Maak kennis met… Martine Veldhuizen

martinev

Martine Veldhuizen (historische letterkunde) heeft de Gerard Brom CRM Humanities Grant ontvangen. Ze krijgt daarmee vier maanden onderzoekstijd om een artikel en een Veni-voorstel te schrijven. De interfacultaire focusgroep Culture Religion and Memory (CRM) heeft deze subsidie beschikbaar gesteld om onderzoek op het snijvlak van cultuur, religie en herinnering te stimuleren.

In haar artikel schrijft Veldhuizen over ‘de zonden van de tong’ in vijftiende-eeuwse fransiscaanse literatuur in het Middelnederlands, zoals liegen, vloeken en vleien. Haar Veni-voorstel thematiseert het stereotype beeld van de kletsende, indiscrete vrouw. Psychologen zeggen dat dit bewezen onjuist is, maar het blijkt een hardnekkig vooroordeel te zijn. Veldhuizen wil kijken naar de eerste Nederlandse gedrukte literatuur om na te gaan of laatmiddeleeuwse opvattingen over loslippige vrouwen hierin een rol hebben gespeeld.

Haar artikel en Veni-voorstel sluiten aan bij haar expertise op het gebied van West-Europese opvattingen over fout spreekgedrag in de late middeleeuwen, zoals liegen, vloeken, schelden en roddelen. Het proefschrift van Veldhuizen is dit jaar bij uitgeverij Verloren gepubliceerd en heeft de titel De ongetemde tong. Opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands (1300-1550).

De week van… Marieke Winkler

bijweekvanmarieke

Mijn beeld van een ‘studentenstad’ is definitief gewijzigd nu ik de oudste universiteitstad van de Lage Landen heb leren kennen: Leuven. De universiteitsgeschiedenis gaat terug tot 1425, toen de Katholieke Universiteit Leuven werd opgericht. Zij is nog overal zichtbaar; het overgrote deel van de oude gebouwen behoort de universiteit toe, maar vooral de stempel die de studenten op de stad drukken is indrukwekkend. In iedere straat hangen meerdere bordjes met ‘KOT TE HUUR’; op verschillende plekken in de stad worden studentencomplexen bijgebouwd en bijna alle restaurants, bars en winkels promoten studentenkortingen (zelfs bij de Apple Store krijg je als student korting). Het schijnt geen toeval te zijn dat de bierbrouwerij Artois Leuven tot vestigingsplaats maakte: je vindt hier ‘de langste toog van de wereld’. Leuven telt zo’n 100.000 inwoners en daarvan is maar liefst 1 op de 3 student of universiteitsmedewerker. Een informatiefolder voor bezoekende studenten uit Nederland vermeldt dat 55.000 studenten de stad jaarlijks overspoelen. Saillant detail: studenten hebben geen stemrecht in Leuven, maar moeten stemmen in de gemeente waar zij vandaan komen. Leuven zou anders wat té links worden?

Je kunt je voorstellen hoe stil de stad is in de zomerperiode voordat de colleges beginnen (dat is hier later dan in Nederland, namelijk de derde week van september). Het is in die rustige periode dat ik in Leuven aankom om hier voor vier maanden als gastonderzoeker aan de Katholieke Universiteit te verblijven. “De week van… Marieke Winkler” verder lezen

Ted Laros in Pretoria

tedVan 29 september tot en met 2 oktober a.s. neemt Ted Laros deel aan het tweejaarlijkse Kongres van die Afrikaanse Letterkundevereniging (ALV). Het congres wordt dit jaar georganiseerd door de Universiteit van Pretoria en heeft als thema ‘Raakvlakke: ouer en nuwe verbintenisse in die Afrikaanse literatuur’ (zie http://www.alv.org.za/index.php/kongresse).

Ted zal op het congres een voordracht houden met de titel ‘”The Novel as Soap Bubble”: (Foreign) Poetics as a Legal Instrument in the 1974 Trial of André Brink’s Kennis van die Aand’.

Uitreiking Science Award 2015

projectgroeplotte

Afgelopen woensdag waren de stoelen van het auditorium in het Huygensgebouw gevuld met een wel heel uitzonderlijk publiek: tientallen basisschoolscholieren waren afgereisd naar Nijmegen om de uitreiking van de Radboud Science Award bij te wonen. Onder deze gelukkige prijswinnaars was, zoals we al eerder op dit blog konden vermelden, onze eigen Lotte Jensen! Lotte kreeg de prijs voor haar onderzoek naar nationalisme en nationale identiteitsvorming.

De prijswinnaars werden op een zeer originele manier geïntroduceerd: de scholieren hadden prachtige videoportretten gemaakt van de onderzoekers op de werkvloer. Het filmpje van Lotte werd gemaakt door scholieren van de Arnhemse basisschool De Gazelle:

Aan de prijs is een bedrag van 10.000 euro verbonden dat zal worden gebruikt voor de ontwikkeling van lesmateriaal voor de bovenbouwklassen van de basisschool. Lotte zal hier samen met Nina Geerdink en haar projectgroep (Bart Verheijen, Alan Moss en Lieke van Deinsen) aan gaan werken. We houden jullie natuurlijk op de hoogte over de voortgang!

Reizen met Coenraad Ruysch

grandtour

Op het weblog Neder-L zal Alan Moss (promovendus historische letterkunde) in de aankomende maanden het reisverslag van Coenraad Ruysch (1674-1677) publiceren. De eerste aflevering van de editie is hier te vinden.

Alan doet onderzoek naar Nederlandse reizigers in de zeventiende eeuw. In die tijd was het gebruikelijk dat jonge en rijke regentenzonen een zogenaamde Grand Tour ondernamen, een lange en vooral dure rondreis door Europa, met hoogtepunten als Parijs, Venetië en Genève. Ook Coenraad Ruysch (1650-1731) maakte zo’n tocht. Samen met zijn neef Dirck van Hoogeveen trok Coenraad bijna drie jaar lang door Europa en bezocht hij belangrijke steden in Duitsland, Zwitserland, Italië en Frankrijk. Tijdens zijn reis hield Coenraad een dik verslag bij, waarin hij reflecteerde op de vreemde en nieuwe personen, plaatsen en gebruiken die hij onderweg tegenkwam. De jonge Nederlandse reiziger moppert over ongemakkelijke oversteken en domme boeren, krijgt het aan de stok met vervelende douanebeambten en flirt met mooie meisjes tijdens een Duitse bruiloft. Hij bezoekt paleizen, bomvolle kunst- en rariteitenkabinetten en statige begrafenissen. Hij moppert en prijst, doet persoonlijke ontboezemingen en geeft uitgebreide beschrijvingen van kerken en kunst in het buitenland. Coenraad geeft kortom een uitgebreid en rijk verslag van zijn avonturen in het buitenland, die de moderne lezer een idee geven hoe het er aan toeging tijdens een zeventiende-eeuwse Grand Tour.

Marieke Winkler over het imago van de criticus

antonego

Op De Fusie schrijft promovenda Moderne Nederlandse Letterkunde Marieke Winkler over het slechte imago van de criticus. Hoe erg is het eigenlijk dat recensenten er doorgaans een slechte reputatie op nahouden?

De Fusie is, aldus de redactie, “een online opinietijdschrift waarin jonge academici hun vak koppelen aan de waan van de dag. Intellectuele alleseters die hun mening vormen op basis van vakkennis. deFusie biedt een platform aan wetenschappers, filosofen en kunstenaars.”

Winklers tekst begint als volgt:

“De criticus is traditioneel behept met een slecht imago. Al vanaf het ontstaan van de kritiek, in de vorm zoals wij die nu kennen (de bespreking of ‘recensie’) zijn er voorbeelden te vinden van de slechte reputatie van de criticus. In hun literatuurgeschiedenis Worm en donder (2013) halen Leemans & Johannes een aardig voorbeeld aan uit de vroegmoderne Nederlandse literatuur. Het betreft een vers van Johannes Lublink de Jonge (1736-1816), voorman van het Amsterdamse literaire genootschap Concordia et Libertate. Het gaat over een ondankbare dinergast die zijn ongezouten mening geeft over de maaltijd die hij net heeft genoten. Vanuit het perspectief van de gastheer horen we wat die mening was:

Gansch anders had de man ’t verwacht;
Hy vond by my niets fraais, niets vreemds, niets uitgelezen;
De soep was veel te laf, de visch te gaar gekookt;
De wyn niet fyn genoeg, het vleesch niet goed gerookt;
In ’t kort, niets was er, of ’t had beter kunnen weezen.
Wie zag ooit onbeschaamder vent? –
Slaa dood den hond! slaa dood! het is een Recensent!

Leemans & Johannes wijzen er op dat de term ‘recensent’ in Nederland geen gebruikelijke term was. Er werd eind 18e eeuw eerder gesproken over de ‘criticus’. De reputatie van de criticus was echter dezelfde als die van de recensent: hij was ofwel een domkop (vanwege ‘een gebrek aan wetenschappelijke kennis en kunde’), ofwel een schurk (die reageerde vanuit ‘persoonlijke hatelijkheden’).”

Klik hier om verder te lezen!

Tentoonstelling Livina van Eyck

Tussen 7 september 2014 en 22 februari 2015 is in Maaseik de tentoonstelling ‘Livina van Eyck, een verborgen leven‘ te bekijken. Boekhistoricus Hans Kienhorst was nauw bij deze tentoonstelling betrokken: hij voorzag de teksten bij de tentoonstelling van commentaar en dacht mee over de inrichting ervan. Op 15 november zal hij voorts optreden tijdens het gelijknamige congres bij de tentoonstelling, met een lezing getiteld ‘Mystiek in boeken van de zusters van Maaseik’.

livina van eyck

Jeroen Dera interviewt Sander Kollaard

kollaard

Aanstaande zaterdag ontvangt Sander Kollaard in Leiden de Lucy B. & C.W. van der Hoogtprijs 2014 voor zijn verhalenbundel Onmiddellijke terugkeer van uw geliefde (2012). Tijdens de zogenaamde Laureatenmiddag, georganiseerd door de Maatschappij der Nederlandse Taal- en Letterkunde, zal promovendus en docent Jeroen Dera Kollaard interviewen over zijn werk en literatuuropvattingen. Dera is hiervoor op verzoek van de auteur benaderd naar aanleiding van diens bespreking van de bundel in Ons erfdeel.

Ook hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs is tijdens de middag aanwezig. Zij leest het juryrapport van de Prijs voor Meesterschap voor, die dit jaar wordt uitgereikt aan Roland Willemyns. Het programma, dat plaatsvindt in het Lipsiusgebouw van de Leidse Universiteit, luidt als volgt:

13.30 Inloop met koffie/thee
14.00 Verwelkoming door Wijnand Mijnhardt, voorzitter van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
14.05 Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs
juryrapport door Kester Freriks
interview met Sander Kollaard door Jeroen Dera
14.40 Henriette Roland Holst-prijs
juryrapport door Perry Moree
David Van Reybrouck in debat met Job Cohen o.l.v. Remieg Aerts
15.15 Pauze met koffie/thee
15.30 Frans Kellendonk-prijs
film Op ’t nachtkastje. Esther Gerritsen door Dopplmeister
Esther Gerritsen leest voor uit eigen werk
16.05 Prijs voor Meesterschap
juryrapport door Nicoline van der Sijs
interview met Roland Willemyns door Wim Vandenbussche
16.40 Receptie

 

 

Maak kennis met… Ted Laros

Sinds 1 september is Ted Laros aan onze afdeling verbonden als universitair docent Moderne Nederlandse Letterkunde. In dit blogbericht stelt hij zich voor.

