Blije kletskopjes

Door Gaby Verhoeven

Zaterdag 27 oktober was het tijd voor de tweede editie van het Kletskoppen Kindertaalfestival in bibliotheek De Mariënburg, waar ik heb geholpen als vrijwilliger. Dit taalfestival werd georganiseerd door de Radboud Universiteit en het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek (MPI). En zoals de naam al doet vermoeden, draaide alles op deze dag om taal. Door middel van verschillende activiteiten, zoals een snelcursus Zweeds of Spaans, meertalige voorleessessies, taalonderzoekjes en een Nijntje-voorstelling, konden de 350 tot 380 (!) aanwezige kinderen stickers verzamelen. Als hun stickerkaart vol was, konden ze een cadeautje en een certificaat ophalen, dat ondertekend werd door “echte” taalwetenschappers.

Het was erg leuk om te zien hoe enthousiast kinderen, maar ook hun ouders, bezig waren met de verschillende activiteiten. Ik heb meerdere malen gehoord dat kinderen nog niet naar huis wilden, omdat ze nog één taalonderzoekje moesten doen of dat ze toch écht nog even wat Japanse woordjes wilden leren. Ook ouders werden door deze dag gestimuleerd om na te denken over het belang van taal voor de ontwikkeling van hun kinderen. Terwijl hun kinderen bezig waren met taalonderzoekjes, stelden zij leergierig vragen aan studenten en medewerkers van de RU en het MPI over van alles en nog wat. Ze reageerden vaak ook enthousiast als ik ze de vraag stelde of ze zich in wilden schrijven voor de database voor het Baby & Child Research Center en het 2in1 project van de RU. Dit houdt in dat zij benaderd kunnen worden om deel te nemen aan onderzoek naar bijvoorbeeld tweetaligheid bij kinderen of om vroege taalontwikkeling bij jonge kinderen.

Kortom: het was een hele leuke dag waarop de kinderen en hun ouders gezien hebben hoe interessant taalonderzoek is én waarmee mogelijke participanten gevonden zijn voor toekomstige onderzoeken. Kijk vooral ook eens op de Facebook-pagina voor een wat uitgebreider overzicht van wat er allemaal gedaan is én geef je vooral ook op als vrijwilliger voor de derde editie van volgend jaar! Ik heb namelijk een voldaan gevoel overgehouden aan een dag vol met blije kletskopjes!

Paula Fikkert over een nieuw ‘taalspeelhuis’

Een speciaal ‘taalspeelhuis’ om kinderen van 2 tot 6 jaar Nederlands te leren, opent op 9 november in Nijmegen op basisschool de Bloemberg. Het zogeheten Noplica-taalspeelhuisje is onder meer zeer geschikt om kinderen van nieuwkomers en peuters met een taalachterstand Nederlands te leren. Het is gebaseerd op recent onderzoek naar taalverwerving en wordt ook zelf weer gebruikt voor onderzoek naar het leren van taal. Onze hoogleraar Paula Fikkert is als onderzoeker nauw betrokken bij het project en vertelt er over op de site van de Radboud Universiteit.

Vrijwilligers gezocht voor kindertaalfestival

Oproep aan studenten (van de organisatie van het Kletskoppen kindertaalfestival):

Op zaterdag 27 oktober 2018 vindt de tweede editie van het Kletskoppen kindertaalfestival plaats, in de stadsbibliotheek van Nijmegen.

Dit festival heeft tot doel om kinderen, (groot)ouders en andere geïnteresseerden op een toegankelijke en plezierige manier te leren, informeren en amuseren rondom taal. Voor ons als wetenschappers een uitgelezen kans om ‘het publiek’ een kijkje in onze (taal)keuken te geven. Afgelopen jaar was een razend succes met 800 bezoekers waaronder 300 kinderen.

Een groot deel van dit succes was te danken aan de vele vrijwilligers die ons toen hebben geholpen, in de weken en dagen voor het festival, maar vooral op de grote dag zelf. Ook dit jaar kunnen wij heel wat helpende handen gebruiken, bijvoorbeeld bij het in gereedheid brengen van de bibliotheek, contact leggen met kinderen en hun ouders, hen de weg wijzen en uitleg geven over het programma of meehelpen bij bepaalde activiteiten, waaronder knutselen. Dit is ook een uitstekende kans om te zien hoe al die wetenschappelijke inzichten waar je op de collegebanken over leert vertaald kunnen worden naar “the real world”!

Ben jij beschikbaar op 27 oktober en vind je het leuk om (een deel van) die dag je handen uit de mouwen te steken tijdens ons Kletskoppen kindertaalfestival? Meld je dan gauw aan als Kletskoppen-vrijwilliger via: kletskoppen.festival@gmail.com. Uiteraard volgt er meer informatie (via mail en/of een bijeenkomst in oktober), zodra je je hebt aangemeld.

Graag tot ziens!

Nicoline van der Sijs wint Jaarprijs Wetenschapscommunicatie

De afgelopen week werd bekend dat de Atlas van de Nederlandse taal is onderscheiden met de Jaarprijs Wetenschapscommunicatie van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten (KVAB). Het boek is geschreven door twee Nederlandse en twee Vlaamse auteurs.

Een van de Nederlandse auteurs is Nicoline van der Sijs, die als hoogleraar Historische taalkunde aan onze afdeling verbonden is.

Het boek verscheen in mei 2017 en sindsdien zijn er al meer dan 12.000 exemplaren verkocht. Afgelopen week verscheen bovendien een goedkopere paperbackuitgave voor scholieren. Uit het juryrapport:

Johan De Caluwe, Fieke Van der Gucht, Nicoline van der Sijs en Mathilde Jansen worden onderscheiden met de jaarprijs wetenschapscommunicatie voor hun boek ‘Atlas van de Nederlandse taal’. Het is een zeer leerrijk werk dat de weg naar een ruim publiek vond en veel media-aandacht heeft gekregen. Het boek is dan ook zeer toegankelijk voor een breed publiek en brengt kennis op een ludieke wijze over.

De Jaarprijs Wetenschapscommunicatie wordt jaarlijks uitgereikt aan twintig wetenschappers of teams die er het afgelopen jaar het best in slaagden om hun onderzoek over te brengen op het brede publiek. Alle laureaten worden op 27 november in Brussel gehuldigd. Op die dag wordt ook bekendgemaakt welk project is verkozen tot Publieksfavoriet. Iedereen kan nog tot en met 25 november zijn stem uitbrengen op de website van EOS.

Meer informatie over de Atlas van de Nederlandse taal is te vinden op de Facebookpagina of de website. Daarop staan ook allerhande taalweetjes en taalquizzen.

Marten van der Meulen publiceert ‘vloekboek’

Promovendus aan de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur Marten van der Meulen heeft een boek geschreven over vloeken.

Uit het persbericht van de uitgever:

Wat roep je als je erin trapt? Shit! En welke halvegare loopt er de kantjes vanaf? Dat moet wel een randdebiel zijn. Scheldwoorden en vloeken als deze zijn een onderdeel van ons dagelijks leven. Dat kun je leuk vinden, of je kunt erom huilen. Maar waar je niet omheen kunt, is dat scheldwoorden en vloeken verdomd interessant zijn, én fucking beeldend.

In Het Groot Nederlands Vloekboek presenteren we vloeken en scheldwoorden in al hun woordelijke glorie. Allerlei aspecten van die fascinerende taalelementen komen aan bod: de geschiedenis en psychologie van het vloeken, wanneer je vloekt en scheldt en waarom, en vooral alle taalvernuft dat erachter schuilgaat.

Het Groot Nederlands Vloekboek behandelt tientallen soorten vloeken, scheldwoorden en verwensingen, in vunzige illustraties en een veelvoud aan fijnzinnige weetjes en smerige citaten.

