Weer zin in lezen

Door Tommie van Wanrooij, derdejaars Nederlandse Taal en Cultuur

Op vrijdag 16 november vond het symposium ‘Literatuur voor de klas’ plaats, onder andere in het kader van de Master Language-cursus ‘Moderne letterkunde in het onderwijs’, georganiseerd door de Radboud Universiteit en de Universiteit Utrecht. Het was voor het eerst dat een dergelijk symposium georganiseerd werd, en de eerste editie was meteen een succes met meer dan honderd enthousiaste bezoekers.

Tijdens de opening van het symposium stelde Stefanie Ramachers het doel vast voor de komende uren: erachter komen hoe we op basis van wetenschappelijk onderzoek kunnen bijdragen aan de literatuurdidactische praktijk op middelbare scholen.

De eerste spreker, Roel van Steensel, bijzonder hoogleraar leesgedrag aan de Vrije Universiteit Amsterdam en universitair docent onderwijswetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, besprak in zijn fraai getitelde lezing ‘Weerzin tegen lezen of weer zin in lezen’ het belang van een positieve leesmotivatie onder jongeren. Lezen heeft immers een aantoonbaar positief effect op de hersenontwikkeling. Het is dus erg belangrijk om negatieve leeservaringen bij leerlingen te voorkomen. Methodes waarbij jongeren goed begeleid worden bij het kiezen van boeken, bijvoorbeeld door het matchen van boeken en leerlingen, kunnen hier sterk aan bijdragen. De zwakke lezer kan dus met de juiste begeleiding alsnog een sterke lezer worden, die plezier heeft in het lezen.

“Weer zin in lezen” verder lezen

De dag dat ik ontdekte dat Couperus een voorliefde had voor vrouwen met grote neuzen

Op 1 november bezochten de eerstejaars in het kader van de cursus ‘Wat is literatuur?’ het Literatuurmuseum in Den Haag. Student Hilde Berndt doet verslag.

Afgelopen donderdag ging ik samen met enkele docenten en 27 andere eerstejaars studenten Nederlandse Taal en Cultuur naar het Literatuurmuseum Den Haag. Ik moet eerlijk zeggen dat mijn wekker me niet heel enthousiast maakte voor de excursie: de tentamens waren toch voorbij? Vakantie! Al gauw bleek het literatuurmuseum een prima plek om je posttentamenweek ergo vakantie te spenderen. Eenmaal binnen vloog ik met wat medestudenten meteen de museumwinkel in om te snuffelen in kinderboeken, pauwenveren en gedichten van Paul van Ostaijen. Als dit alleen al de museumwinkel was, beloofde dat veel goeds. We hadden er zin in.

Onze gastheer Bertram Mourits leidde ons naar een ruimte waar we wat uitleg zouden krijgen. Om daar te komen moesten we eerst door een soort galerij. Behalve het archief en een kinderboekenmuseum bleek het Literatuurmuseum ook nog een accurate replica van de Franse Salon te herbergen: schilderijen tot aan het plafond, met allemaal bekende gezichten. Ik wilde ze zo graag allemaal bekijken, maar eerst werd ons verteld wat het archief allemaal behelst. De hoeveelheid materiaal maakte indruk. Er lag zeven kilometer aan liefdesbrieven, manuscripten, bankafschriften, bonnetjes en kladpapiertjes gearchiveerd. Ik benijdde het voorrecht van de archiefmedewerkers om geheim materiaal toch in te mogen zien. Je zou jezelf elke dag maar mogen bezighouden met literaire gossip, wauw.

“De dag dat ik ontdekte dat Couperus een voorliefde had voor vrouwen met grote neuzen” verder lezen

Vrijwilligers gezocht voor kindertaalfestival

Oproep aan studenten (van de organisatie van het Kletskoppen kindertaalfestival):

Op zaterdag 27 oktober 2018 vindt de tweede editie van het Kletskoppen kindertaalfestival plaats, in de stadsbibliotheek van Nijmegen.

