Wegwijs in het digitale laboratorium Nederlab

e humanities

Op 4 december organiseren Nicoline van der Sijs (RU), Karina van Dalen (Huygens ING/UvA), Els Stronks (UU) en een aantal technici van het Meertens en Huygens Instituut een CLARIN workshop voor letterkundigen onder de neerlandici.

Doel van de workshop is te zien wat Nederlab, het digitale laboratorium dat voor neerlandici in ontwikkeling is voor letterkundigen kan betekenen. Wat willen letterkundigen kunnen zoeken in de digitale teksten die Nederlab aanbiedt? Welke taalkundige onderzoektools zijn bruikbaar? Wat moet speciaal voor letterkundigen ontwikkeld worden gezien het type onderzoek dat letterkundigen doen of willen gaan doen?

Op 4 december kan iedereen eigen onderzoekswensen kenbaar maken en geïnformeerd raken over de mogelijkheden. Het precieze programma volgt nog, maar inschrijven kan door een mailtje te sturen naar Els Stronks (e.stronks@uu.nl). Reiskosten voor die dag worden vergoed met CLARIN subsidie. Ook RMA studenten zijn van harte welkom!

**

Via Nederlab kunnen onderzoekers en studenten alle gedigitaliseerde Nederlandstalige teksten van ca. 800 tot heden gezamenlijk doorzoeken en analyseren met binnen Nederlab ontwikkelde, gebruiksvriendelijke tekstanalysesoftware. Zo biedt Nederlab een laboratorium voor onderzoek naar de veranderingspatronen in de Nederlandse taal en cultuur. Het is de bedoeling dat eind 2013 een eerste versie van de Nederlab-website wordt gelanceerd. In de daarop volgende jaren, tot eind 2017, wordt de website met steeds meer tekstcollecties uitgebreid.

De cowboytijd is voorbij

cowboytijd

De cowboytijd is voorbij

Symposium over de posities van de literaire festivals in Nederland

Donderdagmiddag 21 november vindt er op de Radboud Universiteit Nijmegen  een symposium plaats over de posities van Nederlandse literaire festivals. Verschillende festivaldirecteuren debatteren over onderwerpen als publieksbereik en programmakeuzes. Het symposium is onderdeel van het Wintertuinfestival.

Een klein beschikbaar publiek, een nichemarkt en een beperkt verdienmodel – en toch: literaire evenementen zijn in Nederland volop in het nieuws. Wat is de positie van de literaire festivals? Welke koers kiezen zij? Hoe vinden de festivals een balans tussen publieksbereik, ondernemerschap en artistieke diepgang? Deze vragen zijn het uitgangspunt van een uniek symposium dat Wintertuin op donderdagmiddag 21 november organiseert op de Radboud Universiteit. Hoogleraar Nederlandse Letterkunde Jos Joosten leidt het debat tussen de festivaldirecteuren Ton van de Langkruis (Writers Unlimited, Den Haag), Bas Kwakman (Poetry International, Rotterdam), Frank Tazelaar (Wintertuin, Nijmegen) en andere festivalorganisatoren uit het hele land.

Het symposium is onderdeel van het Wintertuinfestival, dat dit jaar gehouden wordt van 20 tot 24 november. Op dezelfde dag zijn ook een college van Herman Brusselmans en een masterclass van de satirische nieuwssite De Speld te bezoeken. Meer informatie over het programma en de kaartverkoop is hier te vinden.

DE COWBOYTIJD IS VOORBIJ

Datum: donderdag 21 november 2013
Locatie: Radboud Universiteit Nijmegen, zijzaal Refter, Erasmusplein 1, Nijmegen

Tijd: 14:30 – 16:00 uur
Entree: € 6 / € 3 (CJP- / studentenpas) of met passe-partout

Ellen Russe goes global: een promovendus in de VS

weblog

door Jeroen Dera

Zeg eens eerlijk: kent u Ellen Russe? Nee he? Een paar maanden geleden had ook ik nog nooit van haar gehoord, tot ik haar naam opeens zag opduiken in A.F. Mannings gedegen studie 60 jaar KRO. Uit de geschiedenis van een omroep (1985). Russe bleek regelmatig op te treden als spreker in het literaire halfuurtje van de interbellumkatholieken en dat vond ik bijzonder interessant: tot nu toe was ik in mijn promotieonderzoek, waarin ik me onder meer bezighoud met de literaire kritiek op de radio in de jaren twintig en dertig, alleen nog maar mannen tegengekomen die voor de microfoon boekbesprekingen verzorgden. Ik zette dan ook ogenblikkelijk mijn letterkundige speurneus op en ging een keur van bibliografieën en archieven te lijf, maar over Russes radioactiviteiten was nog minder te vinden dan over de schrijfster Wilma, die ik een paar weken eerder had ontdekt als baken in de mist van de vooroorlogse protestantse letterkunde.

