Maak kennis met… Marc van Oostendorp

Ik kan bewijzen dat de Radboud Universiteit allang mijn favoriet was. In 2015 – er was echt helemaal geen sprake van dat ik hier zou komen werken – zat ik in de trein omdat ik hier een praatje zou komen geven, en ik twitterde dat ik op weg was naar ‘de taalkundehoofdstad van Nederland’. Een spontane liefdesverklaring aan de plaats waar ik dan nu eindelijk ben aangekomen – de universiteit met niet alleen de beste en de meeste taalkundigen, maar ook met de mooiste afdeling Nederlands.

Ik werk trouwens niet alleen hier – voorlopig op dinsdag en woensdag – maar de andere dagen van de week ook in Amsterdam, aan het Meertens Instituut van de KNAW. Ik deel die dubbelaanstelling natuurlijk met een van mijn collega’s die ik het meest bewonder – Nicoline van der Sijs.

Aan het Meertens Instituut werk ik al lang. Ik kreeg er mijn eerste vaste baan, in 1999. Het is misschien wel de ideale plaats voor een onderzoeker op het gebied van de Nederlandse taal en cultuur – een instituut waar enkele van de beste én aardigste onderzoekers werken. Het is ook een prachtig instituut, dat sinds een jaar teruggekeerd is in het centrum van Amsterdam (sinds 1998 zat het op een industrieterrein). Maar ik houd erg van onderwijs, en hoewel mensen die op universiteiten werken soms jaloers zijn op pure onderzoeksbanen is het volgens mij – zeker op lange termijn – een heel belangrijke en heel gezonde taak voor iedere onderzoeker om af en toe ook aan jonge slimme mensen uit te leggen wat er aan de hand is en waar het allemaal voor dient.

Een van de dingen die ik fijn vind aan mijn baan in Nijmegen is dat hij breed gedefinieerd is, en ‘de neerlandistiek in alle facetten’ beslaat. Ik heb een heel precies specialisme – fonologie, de studie van de klanken van taal –, maar ik vind een van de fijne dingen van de neerlandistiek precies dat ze zoveel facetten heeft, dat je de wereld op zoveel manieren kunt benaderen: de puur geesteswetenschappelijke weg van de letterkunde, de vaak nogal sociaalwetenschappelijke weg van de taalbeheersing, de soms een beetje natuurwetenschappelijke weg van de taalwetenschap. Samen bieden ze voor studenten niet alleen een unieke mogelijkheid om zich breed te ontwikkelen in een programma dat tóch samenhang vertoont, maar ze zijn ook in de rest van je leven een speeltuin van zeer uiteenlopende interessante zaken.

Ik wil dat ook graag uitdragen: Nederlands studeren in Nijmegen is het beste wat je met je leven kunt doen. Het feit dat de opleiding nu zo klein is, is voor studenten natuurlijk juist een enorm voordeel. Je krijgt enorm veel aandacht van sommige van de beste én leukste én interessantste onderzoekers van ons land; bovendien is (voor als je in taalkunde geïnteresseerd bent) ook het Max Planck Instituut nog om de hoek. Je leert dingen die je geest verruimen en je krijgt gegarandeerd ook nog een baan.

Mijn aanstelling bij Nederlands is één dag in de week, maar de komende jaren wordt deze uitgebreid met in ieder geval nóg een dag, waarin ik voor In’to Languages, het talencentrum van de Radboud Universiteit onderzoek mag doen en onderwijs mag geven over academische communicatie. Vooral wetenschapscommunicatie vind ik heel interessant; ik heb er vooral praktisch veel aan gedaan inde afgelopen jaren, maar ik vind het interessant om te proberen daar ook wat verdieping aan te geven.

Wat ik nog niet zo goed zag toen ik dat tweette over die taalkundehoofdstad heb ik in het afgelopen jaar geleerd, toen we bezig waren om deze constructie te bedenken: hoe ontzettend aardig iedereen in Nijmegen is. Er zullen hier vast ook wel mispunten rondlopen, maar ik heb ze nog niet gezien.

Door: Marc van Oostendorp

‘Hun hebben’

‘Hun hebben’ is een constructie die de gemoederen regelmatig bezig houdt. Vandaag in de Volkskrant een ingezonden brief van DirkJan Vos (www.dejongenskamer.nl) over dit onderwerp. De brief valt hier te lezen.

Vos verwijst in zijn ingezonden brief naar het volgende artikel van de collega’s van taalwetenschap aan de Radboud Universiteit:

  • Van Bergen, G; W. Stoop; J. Vogels; H. de Hoop (2011). Leve hun! Waarom hun nog steeds hun zeggen. Nederlandse Taalkunde 2011-1. 2-29. Voor het artikel, klik hier.

Ook in de volgende stukken is recent aandacht besteed aan ‘hun hebben’:

  • Interview met de directeur van de Taalunie Hans Bennis d.d. 1 maart 2017 in De Volkskrant.
  • Marten van der Meulen ‘Waarom zeggen mensen ‘hun hebben’?’  d.d. 3 juli 2017 op Neerlandistiek.nl.

Suggesties voor profielwerkstukken

Wil je een profielwerkstuk schrijven over taalgebruik of taalkunde, kijk dan eens hier voor inspiratie. Diverse medewerkers van de afdeling Nederlands reiken onderwerpen aan, met korte toelichting en een literatuursuggestie, zodat je een idee krijgt waar te beginnen.

Voor online hulp voor je profielwerkstuk, informatie over masterclasses, essaywedstrijd en PWS-prijs, klik hier.