Dit festival heeft tot doel om kinderen, (groot)ouders en andere geïnteresseerden op een toegankelijke en plezierige manier te leren, informeren en amuseren rondom taal. Voor ons als wetenschappers een uitgelezen kans om ‘het publiek’ een kijkje in onze (taal)keuken te geven. Afgelopen jaar was een razend succes met 800 bezoekers waaronder 300 kinderen.

Een groot deel van dit succes was te danken aan de vele vrijwilligers die ons toen hebben geholpen, in de weken en dagen voor het festival, maar vooral op de grote dag zelf. Ook dit jaar kunnen wij heel wat helpende handen gebruiken, bijvoorbeeld bij het in gereedheid brengen van de bibliotheek, contact leggen met kinderen en hun ouders, hen de weg wijzen en uitleg geven over het programma of meehelpen bij bepaalde activiteiten, waaronder knutselen. Dit is ook een uitstekende kans om te zien hoe al die wetenschappelijke inzichten waar je op de collegebanken over leert vertaald kunnen worden naar “the real world”!

Ben jij beschikbaar op 27 oktober en vind je het leuk om (een deel van) die dag je handen uit de mouwen te steken tijdens ons Kletskoppen kindertaalfestival? Meld je dan gauw aan als Kletskoppen-vrijwilliger via: kletskoppen.festival@gmail.com. Uiteraard volgt er meer informatie (via mail en/of een bijeenkomst in oktober), zodra je je hebt aangemeld.

Graag tot ziens!

Opiniestuk Lotte Jensen in de Volkskrant: ‘Schuif de Nederlandse taal niet zomaar terzijde’

Vandaag staat in de Volkskrant een opiniestuk van Lotte Jensen, waarin ze betoogt dat als we meer geschoolde neerlandici willen, eerst bestuurders hun houding jegens onze taal moeten wijzigen. Zaterdagavond is Marc van Oostendorp over hetzelfde onderwerp te zien bij EenVandaag.

Uit het artikel van Lotte Jensen:

We hebben allemaal kunnen zien hoe het Nederlands in rap tempo aan status ingeboet heeft in het academische onderwijs: 74 procent van de masteropleidingen is al in het Engels en het aantal Engelstalige bacheloropleidingen groeit ook snel. Steeds vaker snoepen de Engelstalige tracks studenten weg bij de Nederlandstalige varianten, omdat toekomstige studenten het idee hebben dat een Engelstalige opleiding meer status heeft. Dat heeft ook negatieve gevolgen voor het imago van het vak Nederlands op school: scholieren krijgen de boodschap mee dat ze beter kunnen investeren in hun Engelse taalvaardigheid, wanneer ze een vervolgopleiding willen doen.

Lees hier het hele opiniestuk.

Lotte Jensen over internationalisering en verengelsing

Het debat over de verengelsing van het universitair onderwijs blijft de gemoederen bezighouden. Afgelopen vrijdag verscheen in NRC Handelsblad een nieuwe bijdrage aan dit debat van de hand van Lotte Jensen.

Jensen pleit ervoor om de eenzijdige focus op de voordelen van het Engels in het hoger onderwijs te vervangen door een visie waarin meertaligheid centraal staat. Ook betreurt ze het zware accent op economische argumenten in de Internationaliseringsagenda die de VSNU (Vereniging van Samenwerkende Universiteiten) en de VH (Vereniging van Hogescholen) onlangs lanceerden.

Wie voor meer internationalisering pleit, zou ook een pleidooi voor meertaligheid moeten houden. De eenzijdige nadruk op het belang van het Engels als voertaal in het hoger onderwijs leidt tot een verschraald idee van internationalisering.

Lees hier het hele artikel.

Neerlandistiek in Wrocław: dat smaakt naar meer!