“Ellen Russe goes global: een promovendus in de VS” verder lezen

Te verschijnen: Avenue-bijdragen van Cees Nooteboom

AfbAvenue_1965-800

Aanstaande zondag is de Nederlandse schrijver Cees Nooteboom te gast bij VPRO boeken.

Hij spreekt dan over het Nederlandse glossy-magazine Avenue, waarvan hij literairredacteur was van 1967 tot 1982. Avenue was een combinatie van kunst en lifestyle, van elegantie en grafisch experiment en was ongekend populair.

Op 16 november verschijnt bij De Bezige Bij een prachtige facsimile-uitgave met een selectie van Nootebooms poëzievertalingen en bijdragen uit het literair supplement van Avenue. Het boek is samengesteld en ingeleid door Esther op de Beek.

nooteboom-avenue-2013

Voor meer informatie over het boek, zie hier.

 

Esther Op de Beek, docent Radboud Universiteit Nijmegen, schreef eerder een interessant artikel in het ‘Tijdschrift voor tijdschriftstudies’ over het literair supplement in ‘Avenue’.

 

 

Boekpresentatie en prijsvraag ‘Worm en donder’

JantjeWeerwolfje

Op 12 december 2013 verschijnt het langverwachte deel in de reeks Geschiedenis van de Nederlandse Literatuur getiteld Worm en Donder. In dit lijvige werk bespreken Inger Leemans en Gert-Jan Johannes de Nederlandse literatuur uit de periode 1700 tot 1800.

Voor deze gelegenheid hebben de auteurs – naar goed achttiende-eeuws gebruik – een prijsvraag uitgeroepen:

 “Wat is de waarde van de achttiende-eeuwse Nederlandstalige literatuur? Welke literaire teksten mogen niet vergeten worden en waarom niet? Wat is uw favoriete achttiende-eeuwse toneelstuk, gedicht, hofdicht, epos, embleem? Welke relevantie hebben deze teksten voor het hedendaagse publiek? Hoe kunnen we de achttiende-eeuwse literatuur vertolken en aantrekkelijk maken voor een breed publiek?

De jury van de Moderne Heliconprijs nodigt bijdragen uit in alle vormen en maten: zing een achttiende-eeuws lied en stuur de opname in. Maak een een Youtube-filmpje met een opvoering van een dramatisch toneelmoment. Teken een satirische cartoon, geïnspireerd op de Windhandelpamfletten van 1720. Maak een mash-up van Julia van Rhijnvis Feith (vgl. Sense and Sensibility and Sea Monsters). Maak een nanopublicatie van een ellenlang epos of een poëticaal vertoog. Schrijf een essay over de waarde van 18de-eeuwse Nederlandse literatuur, of over een werk of auteur naar uw keuze. Stuur een betoog in over de manier waarop de 18de eeuw in het onderwijs ingebracht kan worden, of hoe 18de-eeuwse literatuur een meer zichtbare plaats in onze erfgoedinstellingen kan krijgen. Richt een twitteraccount in onder de naam van Sara Burgerhart (nee … dit bestaat al). Ontwerp een game voor het hofdicht.”

De deadline is 15 november 2013. Inzendingen kunnen worden opgestuurd naar info@wormendonder.nl. Voor meer informatie, zie hier.

De ‘Erepenningen’ van de prijsvraag bestaan uit een exemplaar van Worm en Donder. De winnende bijdragen zullen worden gepresenteerd op de boekpresentatie in Amsterdam, op 12 december 2013, en zullen een plek krijgen op de website.

Elfde editie poëziefestival Onbederf’lijk Vers staat voor de deur

oversOp woensdag 16 oktober is het zover: dan vindt de elfde editie plaats van Onbederf’lijk Vers, het grootste gratis toegankelijke poëziefestival van Nederland. Ook dit najaar zorgt dit festival voor vruchtbare grond waarin poëzietalent kan ontkiemen, waarop bekende dichters kunnen bloeien en waar luisteraars een voortreffelijke poëtische traktatie voorgeschoteld krijgen.

De groep optredende dichters zal ook deze editie weer bestaan uit een combinatie van reeds gevestigde namen en (nog) onbekende talenten, en ook dit jaar zullen zij van zich laten horen op verschillende sfeervolle locaties in de binnenstad van Nijmegen. Ditmaal zullen onder anderen Ellen Deckwitz, Kira Wuck en Dichter des Vaderlands Anne Vegter plaatsnemen achter de microfoon. Ook is Ingmar Heytze voor het eerst aanwezig. De onbekendere talenten kunnen door middel van een optreden op het festival hun literaire carrière een belangrijke boost geven.

De optredens worden verdeeld over meerdere rondes, startend om 20.00u, 21.00u en 22.0u Tijdens deze rondes zal op elke locatie worden voorgedragen door een bekende dichter en twee talenten. Tussen de rondes zijn pauzes ingelast, die voor bezoekers de gelegenheid bieden naar een volgende locatie te gaan.

Om 22.30u staan de deuren in Café Trianon open voor het Onbederf’lijk Feest (gratis entree). Mis dit niet, want Lucky Fonz III en DJ Maarten W zorgen voor de muzikale afsluiting van de avond.

*Woensdag 16 oktober 2013*

*Acht locaties in de binnenstad van Nijmegen*

*Aanvang om 20:00*

*Gratis toegang*

*Bekende dichters:* Ester Naomi Perquin, Ellen Deckwitz, Kira Wuck, Ingmar Heytze, Dennis Gaens, Henk van der Waal, Anne Vegter, Quirien van Haelen, Frank van Pamelen, Michél de Jong.

Lotte Jensen over kinderboeken, het Leidens beleg en een veranderende moraal

foto 8Elk jaar organiseren de Drie October Vereeniging en de Universiteit Leiden een historische lezing, om het beleg en ontzet van Leiden te herdenken. Dit jaar werd de lezing gegeven door Lotte Jensen, die sprak over het beleg en ontzet in kinderboeken en stripverhalen. Van de lezing is een uitgebreide, fraai geïllustreerde publicatie verschenen, getiteld De les van Leeuwtje. Kinderboeken over het beleg en ontzet van Leiden (Leiden: Primavera Pers, 2013).

In dit boek laat Jensen zien hoe de moraal in de loop van twee eeuwen veranderde onder invloed van historische en politieke omstandigheden. Zo is de jeugdheld in de oudere kinderboeken, Leeuwtje, helemaal verdwenen uit de eigentijdse kinderboeken. Leeuwtje is de bijnaam van een dapper jongetje dat op 5 juli 1574 ziet hoe een Spaanse soldaat zijn vader probeert neer te steken. Hij wordt echter gevangen genomen door de Spanjaarden, waarna hij wordt opgehangen, gemarteld en gedood.

Na 1969 komt hij in geen enkel kinderboek meer voor. Dan wordt Cornelis Joppensz., die de hutspot zou hebben uitgevonden, de grote held. Dat verhaal berust weliswaar op een mythe, maar het sloot kennelijk beter aan bij de belevingswereld van de moderne jeugd dan het gruwelijke verhaal van Leeuwtje.

In het boek is ook veel aandacht voor Postduiven voor den Prins (1941) van A.D. Hildebrand. In dit boek klinkt de context van de Tweede Wereldoorlog sterk door: de Oranjeliefde, vaderlandsliefde en verzetsmentaliteit spatten van de pagina’s af. Van een heel ander kaliber is de recente Suske en Wiske over Leidens beleg en ontzet uit 2011. Vermaak staat voorop. Een glansrol wordt vervuld door supergeus Jerommeke die zijn longen vult, blaast en zo een storm doet opsteken.

Plaatje kaftDe les van Leeuwtje volgt zo de veranderende moraal door de eeuwen heen. Iedere kinderboekenschrijver vertelt zijn eigen verhaal over Leidens beleg en ontzet. Maar uiteindelijk is er ook een overkoepelende moraal, die we bij alle kinderboekenschrijvers kunnen terugvinden: het kwade wordt gestraft en goed gedrag loont.

