Johan Oosterman wint Hermesdorfprijs 2018

Onze hoogleraar Johan Oosterman ontving gisteren tijdens de Nieuwjaarsbijeenkomst van de universiteit de Hermesdorfprijs 2018.

De Hermesdorfprijzen worden elk jaar uitgereikt aan een junior- en een senioronderzoeker die met hun onderzoek belangrijke maatschappelijke impact hebben. In de traditie van de naamgever Hermesdorf wordt daarbij naar onderzoekers gekeken die een zekere vorm van moed hebben getoond, hun nek hebben uitgestoken of niet zijn teruggedeinsd voor weerstand.

Oosterman ontving de prijs voor zijn Maria van Gelre-project, dat begon met een crowdfundingsactie om het gebedenboek van de Gelderse hertogin te laten restaureren en eindigde met de veelgeprezen tentoontelling Ik, Maria van Gelre die de afgelopen maanden in Museum Het Valkhof te zien was.

Lees hier het nieuwsbericht van de universiteit over de uitreiking van de prijs.

31 januari: Neerlandistiek in het Nieuws

Op donderdag 31 januari organiseert de afdeling Nederlandse Taal & Cultuur de jaarlijkse dag Neerlandistiek in het Nieuws voor studenten en andere belangstellenden. Tijdens deze dag worden diverse kanten van de Neerlandistiek belicht door sprekers van binnen en buiten de RU.

Programma

Ontvangst | 9.30 – 9.45 | E 2.53

Opening | Prof. dr. Lotte Jensen | 9.45 – 10.00 | E 2.53

De economische betekenis van taal | Dr. Mieke Smits | 10.00 – 10.45 | E 2.53
Taal is onmiskenbaar van belang voor onze identiteit, onze cultuurbeleving en onze samenleving. Dat geldt voor de Nederlandse taal, voor variëteiten en voor andere talen. Vaak wordt taal tot de zachtere maatschappelijke sectoren gerekend en niet tot de economische sector. In deze lezing gaat Mieke Smits van de Taalunie in op de vraag of dat terecht is en wat de economische betekenis is van taal.

Pauze | 10.45 – 11.00

Hard tegen hard? | Prof. dr. Bé Breij & Dr. Yvette Linders
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 2.18
We kunnen er niet omheen: het publieke debat verandert. Welke mogelijkheden biedt de retorica aan communicatieprofessionals om een overtuigend (weer)woord te bieden in het tumult? We verkennen verschillende reactiestrategieën op basis van respectievelijk logos (argumenten), ethos (karakter en reputatie) en pathos (emotie). We kijken naar inhoud en stijl, claims en frames en houden spreker, medium en doelgroep voortdurend in de gaten.

De kunst van het proosten | Adriaan Duiveman MA
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.14
Alcohol drink je niet zomaar. Van de katholieke mis tot Stef Stuntpiloot, complexe rituele handelingen omlijsten je drankconsumptie. In de zeventiende- en achttiende-eeuwse Nederlanden vormden drinkrituelen een belangrijk onderdeel van het sociale leven van mannen. Aan de hand van drinkliederen en moralistische literatuur loodst cultuurhistoricus Adriaan Duiveman je door de geschiedenis van drinken, dronkenschap en het archetypische drinkritueel: de heildronk.

Literair productiehuis Wintertuin | Tom Verstappen
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.18
Workshop over het literaire bedrijf, waarin verschillende auteurs en periodes uit de literatuurgeschiedenis voorbij zullen komen.
Vrouwelijk gezever of mannelijke kletskoek – wartaal of werkelijkheid?

Ilona Plug MA | 11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.15
Tijdens de workshop gaan we kijken naar een transcript van een huisarts-patiëntgesprek, waarin we een aantal linguïstische elementen zullen gaan coderen die vaak als kenmerkend worden gezien voor mannelijk of vrouwelijk taalgebruik. Extra uitdaging: kunnen we op basis van het taalgebruik de sekse van de huisarts en de patiënt ‘raden’?

Lunch | 12.45 – 13.45 | Refter

Vertrokken Nederlands | Prof. dr. Nicoline van der Sijs & Kristel Doreleijers MA
14.00 – 14.45 | E 2.53
Al decennialang emigreren jaarlijks (tien)duizenden Nederlanders en Vlamingen om in een ander land een nieuw leven op te bouwen. Algemeen wordt gezegd dat deze emigranten in den vreemde snel hun moedertaal opgeven. Desondanks is nog nooit systematisch onderzocht hoe geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen in den vreemde met de Nederlandse taal en de Nederlandse/Vlaamse cultuur omgaan. Om dit te onderzoeken is een wereldwijd pilotproject opgezet door het Meertens Instituut, met medewerking van de Nederlandse Taalunie. In onze presentatie bespreken wij hoe dit project is opgezet en wat de eerste resultaten zijn.

