Lotte Jensen over internationalisering en verengelsing

Het debat over de verengelsing van het universitair onderwijs blijft de gemoederen bezighouden. Afgelopen vrijdag verscheen in NRC Handelsblad een nieuwe bijdrage aan dit debat van de hand van Lotte Jensen.

Jensen pleit ervoor om de eenzijdige focus op de voordelen van het Engels in het hoger onderwijs te vervangen door een visie waarin meertaligheid centraal staat. Ook betreurt ze het zware accent op economische argumenten in de Internationaliseringsagenda die de VSNU (Vereniging van Samenwerkende Universiteiten) en de VH (Vereniging van Hogescholen) onlangs lanceerden.

Wie voor meer internationalisering pleit, zou ook een pleidooi voor meertaligheid moeten houden. De eenzijdige nadruk op het belang van het Engels als voertaal in het hoger onderwijs leidt tot een verschraald idee van internationalisering.

Lees hier het hele artikel.

Neerlandistiek in Wrocław: dat smaakt naar meer!

Door Paul Hulsenboom

Een van de meest bloeiende studies Nederlands bevindt zich op een plek, waar je dat op het eerste gezicht misschien niet direct zou verwachten. In de Poolse stad Wrocław (spreek uit ‘Vrotswav’; in het Duits Breslau, in het Latijn Wratislavia) maakte ik afgelopen week kennis met een grote afdeling Poolse neerlandici en tal van studenten. Hoewel ik de stad met name bezocht om onderzoek te doen en bibliotheken af te speuren naar voor mij interessant materiaal, en hoewel Wrocław bovendien een erg fraaie stad is, waren het deze neerlandici en studenten die op mij de grootste indruk maakten.

De Universiteit van Wrocław heeft de grootste afdeling Neerlandistiek van Polen, waar je voor de studie van het Nederlands ook terechtkunt in bijvoorbeeld Poznań en Lublin. De studie heeft inmiddels een lange geschiedenis, met wortels in de jaren ’60 van de vorige eeuw, en kent tegenwoordig een forse afdeling experts op het gebied van de Nederlandse, Vlaamse en Zuid-Afrikaanse (vanaf nu voor het gemak samengevat als ‘Nederlandse’) taal, literatuur en cultuur. Dat de afdeling zo groot is, is mede te danken aan de populariteit van de studie: jaarlijks schrijven zich in Wrocław tientallen nieuwe studenten in, die zich vijf jaar lang toeleggen op het doorgronden van de Nederlandse grammatica, spraakkunst, geschiedenis en letterkunde. Tijdens mijn korte verblijf heb ik kennis mogen maken met het enthousiasme en niveau van deze Poolse neerlandici in spe.

Het hoofdgebouw van de Universiteit van Wrocław.

“Neerlandistiek in Wrocław: dat smaakt naar meer!” verder lezen

Van schuurpapier tot slagerstouw

Op woensdag 21 februari j.l. gingen de studenten van de tweedejaarscursus Letterkunde 6: Twintigste Eeuw op excursie. Student Djuna Bánki schreef een verslag.

Op woensdag 21 februari gingen we met alle studenten die het vak Letterkunde 6 volgen een dagje naar Den Haag. Op de planning stond een bezoekje aan de Bijzondere Collecties van de Koninklijke Bibliotheek en een rondleiding door het Museum Meermanno.

Na een voorspoedig verlopen treinreis zonder veel logistieke problemen werden we opgewacht door mevrouw De Feijter, die ons begeleidde naar de Koninklijke Bibliotheek. Nadat we onze jassen en tassen in de meest ingewikkelde kluisjes ooit gedeponeerd hadden, werd de groep in twee gesplitst. De ene helft ging mee met meneer Nieuwenhuis, die ons nog wat extra toelichting gaf op de essay-opdracht voor literaire theorie. De andere helft mocht mee met Paul van Capelleveen, de conservator Bijzondere Collecties.

Boek van Tom Lanoye, gebonden in tapijt.

