heb ik prachtige hersengolfjes op het scherm. Ik laat mijn stimuli horen aan Prof. Labov, terwijl ik aanwijs waar in het signaal te zien is dat de proefpersoon met zijn ogen knippert. Het is allemaal weer vlekkeloos verlopen.

Ik heb pepernoten meegenomen om uit te delen bij de lunch. Als iedereen zo zijn best doet om mij Engeland te leren kennen, dan gun ik al die lieve mensen ook een kleine Nederlandse ervaring. Niemand hier heeft ooit een pepernoot gezien en verbaasd vraagt een collega wat die dingen in die schaal zijn. Hondenbrokken? Nu hij het zegt, lijkt het er inderdaad op, maar iedereen is het erover eens dat het een stuk beter smaakt dan hondenvoer! Al heeft niemand van ons ooit hondenvoer geproefd…

’s Middags komt een masterstudente Taalkunde bij me langs. Ze heeft interesse in de Radboud Universiteit in Nijmegen en mogelijkheden daar voor stages. Colin heeft haar aangeraden eens met mij te praten over hoe dat allemaal werkt in Nijmegen. Ze nodigt me uit voor een kerstfeestje vanavond in Worcester College (spreek uit: Wusstah College). Dit college is vanbinnen een stuk groter dan de ingang doet vermoeden. Een eigen sportcentrum en een meertje met zwanen, het is er allemaal. Gehaaste voetstappen van mensen met zwarte gewaden galmen door de eeuwen oude galerij en ik werp een blik in de prachtige bibliotheek met ornamentenplafond en enorme kroonluchters. In de common room voor masterstudenten en promovendi wordt Secret Santa gedaan en we genieten van een overvloed aan Glühwein en mince pie. Ik ken niemand, maar zoals altijd hier in Oxford is iedereen heel open, geïnteresseerd, vriendelijk en gezellig en het voelt al snel of ik erbij hoor. Een aantal enorme blaasinstrumenten wordt uit de kast gehaald en een drietal muzikanten speelt kerstliedjes. Maar aan alles komt een eind. Al is het niet heel laat, de bussen rijden nu niet meer (of althans in zeer geringe mate) dus ik neem een taxi naar huis.

Hoofdingang Worcester College

 

Vrijdag 4 december

Voordat ik naar Oxford kwam, wist ik niet wat me te wachten stond, maar als je je vermaakt, vliegt de tijd. Aan het ontbijt kan ook Melanie niet geloven dat de tijd zo snel voorbij is gegaan. Het is zover, mijn laatste werkdag! Morgen reis ik naar huis.

Ik neem mijn fotocamera mee naar het werk, zodat ik foto’s kan maken als herinnering voor later. Vandaag heb ik geen proefpersonen meer. Ik hoef alleen de laatste dingetjes af te werken. Samen met Colin stort ik me op het papierwerk. Ongelofelijk hoeveel formulieren ik erdoorheen gejaagd heb in die paar weken. We moeten alles kopiëren en we werken samen als een geoliede machine, terwijl we gezellig kletsen en uiteraard thee drinken. Niemand drinkt hier koffie.

Voor de laatste keer haal ik een broodje (maatje 40 centimeter) in het straatje verderop als lunch. Met z’n allen zitten we aan een grote tafel te lunchen als Sandra ineens een cadeautje en een kaart aan me geeft. Gauw rent Colin naar zijn kantoor, want ook hij heeft cadeautjes voor me meegebracht! Het is een ontzettend gezellige lunch en ik krijg allerlei souvenirs van Oxford en andere afscheidscadeautjes. Ik voel me vereerd dat ik na een relatief korte tijd zo’n uitgebreid afscheid krijg op mijn laatste dag.

P1070446

Colin heeft me tijdens mijn verblijf hier met van alles en nog wat geholpen. Omdat hij zoveel tijd aan me heeft besteed en zo vaderlijk op me heeft gepast, heb ik voor hem ook wat meegenomen. Chocolade pepernoten en een prachtige chocolade letter zijn niet goed voor zijn cholesterol, maar daarmee niet minder lekker!

Ik ruim mijn bureau op. Wat heb ik alweer veel spullen verzameld! Bepakt en bezakt zeg ik iedereen gedag. Alle hartelijke omhelzingen doen me goed en met een vreemd gevoel loop ik voor de allerlaatste keer mijn route van het lab naar de bushalte.

Vanavond heb ik met een vriend afgesproken die hier in Oxford promoveert om mijn laatste avond te vieren. Samen met hem heb ik Cognitive Neuroscience gestudeerd en we hebben ook nog een poosje samen op het MPI in Nijmegen gewerkt. Ook Simone (die ik van dezelfde opleiding ken) is van de partij. Erg leuk dat we elkaar hier nog eens kunnen zien. We zijn op een verjaardagsfeestje in de common room op Somerville College (die bomvol staat met Chesterfield banken) en doen een spelletje Cards Against Humanity. Zelfbereide punch en andere drank vloeit rijkelijk. Iedereen heeft na vandaag vakantie, dus de stemming zit er goed in en de kledij varieert van chique kerstoutfits tot de gekste kersttruien en de ordinairste uitgaanstenues. En ik zit hier in mijn saaie spijkerbroek en t-shirt! Maar dat mag de pret niet drukken, want we gaan met een grote groep eropuit en tot laat de stad in. Deze ‘locals’ brengen me naar een club onder de grond met interessante gewelven en verrassende ruimtes. De heren nemen de consumpties weer voor hun rekening. Gin-tonic, bier, wijn.. Mijn lijf krijgt wat te verduren. Na een fantastische laatste avond met de Somervillians neem ik diep in de nacht een taxi naar huis. Morgen vlieg ik naar huis. Een lange reis te gaan dus hopelijk doet een stevig ontbijt morgenochtend weer wonderen!

Christ Church Meadow

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *