Verschenen: Themanummer TNTL over de toekomst van de letterkundige neerlandistiek

Afgelopen week verscheen Letterkundige neerlandistiek nu en in het komend decennium, een themanummer van het Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde over de stand van zaken in de letterkundige neerlandistiek. Voor een groot deel is het nummer de neerslag van het symposium ‘Dreef de zwarte bui schaduwend voorbij?’ dat op 30 en 31 maart 2017 werd georganiseerd door de leerstoel Nederlandse Letterkunde van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Het nummer, geredigeerd door Jeroen Dera, Lotte Jensen en Jos Joosten, opent met een bijdrage van Lotte Jensen en Rick Honings, waarin zij enkele observaties doen op het terrein van het onderwijs, onderzoek en de valorisatie van de Nederlandse letterkunde. Daarna volgen twee korte bijdragen van Samuel Mareel en Marco Prandoni, die beiden betogen dat een verbreding van het historisch letterkundige vakgebied heilzaam is, al moet de specificiteit van wat de neerlandicus kan bieden niet worden weggevlakt.

De twee daaropvolgende artikelen verkennen nieuwe onderzoekswegen. Lucas van der Deijl en Roel Smeets laten zien welke toegevoegde waarde een digitale netwerkanalyse voor de letterkundige neerlandistiek kan hebben, door met behulp van distant reading in kaart te brengen hoe de belangrijkste personages in Peter Buwalda’s Bonita Avenue zich tot elkaar verhouden. In een inmiddels druk bediscussieerd artikel exploreert Jeroen Dera het leesgedrag van eerstegraads docenten Nederlands, waarbij hij laat zien hoezeer dit verknoopt is met de literaire markt en de 21e-eeuwse mediacultuur.

De laatste twee stukken zijn van de hand van Frans-Willem Korsten en Jos Joosten, die beiden bijdroegen aan het themanummer over de stand van zaken in de letterkundige neerlandistiek dat TNTL veertien jaar geleden maakte, en waarop het Nijmeegse symposium voortborduurde. Korsten vertrekt in zijn artikel vanuit de constatering dat de belangstelling voor de studie Nederlands aan het verdwijnen is, en bepleit hoe de neerlandistiek zichzelf kan heruitvinden door een denkomslag te maken over de politieke taak van de Nederlandse letterkunde. Jos Joosten besluit het nummer met een pleidooi voor onderzoek naar het ‘geïdealiseerde verleden’ van de Nederlandse letterkunde. Juist in een periode waarin de status van literatuur in het geding is, betoogt hij, zouden we moeten bestuderen hoe die situatie ontstaan is en of het crisisgevoel daadwerkelijk iets van deze tijd is.

In het voorwoord bij het nummer schrijven de inleiders ter synthese: “[De] zelfreflexieve houding ten opzichte van het vak en de daarin gebruikte benaderingen vormt een rode draad in dit nummer. Wie het geheel overziet, zal constateren dat de letterkundige neerlandistiek haar disciplinaire grenzen stevig heeft opgerekt. De hier bestudeerde letterkundige onderzoeksobjecten worden niet alleen vanuit de literatuurwetenschap benaderd, maar evengoed vanuit de kunstgeschiedenis, de digital humanities, de onderwijskunde en de politieke filosofie. Alleen al in dat opzicht is de letterkundige neerlandistiek allesbehalve stervende: door de vele manieren waarop we de Nederlandse literatuur benaderen, is de studie ernaar wellicht vitaler dan ooit.”

Wie wil beoordelen of zij daar gelijk in hebben, kan het nummer hier bestellen.

Nieuw blog: Boekverslag!

Boekverslag is een nieuw blog van Lynn de Rijk en Colleen Kars. Iedere week vragen ze iemand naar zijn of haar favoriete boeken. In deze eerste aflevering van boekverslag speelt Marc van Oostendorp de hoofdrol, hij is hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hij werkt bij het Meertens instituut in Amsterdam. Marc vertelt in deze aflevering over een bundel van Gerrit Komrij, en dat doet hij met heel veel passie!

(Deze video bekijken op YouTube)

Themamiddag ‘Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?’

Op vrijdag 20 april 2018 organiseert de Commissie voor Taal- en Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een themamiddag in de Universiteitsbibliotheek Leiden (Vossiuszaal). De titel luidt: Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?

Welke rol hebben de geesteswetenschappen in de samenleving? De studie van de ‘moedertaal’, de ‘vaderlandse’ literatuur en de ‘nationale’ geschiedenis kreeg gestalte rond 1800. De neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis werd een prominente rol toebedacht in de natievorming. De geesteswetenschappen dienden zo eerst en vooral een groot maatschappelijk belang.

Welke belangen dienen de geesteswetenschappen vandaag de dag? Is er nog een brede maatschappelijke functie? Of is er vooral een academisch belang? Moet dat academisch belang “gevaloriseerd” worden en zo ja, hoe dan? Waartoe zijn de neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis (nog) op aard?

Onder leiding van dagvoorzitter Peter Altena zullen prominente geesteswetenschappers spreken en debatteren over dit thema: Gert-Jan Johannes, Odile Heynders, Roland de Bonth, Henk te Velde en Lotte Jensen.

De Commissie voor Taal- en Letterkunde nodigt iedereen van harte uit voor deze themamiddag.

Aansluitend wordt het eerste exemplaar van de bundel Language, Literature and the Construction of a Dutch National Identity (1780-1830), die bij AUP verschijnt, aangeboden aan Joep Leerssen.

Programma

13.30 Opening
15.00 Koffie/thee
16.30 Boekpresentatie
Aansluitend borrel

Opgeven

A.u.b. voor 10 april 2018 bij Gijsbert Rutten (g.j.rutten@hum.leidenuniv.nl)

Sef, Aafke Romeijn en Fresku over taal

(Bekijk dit filmpje op YouTube.)

Fresku, Sef en Aafke Romeijn delen één passie: taal. Hoe komt het dat Fresku’s dochter een bekakte r heeft? Moet Sef nog een oud boek als De Avonden lezen? Mag Aafke op de sociale media zeggen wat ze willen? Docenten van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit geven antwoord.

Meer weten? Kijk op de website van de opleiding Nederlands van de Radboud Universiteit Nijmegen. Nog meer weten? Kom dan bij ons Nederlands studeren!

Dit filmpje is aflevering 1 in een miniserie. Aflevering 2 verschijnt over twee weken.

Lotte Jensen: Net zo lang puzzelen tot je begrijpt wat er staat

Waarom is iemand de wetenschap ingegaan? En waarom blijft die doorgaan in het onderzoek? De redactie van de website van de Jonge Akademie aan Lotte Jensen. Zij vertelt onder meer over haar studententijd:

Ik wist eigenlijk al na de eerste colleges bij Nederlands dat ik zelf ook wetenschapper wilde worden. Kennis opdoen, lezen en interpreteren, ik vond het allemaal geweldig. De motivatie om verder te gaan in de wetenschap wordt gevoed door goede docenten tijdens je studietijd. Ik genoot ervan om met oude teksten bezig te zijn en net zo lang te puzzelen totdat ik begreep wat er stond.

Lees verder bij de Jonge Akademie.

De week van… Susanne Brouwer

Susanne Brouwer is universitair docent bij de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur en geeft onder meer statistiek. Daarnaast is ze statistiek consulent voor het Humanities Lab.
 

Maandag 4 december

Het is 08.09 uur en de deuren van de trein slaan achter mij dicht. Vanuit mijn woonplaats Utrecht ben ik op weg naar de Radboud Universiteit in Nijmegen. Op mijn schoot ligt het boek Language in Mind. An Introduction to Psycholinguistics van Julie Sedivy (zie foto 1). Een pareltje! Ik blader de hoofdstukken door en lees hier en daar wat stukken tekst. De auteur lijkt de psycholinguïstische onderwerpen op een duidelijke en interactieve manier uiteen te zetten en daarnaast studenten uit te dagen. Het bevat zelfs een elegante companion website met verschillende activiteiten. Collega Stefan F. en ik denken erover om dit boek in de toekomst te gaan gebruiken voor onze gezamenlijke cursus Taal en Cognitie: Inleiding in de Psycholinguïstiek. Aan het eind van de treinreis ben ik overtuigd dat we de overstap moeten gaan maken.

“De week van… Susanne Brouwer” verder lezen

Symposium over literatuur en TV

Op vrijdag 24 november a.s. vindt in het Literatuurmuseum te Den Haag het jaarlijkse symposium van de Jan Campert-Stichting plaats.

Dit jaar is het thema ‘Literatuur en TV’, een thema dat nauw aansluit bij het proefschrift Sprekend kritiek: literatuurprogramma’s in de vroege jaren van de Nederlandse radio en televisie dat onze docent Jeroen Dera eerder dit jaar verdedigde. Jeroen zal de middag dan ook inleiden.

“Symposium over literatuur en TV” verder lezen