Maria van Gelre: terugblik en toekomst | Prof. dr. Johan Oosterman
14.45-15.30 | E 2.53
Een klein idee van ruim vier jaar geleden groeide uit tot een groot onderzoeksproject en een tentoonstelling die veel belangstelling genereerde en meer dan 50.000 bezoekers trok. De volstrekt onbekende hertogin uit de vijftiende eeuw is doorgedrongen in de canon van sterke en memorabele middeleeuwse vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, en bijna werd ze de Grootste Gelderlander aller tijden. In deze lezing geef ik een korte geschiedenis van het project en trek ik een paar lessen voor de historische letterkunde en de geesteswetenschappen in onze tijd.

Pauze | 15.30-16.00

Gerbrandt Adriaensz. Bredero: een vrolijkerd of een melancholicus?
Dr. René van Stipriaan | 16.00-17.00 | E. 2.53
Het oeuvre van Gerbrandt Adriaensz Bredero (1585-1618) bestaat voor een groot deel uit vrolijke liedjes en komische toneelstukken. Veel scènes zijn ook nu nog onweerstaanbaar grappig. Toch zit er ook een andere kant aan zijn oeuvre: een deel van zijn werk kenmerkt zich door een bedachtzame en soms zelfs zwaarmoedige toon. Twee zielen in één borst? En in hoeverre speelden gebeurtenissen in zijn eigen tijd hierin mee?

Borrel | 17.15-18.30 | Cultuurcafé

Paula Fikkert over een nieuw ‘taalspeelhuis’

Een speciaal ‘taalspeelhuis’ om kinderen van 2 tot 6 jaar Nederlands te leren, opent op 9 november in Nijmegen op basisschool de Bloemberg. Het zogeheten Noplica-taalspeelhuisje is onder meer zeer geschikt om kinderen van nieuwkomers en peuters met een taalachterstand Nederlands te leren. Het is gebaseerd op recent onderzoek naar taalverwerving en wordt ook zelf weer gebruikt voor onderzoek naar het leren van taal. Onze hoogleraar Paula Fikkert is als onderzoeker nauw betrokken bij het project en vertelt er over op de site van de Radboud Universiteit.

Johan Oosterman in EenVandaag

Afgelopen zaterdag opende de langverwachte tentoonstelling Ik, Maria van Gelre in Museum Het Valkhof, waarvan onze hoogleraar Johan Oosterman de conservator is.

Afgelopen maandag besteedde EenVandaag aandacht aan deze tentoonstelling. Kijk hier het item terug:

https://eenvandaag.avrotros.nl/item/hoe-middeleeuwse-maxima-een-regionaal-museum-moet-redden/

Tegen de schenen

Na het succesvolle boek Op de hielen uit 2013, is er nu het vervolg Tegen de schenen – geredigeerd door Jos Muijres en Marieke Winkler, uitgebracht door Uitgeverij Vantilt. Het boek bestaat net als het vorige boek uit opstellen over recente Nederlandse en Vlaamse literatuur, maar dit keer worden specifiek boeken besproken die zich kenmerken door een zekere tegendraadsheid en die breken met gangbare conventies en heersende opinies. Behalve door Jos Muijres en Marieke Winkler zijn veel van de opstellen ook geschreven door andere mensen die aan onze afdeling Nederlandse Taal en Cultuur verbonden zijn, zoals o.a. Jeroen Dera, Linda Ackermans en Rob van de Schoor.

 

Profielwerkstukken masterclass 26 april: ‘Babyonderzoek: ontwikkeling van taal’

Zit je in 5 of 6 VWO? Ben je op zoek naar een interessant onderwerp voor jouw profielwerkstuk? En ben je geïnteresseerd in hoe baby’s en (jonge) kinderen taal leren of misschien in de ontwikkeling van ander communicatief gedrag, zoals wijzen of beurtwisselingen? Of wil je weten hoe je onderzoekt hoe de taalontwikkeling verloopt bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis?

Neem dan deel aan één van de unieke masterclasses: ‘Babyonderzoek: ontwikkeling van taal’, georganiseerd door de onderzoeksgroep First Language Acquisition.