Door Paul Hulsenboom

Een van de meest bloeiende studies Nederlands bevindt zich op een plek, waar je dat op het eerste gezicht misschien niet direct zou verwachten. In de Poolse stad Wrocław (spreek uit ‘Vrotswav’; in het Duits Breslau, in het Latijn Wratislavia) maakte ik afgelopen week kennis met een grote afdeling Poolse neerlandici en tal van studenten. Hoewel ik de stad met name bezocht om onderzoek te doen en bibliotheken af te speuren naar voor mij interessant materiaal, en hoewel Wrocław bovendien een erg fraaie stad is, waren het deze neerlandici en studenten die op mij de grootste indruk maakten.

De Universiteit van Wrocław heeft de grootste afdeling Neerlandistiek van Polen, waar je voor de studie van het Nederlands ook terechtkunt in bijvoorbeeld Poznań en Lublin. De studie heeft inmiddels een lange geschiedenis, met wortels in de jaren ’60 van de vorige eeuw, en kent tegenwoordig een forse afdeling experts op het gebied van de Nederlandse, Vlaamse en Zuid-Afrikaanse (vanaf nu voor het gemak samengevat als ‘Nederlandse’) taal, literatuur en cultuur. Dat de afdeling zo groot is, is mede te danken aan de populariteit van de studie: jaarlijks schrijven zich in Wrocław tientallen nieuwe studenten in, die zich vijf jaar lang toeleggen op het doorgronden van de Nederlandse grammatica, spraakkunst, geschiedenis en letterkunde. Tijdens mijn korte verblijf heb ik kennis mogen maken met het enthousiasme en niveau van deze Poolse neerlandici in spe.

Het hoofdgebouw van de Universiteit van Wrocław.

“Neerlandistiek in Wrocław: dat smaakt naar meer!” verder lezen

Van schuurpapier tot slagerstouw

Op woensdag 21 februari j.l. gingen de studenten van de tweedejaarscursus Letterkunde 6: Twintigste Eeuw op excursie. Student Djuna Bánki schreef een verslag.

Op woensdag 21 februari gingen we met alle studenten die het vak Letterkunde 6 volgen een dagje naar Den Haag. Op de planning stond een bezoekje aan de Bijzondere Collecties van de Koninklijke Bibliotheek en een rondleiding door het Museum Meermanno.

Na een voorspoedig verlopen treinreis zonder veel logistieke problemen werden we opgewacht door mevrouw De Feijter, die ons begeleidde naar de Koninklijke Bibliotheek. Nadat we onze jassen en tassen in de meest ingewikkelde kluisjes ooit gedeponeerd hadden, werd de groep in twee gesplitst. De ene helft ging mee met meneer Nieuwenhuis, die ons nog wat extra toelichting gaf op de essay-opdracht voor literaire theorie. De andere helft mocht mee met Paul van Capelleveen, de conservator Bijzondere Collecties.

Boek van Tom Lanoye, gebonden in tapijt.

Hij liet ons prachtige bijzondere drukken zien.  Deze varieerden van een boek Tom Lanoye, dat gebonden was in schuurpapier of tapijt met slagerstouw, tot een prachtige uitgave van Naenia van P.C. Boutens met tekeningen van Jan Toorop. Mijn persoonlijke favoriet was het boekje met handgeschreven gedichten van Hugo Claus en bijpassende tekeningen van Karel Appel. Een foto hiervan heb ik nog dezelfde dag op Instagram geplaatst om wat likes te scoren.

Handgeschreven gedichten van Hugo Claus, met bijpassende tekeningen van Karel Appel.

“Van schuurpapier tot slagerstouw” verder lezen

Aafke, Sef en Fresku over hun passie voor taal – miniserie aflevering 2

Fresku, Sef en Aafke Romeijn delen één passie: taal. Hoe wordt onze mening – en de mening van Sef – beïnvloed door het taalgebruik van politici die ons proberen te overtuigen? Fresku kaart aan dat taal in verband staat met of hij zich Antilliaan of Nederlander voelt. Hoe heeft taal invloed op het gevoel van identiteit en het horen bij een groep? Heeft Aafke gelijk dat taalgebruik en taalverandering een afspiegeling zijn van bijvoorbeeld inburgering van immigranten en de ontwikkeling van onze samenleving? Docenten van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit geven antwoord.

