Niet grammaticaal, maar toch correct?

Naast optische en auditieve illusies heb je ook grammaticale illusies. Een zin lijkt dan correct, terwijl hij dat niet is. Of je vatbaar bent voor zo’n illusie hangt af van de taal waarin de zin wordt aangeboden, zo blijkt uit onderzoek van Stefan Frank en studente Patty Ernst (lees het wetenschappelijke artikel hier). Een interview over dit onderzoek verscheen 1 juni jl. in een artikel hier op Nemo Kennislink.

Lotte Jensen over internationalisering en verengelsing

Het debat over de verengelsing van het universitair onderwijs blijft de gemoederen bezighouden. Afgelopen vrijdag verscheen in NRC Handelsblad een nieuwe bijdrage aan dit debat van de hand van Lotte Jensen.

Jensen pleit ervoor om de eenzijdige focus op de voordelen van het Engels in het hoger onderwijs te vervangen door een visie waarin meertaligheid centraal staat. Ook betreurt ze het zware accent op economische argumenten in de Internationaliseringsagenda die de VSNU (Vereniging van Samenwerkende Universiteiten) en de VH (Vereniging van Hogescholen) onlangs lanceerden.

Wie voor meer internationalisering pleit, zou ook een pleidooi voor meertaligheid moeten houden. De eenzijdige nadruk op het belang van het Engels als voertaal in het hoger onderwijs leidt tot een verschraald idee van internationalisering.

Lees hier het hele artikel.

Leering ende vermaeck in een Iberische hoofdstad

Door Nadine de Rue

Portugal. Het enige West-Europese land dat ik op mijn wereldkraskaart nog niet open had kunnen krassen. Dit was mij een doorn in het oog. En daar ontving ik plots een e-mail met de vraag wie er als begeleider met onze studenten mee wilde gaan op studiereis naar Lissabon! Paul Hulsenboom was vorig jaar ook al mee geweest op studiereis en hij wist mij te overtuigen dit jaar samen met hem mee te gaan. Daar was uiteraard niet veel voor nodig. En dus vlogen Paul en ik op zaterdagavond 28 april naar Lissabon.

Wij werden daar hartelijk ontvangen door Marieke en Remi, die voor het in elkaar zetten van een speurtocht al eerder naar Lissabon waren afgereisd dan de rest van de studenten. Hun draaiboek voor de komende dagen was tot in detail uitgewerkt en liet voor ons geen twijfel mogelijk: bij deze SVN-ers waren de studenten in goede handen.

Zoals nu eenmaal onvermijdelijk is wanneer je op reis bent, lopen dingen anders dan verwacht – ongeacht hoezeer je je van tevoren hebt voorbereid. Zo begon de eerste activiteit al spannend met een zoektocht naar een bushalte die vandaag wél in gebruik was en raakten we in het zicht van de haven – vlak voor het Museu Nacional de Arte Antiga – allen geheel doorweekt door een verrassende hoosbui. Er was voor onze groep een uitstekende en educatieve rondleiding georganiseerd die speciaal voor ons ging over de relatie tussen de Hollandse/Vlaamse schilderkunst enerzijds en de Portugese schilderkunst anderzijds, te beginnen in de 15e eeuw. Met trots kon ik vaststellen dat onze studenten Nederlandse Taal en Cultuur goed hun weg weten te vinden in de schilderkunst.

Rondleiding Museu Nacional de Arte Antiga

Op de trappen van het museum konden we onze natte jassen weer aantrekken en starten met de speurtocht. In kleine groepjes doorkruisten we de stad langs triomfbogen en de oudste boekwinkel van het land. Straten die naar auteurs vernoemd zijn, straatartiesten die ballet dansen en ruïnes die herinneren aan de grote aardbeving in 1755. Of het reglement het toestaat is niet van tevoren toegelicht, dus biedt mijn analoge bron (een heuse reisgids) zo nu en dan de oplossing voor het beantwoorden van de speurtochtvragen.

De straatjes zijn smal en de stad is geaccidenteerd, dus onze beenspieren worden getraind. We sporten wat af deze hele week! ’s Middags bekijken we de kathedraal en we wagen een poging het kasteel te bezoeken. De rij wachtenden voor ons loopt verder dan het blote oog kan zien door verschillende straten, ondanks de naderende sluitingstijd, dus kiezen de studenten – en wij – bij nader inzien liever voor een ijsje. Onze leerzame dag zet zich voort in het Museu Nacional de História Natural e da Ciência, dat gelukkig lang genoeg open is. Na natuurstenen en kristallen hebben we een vergeefse zoektocht naar walvissen en dinosauriërs en ook de zaal die de ‘kurkzaal’ genoemd wordt, is niet wat we ervan hadden verwacht, maar de wassen modellen van akelige seksueel overdraagbare ziektes zorgen voor veel ophef, de natuurkundeproefjes worden enthousiast uitgeprobeerd en oercontinent Pangea blijkt op haar fans te kunnen rekenen. Diorama’s, fossielen en dierenskeletjes worden nauw bestudeerd, met als een van de hoogtepunten een prachtig schildpadskeletje.

schildpadskeletje

Mijn benen doen pijn en zoals het ons docenten betaamt hebben Paul en ik behoefte aan rust, maar onze luiheid in het zoeken van de weg maakt dat we toch graag bij een groepje studenten aansluiten dat lijkt te weten waar ze heen gaan – op zoek naar een voedzame avondmaaltijd. Niets blijkt echter minder waar en een bus brengt ons God weet waarheen en we stappen op goed geluk uit. Met z’n achten strijken we neer in een Iranees restaurant. Het eten smaakt ons goed en het zitten laat mijn beentjes weer op krachten komen. Dat komt mooi uit, want vanavond is de kroegentocht! En dan wordt er natuurlijk gedanst!

De eerste kroeg is eigenlijk te klein voor onze grote groep en de dame achter de bar kan onze bestellingen niet bijbenen. De organisatie stuurt een paar verkenners eropuit om een goede volgende locatie te vinden. Een succesvolle missie. De tweede is daarmee meteen de laatste kroeg van de avond. Gezellige muziek, mensen met aparte dance moves en outfits, een flitsende dansvloer en vlot barpersoneel bieden alles wat we nodig hebben. Paul is onder de indruk van mijn kennis van de teksten van de hedendaagse liedjes – al heb ik zelf geen idee waar ik die kennis heb opgedaan. Met al die educatieve dagen voor de boeg maken wij het niet al te laat. De afstanden in Lissabon zijn niet groot, dus met een taxi zijn we zo terug bij ons hotel.

De studenten hebben ware discipline – al is niet iedereen helemaal op tijd in de ochtend. Ondanks onvermijdelijke gevolgen van de prachtavond die zij gisteren langer dan wij hebben voortgezet, is men klaar om vandaag ook de speurtocht voort te zetten (die gisteren niet helemaal afgemaakt is) – en dat niet alleen. Ook de wetenschappelijke opdracht staat op het programma!

De speurtocht voert ons langs een prachtig klooster met fontein en een monument voor Portugese ontdekkingsreizigers dat trouwens talloze keren figureert in de beelden van het Eurovision Songfestival die in Nederland op televisie te zien zijn geweest. We eindigen onze eigen ontdekkingstocht bij de Torre de Belém (zie groepsfoto). “Leering ende vermaeck in een Iberische hoofdstad” verder lezen

Vacature eindredacteur

Binnenkort gaat het nieuwe digitale literatuurplatform Karakters online. De hoofdredactie benaderde ons met de volgende oproep voor (oud-)studenten Nederlands:

Eindredacteur gezocht!

Houd je van lezen, wil je bijdragen aan de online zichtbaarheid van literatuur en ervaring opdoen in eindredactie? Karakters is op zoek naar een goede eindredacteur op vrijwillige basis voor een gloednieuw platform waarop liefhebbers van fictie en non-fictie terechtkunnen voor achtergrondstukken, nieuws en meer.