 

 

Bestellen of meer info: Primavera Pers

 

een kleine mooie ritselende revolutie / a small lovely rustling revolution

lucebert vertalingSpeciaal middagprogramma rond de vertaling van Luceberts werk tijdens Onbederf’lijk Vers 2013Met medewerking van: Rozalie Hirs, Jaap van der Bent, Alex Rutten en Anja de Feijter.

In de loop van de zomer is het eerste deel verschenen van de vertaling in het Engels van de poëzie van Lucebert door Diane Butterman. Het Nederlands Letterenfonds bracht het contact tussen de vertaalster Diane Butterman en de Amerikaanse uitgever Green Integer tot stand. Deel I bevat de zogeheten ‘explosie’ van het dichterschap van Lucebert: de eerste drie bundels poëzie die in weinig meer dan een jaar tijd zijn verschenen in de kalenderjaren 1951 en 1952, plus de vroege ongebundelde gedichten. De tweetalige uitgave is geannoteerd en voorzien van een literair-historische inleiding.

Rozalie Hirs is dichter en componist en liet in samenwerking met beeldend kunstenaars een aantal van haar bundels ook als digitale poëzie verschijnen.

Jaap van der Bent was tot 1 september jongstleden universitair docent Amerikaanse letterkunde aan de Radboud Universiteit. Hij houdt zich vooral bezig met de twintigste-eeuwse Amerikaanse literatuur; het werk van de Beat Generation is zijn specialisme.

Alex Rutten studeerde Nederlands en Literatuurwetenschap in Nijmegen en Berlijn. Hij werkt als promovendus aan een biografische studie naar de vooroorlogse loopbaan van dr. P.H. Ritter Jr., belangrijk criticus en cultuurbemiddelaar tijdens het interbellum.

Anja de Feijter is hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit en schreef de ‘Inleiding’ bij deel I van de Lucebert-vertaling door Diane Butterman.

Datum: woensdag 16 oktober

Locatie: Bibliotheek Mariënburg (Nijmegen)

Tijd: 15.00-17.00

Toegang: gratis

Afbeelding: Lucebert, The Collected Poems Volume I. Translated from the Dutch by Diane Butterman. With an Introduction by Anja de Feijter. København & Los Angeles: Green Integer, 2013.

Een Nijmeegse aio in Esztergom: Impressie van de IRUN Graduate Conference (28-31 Augustus 2013)

DSC_0282

door Marieke Winkler

Twaalf Radboudpromovendi uit de geesteswetenschappelijke en sociologische hoek stapten op woensdagavond 28 augustus in Boedapest op de bus naar Esztergom, een kleine plaats ongeveer 50 kilometer ten noorden van de Hongaarse hoofdstad. “Een Nijmeegse aio in Esztergom: Impressie van de IRUN Graduate Conference (28-31 Augustus 2013)” verder lezen

‘De zingende Nederlanden’

lied congresHoe functioneerden liederen als emotionerende, identiteitsvormende en opiniërende media? Op zaterdag 24 augustus buigen (cultuur)historici, kunsthistorici, muziek- en theaterwetenschappers, etnologen en letterkundigen (onder wie Johan Oosterman en Sophie Reinders) zich over deze vraag tijdens het congres ‘De zingende Nederlanden‘.

De drie invalshoeken van het congres – actualiteit, identiteit en emotie – belichten ieder een ander aspect van de speciale functie van het lied in de vroegmoderne tijd. Zingen in groepsverband kan identiteiten, emoties en opinies tot uitdrukking brengen en versterken. Liederen hadden door hun multimediale karakter, door hun verwevenheid met toneel en schilderkunst en door hun bruikbaarheid in huiskamers, theaters, kroegen, kerken en op kermissen en marktpleinen ook een veel groter verspreidingspotentieel dan andere media. Hoe is de opiniërende, emotionerende en identiteitsvormende functie van het lied in de vroegmoderne Nederlanden ingezet om bevolkingsgroepen een stem te geven en te mobiliseren? Hoe kon juist het lied nieuws en opinies zo razendsnel, en zonder onderscheid naar leeftijd, gender of sociale klasse verspreiden? En hoe functioneerden  liedteksten en melodieën als bemiddelaars van opinies, emoties en identiteiten?

“‘De zingende Nederlanden’” verder lezen