Tijdens deze masterclass wordt aandacht besteed aan het opstellen van een goede en haalbare onderzoeksvraag op het gebied van taalverwerving en aan hoe taalonderzoek bij kinderen in zijn werk gaat. Welke methodes zijn er? Hoe kun je welke aspecten van de taalontwikkeling onderzoeken? Daarnaast kun je al je vragen over je eigen profielwerkstuk stellen in een gesprek met een van onze experts. Zij helpen je verder op weg met de aanpak van je eigen onderzoek.

De eerstvolgende masterclass vindt plaats op donderdag 26 april 2018.

Inschrijving is geopend! Klik hier om je in te schrijven!

Meer informatie? Klik hier!

Nog vragen? Je kunt contact opnemen met Nadine de Rue via n.derue(at)let.ru.nl of Paula Fikkert via p.fikkert(at)let.ru.nl

 

Eric Wiebes is nog lang geen Lodewijk Napoleon

Voor ‘Over de muur’ schreven wij (de promovendi van het rampenproject) een stukje over de aardbevingen in Groningen en de historische parallellen met natuurrampen aan het begin van de negentiende eeuw. Welke overeenkomsten en verschillen zijn er met de politieke inmenging toen en nu? En wat kunnen politici nog leren van het optreden van koning Lodewijk Napoleon?

Benieuwd naar de antwoorden? Lees dan alles hierover hier.

Fons Meijer, Lilian Nijhuis, Marieke van Egeraat en Adriaan Duiveman

Bibliotheekcollege: De reizen van Maria van Gelre & Luisteren in achtergrondgeluid

In de lezingenreeks ‘Heldere verhalen’ neemt de Faculteit der Letteren je iedere maand mee in een interactief college over een spannend thema. Van de klassieke oudheid tot virtuele werelden, van middeleeuwse romans tot dreigtweets en van vroegmoderne kunst tot hypermoderne mode: maak nader kennis met de rijke wereld van taal, cultuur en geschiedenis.

Op 15 maart, de zevende lezing in deze reeks, is de beurt aan Johan Oosterman en Odette Scharenborg. Zij vertellen respectievelijk over het nog te verschijnen boek ‘Sporen in het landschap’ en over het verstaan van een vreemde taal als er veel achtergrondgeluid is. Het programma start om 19:30 op het Verhalenplein midden in de Bibliotheek Gelderland Zuid, Mariënburg 29 te Nijmegen. Vooraf aanmelden is niet nodig.
Scroll naar beneden voor meer informatie over beide lezingen.

Hoog te paard en met de boot. De reizen van Maria van Gelre
“Bibliotheekcollege: De reizen van Maria van Gelre & Luisteren in achtergrondgeluid” verder lezen

Themamiddag ‘Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?’

Op vrijdag 20 april 2018 organiseert de Commissie voor Taal- en Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een themamiddag in de Universiteitsbibliotheek Leiden (Vossiuszaal). De titel luidt: Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?

Welke rol hebben de geesteswetenschappen in de samenleving? De studie van de ‘moedertaal’, de ‘vaderlandse’ literatuur en de ‘nationale’ geschiedenis kreeg gestalte rond 1800. De neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis werd een prominente rol toebedacht in de natievorming. De geesteswetenschappen dienden zo eerst en vooral een groot maatschappelijk belang.

Welke belangen dienen de geesteswetenschappen vandaag de dag? Is er nog een brede maatschappelijke functie? Of is er vooral een academisch belang? Moet dat academisch belang “gevaloriseerd” worden en zo ja, hoe dan? Waartoe zijn de neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis (nog) op aard?

Onder leiding van dagvoorzitter Peter Altena zullen prominente geesteswetenschappers spreken en debatteren over dit thema: Gert-Jan Johannes, Odile Heynders, Roland de Bonth, Henk te Velde en Lotte Jensen.

De Commissie voor Taal- en Letterkunde nodigt iedereen van harte uit voor deze themamiddag.

Aansluitend wordt het eerste exemplaar van de bundel Language, Literature and the Construction of a Dutch National Identity (1780-1830), die bij AUP verschijnt, aangeboden aan Joep Leerssen.

Programma

13.30 Opening
15.00 Koffie/thee
16.30 Boekpresentatie
Aansluitend borrel

Opgeven

A.u.b. voor 10 april 2018 bij Gijsbert Rutten (g.j.rutten@hum.leidenuniv.nl)