Hij liet ons prachtige bijzondere drukken zien.  Deze varieerden van een boek Tom Lanoye, dat gebonden was in schuurpapier of tapijt met slagerstouw, tot een prachtige uitgave van Naenia van P.C. Boutens met tekeningen van Jan Toorop. Mijn persoonlijke favoriet was het boekje met handgeschreven gedichten van Hugo Claus en bijpassende tekeningen van Karel Appel. Een foto hiervan heb ik nog dezelfde dag op Instagram geplaatst om wat likes te scoren.

Handgeschreven gedichten van Hugo Claus, met bijpassende tekeningen van Karel Appel.

“Van schuurpapier tot slagerstouw” verder lezen

Aafke, Sef en Fresku over hun passie voor taal – miniserie aflevering 2

Fresku, Sef en Aafke Romeijn delen één passie: taal. Hoe wordt onze mening – en de mening van Sef – beïnvloed door het taalgebruik van politici die ons proberen te overtuigen? Fresku kaart aan dat taal in verband staat met of hij zich Antilliaan of Nederlander voelt. Hoe heeft taal invloed op het gevoel van identiteit en het horen bij een groep? Heeft Aafke gelijk dat taalgebruik en taalverandering een afspiegeling zijn van bijvoorbeeld inburgering van immigranten en de ontwikkeling van onze samenleving? Docenten van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit geven antwoord.

Meer weten? Kijk op de website van de opleiding Nederlands van de Radboud Universiteit Nijmegen: http://www.ru.nl/nederlands. Nog meer weten? Kom dan bij ons Nederlands studeren!

Dit filmpje is aflevering 2 in een miniserie. Aflevering 1 verscheen op 1 maart jl.

Themamiddag ‘Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?’

Op vrijdag 20 april 2018 organiseert de Commissie voor Taal- en Letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een themamiddag in de Universiteitsbibliotheek Leiden (Vossiuszaal). De titel luidt: Lang leve de vaderlandse taal en cultuur!?

Welke rol hebben de geesteswetenschappen in de samenleving? De studie van de ‘moedertaal’, de ‘vaderlandse’ literatuur en de ‘nationale’ geschiedenis kreeg gestalte rond 1800. De neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis werd een prominente rol toebedacht in de natievorming. De geesteswetenschappen dienden zo eerst en vooral een groot maatschappelijk belang.

Welke belangen dienen de geesteswetenschappen vandaag de dag? Is er nog een brede maatschappelijke functie? Of is er vooral een academisch belang? Moet dat academisch belang “gevaloriseerd” worden en zo ja, hoe dan? Waartoe zijn de neerlandistiek en de vaderlandse geschiedenis (nog) op aard?

Onder leiding van dagvoorzitter Peter Altena zullen prominente geesteswetenschappers spreken en debatteren over dit thema: Gert-Jan Johannes, Odile Heynders, Roland de Bonth, Henk te Velde en Lotte Jensen.

De Commissie voor Taal- en Letterkunde nodigt iedereen van harte uit voor deze themamiddag.

Aansluitend wordt het eerste exemplaar van de bundel Language, Literature and the Construction of a Dutch National Identity (1780-1830), die bij AUP verschijnt, aangeboden aan Joep Leerssen.

Programma

13.30 Opening
15.00 Koffie/thee
16.30 Boekpresentatie
Aansluitend borrel

Opgeven

A.u.b. voor 10 april 2018 bij Gijsbert Rutten (g.j.rutten@hum.leidenuniv.nl)

Open dag: 24 maart 2018

Wist je al dat de studie Nederlands enorm divers is? Een paar vragen die aan de orde kunnen komen tijdens de studie:
-Hoe verwerven kinderen taal?
-Hoe zitten middeleeuwse boeken in elkaar?
-Welke drogredenen gebruiken politici?
-Zijn concrete verklaringen van getuigen overtuigender?
-Hoe maken gespreksdeelnemers aan elkaar duidelijk of ze elkaar begrijpen?
-Welke rol speelt roman X in de maatschappelijke  discussie over Y?
-Hoe kunnen medici communiceren zodat mensen zich beter houden aan medische adviezen?
-Hoe verhoudt dit gedicht zich tot literatuur in de klassieke oudheid?
Enzovoort.

Het promotiefilmpje laat ook zien welke – misschien onverwachte – kanten de studie Nederlands heeft. Klik hier voor de korte versie (1 min en 47 sec) of hier voor de lange versie (7 min en 21 sec).

Bij de open dag op 24 maart kun je zelf rondkijken op de campus en kennismaken met docenten en studenten van de opleiding. Meer informatie over de open dag en een aanmeldformulier vind je hier.

Wil je liever een keer ervaren hoe het is om Nederlands te studeren in Nijmegen, dan kun je ook een dagje proefstuderen op 10 april. Tijdens deze dag geven docenten van letterkunde, taalkunde en taalbeheersing een proefles zodat je een beter idee krijgt van wat de studie inhoudt. Ook is er een speeddate sessie waarbij je al je vragen over de studie kunt stellen aan docenten van de opleiding.

Daarnaast kun je je ook opgeven voor een dagje meelopen. Je wordt dan  begeleid door studenten van de opleiding tijdens een gewone collegedag. In overleg wordt er dan een geschikte datum geprikt.

Tot slot zijn er de studiecheckdagen op 24 april en 12 juni. Voor meer informatie, klik hier.

Een nieuwe ‘Gijsbreght’ in de oorspronkelijke schouwburg

Vondels Gysbreght van Aemstel (1638) vormt een van de beroemdste teksten uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Het werk maakt standaard deel uit van de eerstejaarscursus “Gouden Eeuw” van onze opleiding.

De Gysbreght kent,  zoals velen zullen weten, ook een rijke opvoeringstraditie in Nederland. Tot 1968 werd het stuk ieder jaar in Amsterdam opgevoerd, altijd op nieuwjaarsdag. Enkele jaren terug werd die traditie nieuw leven ingeblazen door Het Toneel Speelt.

En nu is er een wel heel bijzonder initiatief. Theater Kwast, een professionele toneelgroep die zich expliciet richt op het levend houden van het zeventiende-eeuwse Nederlandse toneelerfgoed, voert op 3 en 7 januari 2018 de Gysbreght op….op de plaats van de oorspronkelijke Amsterdamse Schouwburg.

Die oorspronkelijke schouwburg stond aan de Keizersgracht en brandde in 1772 af. Alleen de toegangspoort en een paar muren zijn nog overgebleven. Tegenwoordig huist op deze plek het chique hotel The Dylan.

Theater Kwast verzorgt op 3 en 7 januari 2018 een bijzondere versie van de Gysbreght op verschillende plaatsen in dit gebouw. De voorstelling van 3 januari is helaas al uitverkocht, voor die van 7 januari zijn nog wel kaarten beschikbaar.

Zie voor meer informatie: http://stichtingkwast.nl/gysbreght-van-aemstel/

Literatuuronderwijs: van Reize door het Aapenland tot YouTube-vloggers

Aukje van Hout is docente Nederlands bij het Dominicus College in Nijmegen en promoveert via een lerarenpromotiebeurs van NWO bij de afdeling Nederlandse taal en cultuur. Ze doet onderzoek naar het realistische proza van Johan de Meester (1860-1931) en verwante schrijvers uit de periode 1890-1920.
Hieronder doet ze verslag van haar ervaringen als docent.
‘Mevrouw, kent u het liedje van Famke Louise?’ vraagt een leerling. ‘Nee’, antwoord ik, ‘ik weet niet eens wie Famke Louise is’. De klas begint te lachen. ‘Ként u haar niet?! Dat kán niet!’ roept mijn derde klas verontwaardigd. Ze staat al twee weken in de top 10, duh… In razend tempo word ik bijgepraat: ze is een ‘superbekende’ vlogster, de vriendin van vlogger Snapking (wie?) en heeft een liedje gemaakt dat ‘Op me monnie’ heet. (Ondertussen vraag ik me af wanneer het precies misging: ‘vroeger’ kreeg ik dit soort dingen toch nog mee? Ik vind het eigenlijk al heel wat dat ik weet wie Enzo Knol is…).

 

Thuis gekomen besluit ik dat liedje van Famke Louise maar eens te beluisteren op Youtube. De clip is in twee weken tijd al meer dan zes miljoen keer bekeken. Op mijn scherm steekt een jong meisje, halfnaakt maar met bontjas en gouden kettingen, haar middelvingers op naar de camera en via de autotune zingt ze: ‘Ik ben op me monnie, waar is het de way, maar m’n sannie is verraderlijk’ – ik moet nog even aan mijn leerlingen vragen wat dat precies betekent. Al surfend op Youtube kom ik tal van parodieën op het nummer tegen, zoals het meisje dat in een manege ‘Op me ponnie’ zingt. Daar moet ik toch wel om lachen. Ik begrijp opeens waarom leerlingen het altijd zo ‘druk’ hebben… De wereld van Youtube-vloggers lijkt eindeloos.

De volgende ochtend, half negen. Ik heb 32 zuur kijkende pubers voor me. Aan mij de taak om 4 havo lastig te vallen met Reize door het Aapenland (1788) van J.A. Schasz. Voor wie de betreffende tekst niet kent: een ik-figuur ontvlucht zijn land, nadat hij per ongeluk zijn vrouw, dienstmeisje, paard en hond heeft laten verdrinken. Na een flinke omzwerving belandt hij in het Aapenland, waar hij terechtkomt in een hevige politieke strijd tussen twee partijen. Die strijd betreft de beste manier om mens te worden: door je als mens te gedragen of door het uiterlijk aan te passen en de staart af te hakken. Het laatste plan krijgt de meeste stemmen. De afloop laat zich raden.

Ter voorbereiding op deze les hebben de leerlingen een fragment uit het verhaal gelezen: het einde, waarin het afhakken der staarten culmineert in een groot bloedbad en de apen op gruwelijke wijze sterven. ‘Wat een stom verhaal, mevrouw’, laat een leerling me weten, ‘waar sláát dit op?’. Ik hoop mijn klas dat uit te kunnen leggen. De details van de politieke achtergrond laten we – hoe interessant ook – in havo 4 achterwege, maar we hebben het wel over satire. ‘Weet iemand wat dat is?’ vraag ik hoopvol. De klas staart me apathisch aan – moét dit, zo vroeg op de ochtend? ‘Kijkt er iemand naar Arjen Lubach?’ probeer ik voorzichtig. Een aantal leerlingen begint driftig te knikken. Ja, dat wel, mevrouw.

Langzaam ontstaat er een gesprek waarin naar de betekenis van satire wordt gezocht. Het is ‘iets met humor’ en ‘gaat over het nieuws’, over ‘problemen’. ‘De actualiteit’, vult iemand aan. Kijk, nu komen we ergens. Ik geef de leerlingen een aantekening over satire en de middelen die daarbij kunnen worden ingezet: ironie, karikatuur, parodie… ‘Wat is dat?’ vraagt een leerling. Het blijkt dat eigenlijk niemand in de klas precies weet wat een parodie is. Ik probeer mijn uitleg te verduidelijken met een aansprekend voorbeeld, iets wat ze kennen, maar kan zo snel niets bedenken. De aandacht verslapt, er wordt uit het raam gestaard of in een schrift getekend. Maar dan schiet plotseling ‘Op me ponnie’ door mijn hoofd. Triomfantelijk zeg ik: ‘Jullie kennen dat liedje van Famke Louise toch wel?’ Direct heb ik alle aandacht terug… ‘Kent ú dat, mevrouw?!’

Aukje van Hout

Postacademische cursus Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde

In januari 2018 gaat de dertiende editie van de postacademische cursus Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde van start. Ook dit keer staat in elk van de acht colleges weer een spraakmakend, verrassend en soms zelfs gedurfd boek centraal, waarover een deskundige zijn of haar licht laat schijnen.

De cursus vindt plaats op woensdagavonden in de maanden januari tot en met april en is bestemd voor Neerlandici, leraren Nederlands, alumni en iedereen die van literatuur houdt.

De cursus wordt georganiseerd door de Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit Nijmegen. Deze opleiding organiseert op 7 maart 2018 ook een Docentendag voor leraren Nederlands.

Aanmelden kan hier.

Programma:
“Postacademische cursus Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde” verder lezen