ted

“Mijn naam is Ted Laros en ik ben sinds 15 augustus jongstleden werkzaam als universitair docent Moderne Nederlandse Letterkunde in Nijmegen.  Ik studeerde Nederlands in Utrecht en vergelijkende literatuurwetenschap in Utrecht, Los Angeles en Oldenburg (D). Van 2010 tot medio 2014 was ik verbonden aan de Carl von Ossietzky Universität Oldenburg. In het kader van het door de Deutsche Forschungsgemeinschaft gefinancierde project ‘Der Umgang der Jurisprudenz mit literarischen Texten’ werkte ik er aan een promotieonderzoek getiteld ‘Long Walk to Artistic Freedom: Law and the Literary Field in South Africa, 1910-2010’ (Referent: prof.dr. Ralf Grüttemeier; Korreferenten: prof.dr. Anton Kirchhofer (Oldenburg) en prof.dr. Peter D. McDonald (Oxford)). Binnen het DFG-project deed ik ook onderzoek naar collaboratieprocessen rond literaire auteurs gehouden in België na WOII. Naast mijn onderzoekswerkzaamheden gaf ik bij het Oldenburgse Instituut voor Neerlandistiek cursussen Moderne Nederlandse letterkunde aan bachelorstudenten.

In Nijmegen zal ik me in eerste instantie richten op het geven van een tweetal cursussen uit de minor Journalistiek (Journalistieke basisvaardigheden en Kunstkritiek). Daarnaast zal ik cursussen Moderne Nederlandse letterkunde verzorgen voor zowel bachelor- als masterstudenten. Binnen het onderzoeksprogramma Studying Criticism And Reception Across Borders (SCARAB) zal ik mijn huidige onderzoek naar de Zuid-Afrikaanse en Nederlandstalige literaturen/literaire systemen voortzetten. Ik hoop dat ik bij dit alles een mooie bijdrage zal kunnen leveren aan de Nijmeegse neerlandistiek en literatuurwetenschap.”

Maak kennis met… Joanka van der Laan

Tussen 1 september 2014 en 1 januari 2015 is historisch letterkundige Joanka van der Laan aan onze afdeling verbonden. Maak hier kennis met haar!

joanka

Na een bachelor Engelse Taal en Cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen voltooide Joanka van der Laan in augustus 2012 met distinction de master Medieval Studies aan de University of St Andrews.

Joanka heeft van de interfacultaire onderzoeksgroep Culture, Religion and Memory één van de Gerard Brom Grants toegewezen gekregen om voor een periode van 4 maanden onderzoek te doen, resulterend in een wetenschappelijke publicatie en een voorstel voor promotieonderzoek. Haar onderzoek richt zich op het gebedenboek van Maria van Gelre en de gebedscultuur in de vijftiende eeuw. Zij wordt hierin begeleid door Johan Oosterman. Joanka vertelt:

handschriftjoanka

“Tijdens mijn master maakte ik via Dr Katryn Rudy kennis met het gebedenboek van Maria van Gelre: een beroemd boek, waar verrassend genoeg toch nog veel over onbekend is. We weten wie de eerste eigenares was: hertogin Maria (hier afgebeeld in haar eigen boek), oorspronkelijk Franse, die naar Gelre kwam om te trouwen met hertog Reinout IV. Haar omvangrijke gebedenboek (in totaal 619 folio) is vooral bekend vanwege de prachtige miniaturen die erin voorkomen. Maar afgezien van die plaatjes is het boek ook erg interessant vanwege de teksten die erin staan. Daar richt ik mijn onderzoek op. Ik wil graag weten in welke traditie de verschillende gebeden staan en wat dit ons kan vertellen over de devotionele voorkeuren van Maria. En uiteindelijk wil ik breder onderzoek doen naar de context waarin dit gebedenboek staat: wat was de gebedscultuur van leken in de (vroege) vijftiende eeuw en hoe gebruikten zij daarbij hun boeken? In de maanden aan de Radboud Universiteit hoop ik een goede start te kunnen maken met dit onderzoek.”