Karakters werkt samen met uitgeverijen en auteurs, maar niemand kan zonder eindredactie. Heb jij dus de Blik en haal je de kleinste spelfouten en irritantste contaminaties overal uit? Stuur een mail naar mijke@karakters.nu met je motivatie en eventuele ervaring.

Karakters is gebaseerd in Amsterdam, waar je altijd welkom bent op de redactie, maar een goede internetverbinding is in principe voldoende!

Vanaf 24 mei is www.karakters.nu online.

afbeelding aangeleverd door Karakters

 

Nieuw talent in Bibliotheek De Mariënburg

Via Bibliotheek De Mariënburg (Nijmegen) bereikte ons de volgende aankondiging:

Op dinsdag 15 mei van 20:00 tot 22:00 uur biedt de Bibliotheek De Mariënburg een literair podium voor Murat Isik en debutanten Cobi van Baars en Chris Polanen. 

De drie schrijvers laten je elk kennismaken met hun pas verschenen roman. Samen met  Jelko Arts praten de talenten over het leven van een schrijver en wat het betekent om te debuteren. Luister meteen naar hun mooiste persoonlijke voordrachten.

Hier lees je meer over de avond en kun je een kaartje bestellen (kosten voor studenten: 5 euro).

Stage op het snijvlak van letterkunde en geneeskunde

Via prof.dr. Hanneke van Laarhoven, hoogleraar translationele medische oncologie aan de Universiteit van Amsterdam, bereikte ons de volgende oproep:

In vervolg op een project naar ervaringen van contingentie bij patiënten met kanker (in samenwerking met de faculteit van filosofie, theologie en religiewetenschappen van de RU) ontwikkelen we een interventie voor patiënten met kanker die de omgang met contingente levenservaringen beoogt te ondersteunen.

Eén van de onderdelen van de interventie wordt het aanbieden van een ‘portfolio’ van literaire teksten, waarin omgang met contingentie centraal staat en waaruit met name ook duidelijk wordt dat omgang met contingentie niet eenduidig is – en dat juist dat erkennen de sleutel is tot omgang met contingentie. Voorbeeld bij uitstek van zo’n tekst, is het boek Job. Maar zo zijn er vast meer, ook hedendaagse literaire teksten te vinden. Om deze voor patiënten toegankelijk te maken, is echter nog wel een inkortings/vertaalslag gewenst, waarbij de crux van het verhaal bewaard moet blijven.

Concreet zijn we nu op zoek naar een student die, bijv. als masterstage, een aantal ‘Jobiaanse’ literaire teksten weet te identificeren, die analyseert hoe contingentie in deze verhalen een rol speelt, de verhalen herschrijft op zo’n manier dat een patiënt ze in maximaal een minuut of twintig kan lezen en de haalbaarheid van het lezen van deze teksten vervolgens ook onderzoekt in de klinische praktijk.

Geïnteresseerden kunnen zich melden bij Lotte Jensen: l.jensen@let.ru.nl.

Van schuurpapier tot slagerstouw

Op woensdag 21 februari j.l. gingen de studenten van de tweedejaarscursus Letterkunde 6: Twintigste Eeuw op excursie. Student Djuna Bánki schreef een verslag.

Op woensdag 21 februari gingen we met alle studenten die het vak Letterkunde 6 volgen een dagje naar Den Haag. Op de planning stond een bezoekje aan de Bijzondere Collecties van de Koninklijke Bibliotheek en een rondleiding door het Museum Meermanno.

Na een voorspoedig verlopen treinreis zonder veel logistieke problemen werden we opgewacht door mevrouw De Feijter, die ons begeleidde naar de Koninklijke Bibliotheek. Nadat we onze jassen en tassen in de meest ingewikkelde kluisjes ooit gedeponeerd hadden, werd de groep in twee gesplitst. De ene helft ging mee met meneer Nieuwenhuis, die ons nog wat extra toelichting gaf op de essay-opdracht voor literaire theorie. De andere helft mocht mee met Paul van Capelleveen, de conservator Bijzondere Collecties.

Boek van Tom Lanoye, gebonden in tapijt.