Meer weten? Kijk op de website van de opleiding Nederlands van de Radboud Universiteit Nijmegen: http://www.ru.nl/nederlands. Nog meer weten? Kom dan bij ons Nederlands studeren!

Dit filmpje is aflevering 2 in een miniserie. Aflevering 1 verscheen op 1 maart jl.

Themamiddag ‘Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?’

Op vrijdag 20 april 2018 organiseert de Commissie voor Taal- en Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een themamiddag in de Universiteitsbibliotheek Leiden (Vossiuszaal). De titel luidt: Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?

Welke rol hebben de geesteswetenschappen in de samenleving? De studie van de ‘moedertaal’, de ‘vaderlandse’ literatuur en de ‘nationale’ geschiedenis kreeg gestalte rond 1800. De neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis werd een prominente rol toebedacht in de natievorming. De geesteswetenschappen dienden zo eerst en vooral een groot maatschappelijk belang.

Welke belangen dienen de geesteswetenschappen vandaag de dag? Is er nog een brede maatschappelijke functie? Of is er vooral een academisch belang? Moet dat academisch belang “gevaloriseerd” worden en zo ja, hoe dan? Waartoe zijn de neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis (nog) op aard?

Onder leiding van dagvoorzitter Peter Altena zullen prominente geesteswetenschappers spreken en debatteren over dit thema: Gert-Jan Johannes, Odile Heynders, Roland de Bonth, Henk te Velde en Lotte Jensen.

De Commissie voor Taal- en Letterkunde nodigt iedereen van harte uit voor deze themamiddag.

Aansluitend wordt het eerste exemplaar van de bundel Language, Literature and the Construction of a Dutch National Identity (1780-1830), die bij AUP verschijnt, aangeboden aan Joep Leerssen.

Programma

13.30 Opening
15.00 Koffie/thee
16.30 Boekpresentatie
Aansluitend borrel

Opgeven

A.u.b. voor 10 april 2018 bij Gijsbert Rutten (g.j.rutten@hum.leidenuniv.nl)

Open dag: 24 maart 2018

Wist je al dat de studie Nederlands enorm divers is? Een paar vragen die aan de orde kunnen komen tijdens de studie:
-Hoe verwerven kinderen taal?
-Hoe zitten middeleeuwse boeken in elkaar?
-Welke drogredenen gebruiken politici?
-Zijn concrete verklaringen van getuigen overtuigender?
-Hoe maken gespreksdeelnemers aan elkaar duidelijk of ze elkaar begrijpen?
-Welke rol speelt roman X in de maatschappelijke  discussie over Y?
-Hoe kunnen medici communiceren zodat mensen zich beter houden aan medische adviezen?
-Hoe verhoudt dit gedicht zich tot literatuur in de klassieke oudheid?
Enzovoort.

Het promotiefilmpje laat ook zien welke – misschien onverwachte – kanten de studie Nederlands heeft. Klik hier voor de korte versie (1 min en 47 sec) of hier voor de lange versie (7 min en 21 sec).

Bij de open dag op 24 maart kun je zelf rondkijken op de campus en kennismaken met docenten en studenten van de opleiding. Meer informatie over de open dag en een aanmeldformulier vind je hier.

Wil je liever een keer ervaren hoe het is om Nederlands te studeren in Nijmegen, dan kun je ook een dagje proefstuderen op 10 april. Tijdens deze dag geven docenten van letterkunde, taalkunde en taalbeheersing een proefles zodat je een beter idee krijgt van wat de studie inhoudt. Ook is er een speeddate sessie waarbij je al je vragen over de studie kunt stellen aan docenten van de opleiding.

Daarnaast kun je je ook opgeven voor een dagje meelopen. Je wordt dan  begeleid door studenten van de opleiding tijdens een gewone collegedag. In overleg wordt er dan een geschikte datum geprikt.

Tot slot zijn er de studiecheckdagen op 24 april en 12 juni. Voor meer informatie, klik hier.