Lezers krijgen potverdikke veel inzicht in de herkomst van bestaande scheldwoorden, én ze krijgen handige tips om vaardigere te vloeken, zowel in het Nederlands als in andere talen. Zo leren zelfs klojo’s met dit boek slimmer schelden.

Naast Het Groot Nederlands Vloekboek verschijnt tegelijkertijd ook Het Groot Vlaams Vloekboek met scheldwoorden als kloefkakker, tsjiepmuile & zurkeltrutte (ISBN 9789401453424).

Wist je dat:

  • er een serie vloeken tot Werelderfgoed uitgeroepen is?
  • sletten van oorsprong ‘vodden’ zijn en krengen ‘rottende kadavers’?
  • godverdommemiljaardenondedju een stapelvloek is en potvolkoffie een bastaardvloek?
  • Nederlanders als (bijna) enigen schelden met ziektes? (Niet dan, tyfuslijer?)
  • het record vloekwoorden in één rapnummer op 188 staat?
  • er in ons zonnestelsel een planetoïde 9001 Slettebak rondzweeft?

Over de auteurs

Marten van der Meulen (NL) promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daar onderzoekt hij de relatie tussen taaladvies en taalwerkelijkheid. Daarnaast schrijft, blogt en praat hij over taal.

Fieke Van der Gucht (BE) behaalde een doctoraat in de Algemene Taalwetenschap en werkt parttime bij Taalonthaal, het academisch schrijfcentrum van de UGent. De rest van de tijd corrigeert, redigeert en schrijft ze teksten als De Kommaneuker.

Alumna Linda Drijvers dit weekend op Lowlands

Komend weekend is het weer tijd voor Lowlands, met zoals gewoonlijk ook veel aandacht voor wetenschap. In dat kader zal ook alumna van onze opleiding Linda Drijvers daar aanwezig zijn. Zij werkt momenteel als onderzoeker voor het Max Planck Institute for Psycholinguistics.

Uit een eerder nieuwsbericht van de RU-website:

Praten in 3D

Als je op een lawaaiig festival je boodschap wil overbrengen ga je waarschijnlijk schreeuwen of je gebruikt handgebaren. Maar is dit de beste manier om je boodschap over te brengen? Welke kenmerken van je bewegingen dragen het meest bij aan taalbegrip? En maakt het uit of je gesprekspartner naar je ogen, handen of mond kijkt? Onderzoekers van de Radboud Universiteit en het Max Planck Institute for Psycholinguistics in Nijmegen willen dit testen door communicatie in 3D te brengen. Door gebruik te maken van Microsoft Kinect en eye tracking brillen worden spraak en gezichts-, oog- en lichaamsbewegingen gevolgd terwijl je met iemand praat.

Onderzoeker Linda Drijvers kijkt er naar uit:  ‘Wat onderzoek op Lowlands zo interessant maakt, is de diversiteit van de deelnemers. Van jong tot oud, van Nederlanders tot internationale bezoekers. En het zijn natuurlijk festivalbezoekers. Zij zijn gewend om te doen wat wij onderzoeken: hoe communiceer je in lawaai?’

Onderzoekers James Trujillo (midden) observeert twee mensen die in 3D communiceren.

Niet grammaticaal, maar toch correct?

Naast optische en auditieve illusies heb je ook grammaticale illusies. Een zin lijkt dan correct, terwijl hij dat niet is. Of je vatbaar bent voor zo’n illusie hangt af van de taal waarin de zin wordt aangeboden, zo blijkt uit onderzoek van Stefan Frank en studente Patty Ernst (lees het wetenschappelijke artikel hier). Een interview over dit onderzoek verscheen 1 juni jl. in een artikel hier op Nemo Kennislink.

Maak kennis met… Leon Shor

I am a Ph.D. candidate currently enrolled in the Hebrew Language Department at Tel Aviv University, Israel. My research focuses on referential choice in spontaneous spoken Israeli Hebrew. More specifically, I am focusing on human referents, and attempting to identify the various motivations underlying the interlocutors’ choice of coding these referents. In my research, I make use of various discourse-functional approaches to the study of spoken language, as well as of conversation analysis (CA) and interactional linguistics (IL).