Tweetalige opvoeding: hoe behoud je de thuistaal? (Workshop)

Woensdag 5 juli 2017, 19.00–21.00 uur – Radboud Universiteit Nijmegen, E1.15 in het Erasmusgebouw. Voor ouders en opa’s en oma’s; mogelijk ook interessant voor medewerkers van kinderdagverblijven en peuterspeelzalen.

Eén van de grootste uitdagingen voor ouders die hun kinderen tweetalig opvoeden is het behouden van de thuistaal. Hoe zorg je voor een goed begin? En hoe houd je het in stand? Dr. Sharon Unsworth, taalwetenschapper en zelf moeder van twee (uiteraard tweetalige) kinderen, vertaalt de resultaten van recent onderzoek naar een praktische aanpak voor ouders. Ze zal het onder andere hebben over de rol die ouders, broers, zussen, en familie spelen, over de invloed van het taalaanbod op het kinderdagverblijf en school, en het effect van TV en boeken. Wat helpt, en wat helpt niet? Maakt het uit of het kind actief de thuistaal spreekt, of is het begrijpen ervan alleen al genoeg? Na een korte lezing gaat u onder begeleiding van Sharon en haar collega’s met een aantal dilemma’s aan de slag. Hoe pakt u het aan? Waar heeft u moeite mee? In discussie met andere opvoeders en de medewerkers van de universiteit zijn alle onderwerpen uit het tweetalig opvoeden bespreekbaar.

Aanmelden voor deze avond:

Deelname aan de workshop is gratis, maar er is maar een beperkt aantal plaatsen. U kunt zich hier aanmelden.

De lezing zal in het Engels zijn. Mocht u de bijeenkomst liever in het Nederlands willen bijwonen, stuur een e-mail naar 2in1@let.ru.nl, dan organiseren we binnenkort nog een avond in het Nederlands.

Deze workshop is een initiatief van het 2in1 project. Als u hier meer over wilt weten, bezoek dan onze website. Sharon Unsworth is Universitair Hoofddocent Tweedetaalverwerving aan de Radboud Universiteit. Voor meer informatie over haar en haar onderzoek, bezoek haar website.

Voor vragen over deze workshop of verzoeken om een gelijksoortig event te organiseren bij een specifieke groep of onderneming, stuur een mailtje naar 2in1@let.ru.nl.

Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en Academische Communicatie

Nederland/Nijmegen: 16-06-2017
Prof. Marc van Oostendorp
Foto: Bert Beelen

Taalkundige Marc van Oostendorp wordt met ingang van 1 september 2017 benoemd tot hoogleraar Nederlands en Academische Communicatie aan de Radboud Universiteit. Hij is de eerste hoogleraar die Academische Communicatie als aandachtspunt heeft.

Voor meer informatie, klik hier.

Onderzoeksblog Marten van der Meulen

Promovendus Marten van der Meulen, tevens één van de auteurs achter het speudoniem Milfje Meulskens (van Opzienbarende ontdekkingen over taal), is een onderzoeksblog begonnen. Doel is onder andere om inzichtelijk te maken hoe wetenschappelijk onderzoek in z’n werk gaat. Marten plaatst wekelijks nieuwe kwesties op het blog.

Hij bespreekt diverse aspecten van zijn onderzoeksproject naar de relatie tussen taaladvies en taalverandering. Deze week gaat het over waar de term ‘Tante Betje’ vandaan komt en wat die term precies betekent.

https://martenvandermeulen.com

Verwerving woordgeslacht bij kinderen

Susanne Brouwer heeft samen met Simone Sprenger (RUG) en Sharon Unsworth (RU) onderzocht of Nederlandstalige kinderen woordgeslacht kunnen gebruiken om zelfstandig naamwoorden sneller te herkennen. Zij gebruikten hiervoor de eye-tracking techniek waarmee oogbewegingen gemeten kunnen worden. Zij publiceerden hun bevindingen in het Journal of Experimental Child Psychology (zie de volledige referentie hieronder). Op 27 april geven ze een presentatie over hun artikel tijdens de Workshop on Speech Perception and Production across the Lifespan (SPPL) in Londen (26-27 april).

London with rainbow – Houses of parliament – Big ben.

Brouwer, S., Sprenger, S. & Unsworth, S. (2017) Processing grammatical gender in Dutch: Evidence from eye movements. Journal of Experimental Child Psychology 159:  50–65.

Paula Fikkert geeft twee lezingen in Sydney

Komende week is Paula Fikkert te gast bij zowel de Western Sydney University als de Macquarie University in Sydney (Australië).

Aanstaande maandag 24 april geeft Paula een lezing getiteld ‘First Language Acquisition. What’s production got to do with it?‘ tijdens een SLAM meeting op The MARCS Institute for Brain, Behaviour and Development aan de Western Sydney University. Lees de abstract van deze lezing hier.

Op donderdag 27 april geeft Paula bovendien een keynote lezing getiteld ‘Developing word representations in the lexicon: evidence from perception and production‘ op de conferentie  The Developing Lexicon: Representations and Processing aan de Macquarie University. Lees een samenvatting van haar lezing hier: Fikkert-Macquarie 27 april.

Paula Fikkert is Principal Investigator van de onderzoeksgroep First Language Acquisition.

De Nederlandse taal en zijn gebruikers, vandaag en morgen 

Op 10 en 11 mei worden de ‘Atlas van de Nederlandse taal’ en het publieksrapport ‘Staat van het Nederlands’ gepresenteerd aan de pers. Deze presentatie vindt plaats in achtereenvolgens Brussel en Den Haag. Ook worden dan de websites www.atlasvandenederlandsetaal.nl en www.atlasvandenederlandsetaal.be gelanceerd met een interactieve taalquiz en geanimeerde visualisaties van resultaten uit de ‘Staat van het Nederlands’

“De Nederlandse taal en zijn gebruikers, vandaag en morgen “ verder lezen