Hij liet ons prachtige bijzondere drukken zien.  Deze varieerden van een boek Tom Lanoye, dat gebonden was in schuurpapier of tapijt met slagerstouw, tot een prachtige uitgave van Naenia van P.C. Boutens met tekeningen van Jan Toorop. Mijn persoonlijke favoriet was het boekje met handgeschreven gedichten van Hugo Claus en bijpassende tekeningen van Karel Appel. Een foto hiervan heb ik nog dezelfde dag op Instagram geplaatst om wat likes te scoren.

Handgeschreven gedichten van Hugo Claus, met bijpassende tekeningen van Karel Appel.

“Van schuurpapier tot slagerstouw” verder lezen

Aafke, Sef en Fresku over hun passie voor taal – miniserie aflevering 2

Fresku, Sef en Aafke Romeijn delen één passie: taal. Hoe wordt onze mening – en de mening van Sef – beïnvloed door het taalgebruik van politici die ons proberen te overtuigen? Fresku kaart aan dat taal in verband staat met of hij zich Antilliaan of Nederlander voelt. Hoe heeft taal invloed op het gevoel van identiteit en het horen bij een groep? Heeft Aafke gelijk dat taalgebruik en taalverandering een afspiegeling zijn van bijvoorbeeld inburgering van immigranten en de ontwikkeling van onze samenleving? Docenten van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit geven antwoord.

Meer weten? Kijk op de website van de opleiding Nederlands van de Radboud Universiteit Nijmegen: http://www.ru.nl/nederlands. Nog meer weten? Kom dan bij ons Nederlands studeren!

Dit filmpje is aflevering 2 in een miniserie. Aflevering 1 verscheen op 1 maart jl.

Oproep tot het indienen van een inzending ten behoeve van de Elise Mathilde-prijs 2018

De Elise Mathilde-prijs is genoemd naar Elise Mathilde (Hilda) van Beuningen (1890-1941) die haar vermogen naliet aan de in 1935 door haar opgerichte Stichting Elise Mathilde Fonds dat algemeen sociale, culturele of ideële doelen ondersteund.

Deze prijs is per 1 januari 2018 ingesteld op initiatief van de Stichting in samenspraak met de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden en in nauwe samenwerking met het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap en het Genootschap Onze Taal. Het betreft een prijs voor een essay dat beurtelings ligt op het gebied van de Nederlandse letterkunde, taalkunde en geschiedenis.

De inzending moet passen in het overkoepelende thema ‘De eigen natie in kosmopolitisch perspectief’, of liggen in het verlengde daarvan, waarbij ieder jaar aan het overkoepelende thema  een meer specifiek geformuleerde invulling kan worden gegeven. In 2019 zal dat de Nederlandse taal en/of taalgeschiedenis zijn, in 2020 de Nederlandse geschiedenis of Nederlandse geschiedwetenschap.

De prijs zal dit jaar worden toegekend aan de meest waardig gekeurde, in Nederlands proza geschreven inzending waarin het behoud van het Nederlandse letterkundige cultuurgoed (literatuur en/of literatuurgeschiedenis) centraal staat.

De uitverkoren inzending die maximaal 2000 woorden mag bevatten, zal worden gepubliceerd in het Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en op de websites van de het KNHG en het Genootschap Onze Taal.

De prijs zal vergezeld gaan van een oorkonde en een geldbedrag van 10.000 euro.

Iedereen kan inzenden tot uiterlijk 1 mei 2018. Inzendingen kunnen worden gestuurd naar dr. B.P.M. Dongelmans, secretaris van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde via mnl@library.leidenuniv.nl.

Nieuw boek van Marc van Oostendorp over de taal van Ilja Leonard Pfeijffer

Op zaterdag 20 januari werd in Leiden een bijzonder boek overhandigd aan Ilja Leonard Pfeijffer. Onze nieuwe hoogleraar Marc van Oostendorp schreef ter ere van de 50ste verjaardag van de schrijver: Waar wordt geschreeuwd is taal vacant. De taal van Ilja Leonard Pfeijffer. 

Het werd een vrolijke middag waarbij ook de studenten NTC Jules Schmeits en Jurrian Kooiman aanwezig waren.