I graduated from Tel Aviv University in 2007, majoring in Accounting and Economics. Having worked at an accounting firm for three years I came to understand that I no longer saw my future in this profession, and decided to pursue my dream of studying linguistics. I subsequently enrolled in the master’s degree program in the Hebrew Language Department at Tel Aviv University, and it was there that I found my true passion and career objective. After obtaining my master’s degree (which dealt with expression of negation in spoken Hebrew) it became evident that I wished to continue my research in the field of spoken language; therefore, I decided to pursue a doctoral degree in which I currently investigate the process of referential choice in spoken Israeli Hebrew.

The research I am conducting here, in the Centre for Language Studies, constitutes part of my PhD research. It is a corpus-based exploration of “Maak kennis met… Leon Shor” verder lezen

Citizen Science – Vertrokken Nederlands

Er wordt gezegd dat Nederlanders en Vlamingen in den vreemde snel hun moedertaal opgeven, maar hoe geëmigreerde Nederlandstaligen met hun taal en hun identiteit omgaan, is tot dusverre niet systematisch onderzocht. Hiervoor is een grootschalig onderzoek nodig. Eerder deze maand hadden o.a. Nicoline van der Sijs en Marc van Oostendorp een workshop georganiseerd waarin gediscussieerd werd over de mogelijkheden en beperkingen van Citizen Science, wetenschapsbeoefening waarbij ook niet-wetenschappers (‘burgers’) een actieve rol spelen – voor onderzoek op het gebied van Neerlandistiek. Tijdens de workshop werd duidelijk dat het zinvol is eerst een pilotonderzoek uit te voeren om te testen of het mogelijk is een dergelijk grootschalig onderzoek met burgerwetenschappers op te zetten en te bezien wat de optimale rolverdeling is tussen burgerwetenschappers en academische wetenschappers.

Als resultaat van de workshop is een website opgericht met als doel contact te leggen tussen geëmigreerde Nederlanders, Vlamingen en Friezen enerzijds en onderzoekers anderzijds om in kaart te brengen hoe de Nederlandse taal en cultuur in het buitenland bewaard blijven of veranderen. Iedereen is uitgenodigd observaties over geëmigreerd Nederlands in te sturen via deze website.

Meer weten over de uitkomsten van de Lorentzworkshop? Nicoline van der Sijs schreef erover voor Neerlandistiek.nl.

 

Profielwerkstukken masterclass 26 april: ‘Babyonderzoek: ontwikkeling van taal’

Zit je in 5 of 6 VWO? Ben je op zoek naar een interessant onderwerp voor jouw profielwerkstuk? En ben je geïnteresseerd in hoe baby’s en (jonge) kinderen taal leren of misschien in de ontwikkeling van ander communicatief gedrag, zoals wijzen of beurtwisselingen? Of wil je weten hoe je onderzoekt hoe de taalontwikkeling verloopt bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis?

Neem dan deel aan één van de unieke masterclasses: ‘Babyonderzoek: ontwikkeling van taal’, georganiseerd door de onderzoeksgroep First Language Acquisition.

Tijdens deze masterclass wordt aandacht besteed aan het opstellen van een goede en haalbare onderzoeksvraag op het gebied van taalverwerving en aan hoe taalonderzoek bij kinderen in zijn werk gaat. Welke methodes zijn er? Hoe kun je welke aspecten van de taalontwikkeling onderzoeken? Daarnaast kun je al je vragen over je eigen profielwerkstuk stellen in een gesprek met een van onze experts. Zij helpen je verder op weg met de aanpak van je eigen onderzoek.

De eerstvolgende masterclass vindt plaats op donderdag 26 april 2018.

Inschrijving is geopend! Klik hier om je in te schrijven!

Meer informatie? Klik hier!

Nog vragen? Je kunt contact opnemen met Nadine de Rue via n.derue(at)let.ru.nl of Paula Fikkert via p.fikkert(at)let.ru.nl