Interfacultaire studiedag Middeleeuwen op 28 februari

Screen Shot 2014-02-17 at 9.20.39 PM

‘Middeleeuwse toestanden!’

De voorbeelden zijn tegenwoordig legio in de media. Of het nu gaat om de gevolgen van de financiële stagnatie in Europa, om de situatie in de Nederlandse champignon-sector, om Belgische gevangenissen, of om moslimterrorisme: als er sprake is van achteruitgang, uitbuiting, corruptie, machtsmisbruik of religieus fanatisme – of als we gewoon het idee hebben dat het slecht gaat – dan komt de vergelijking met de middeleeuwen al snel bovendrijven. Van oudsher hebben de middeleeuwen als tijdvak te kampen met een negatief imago: een periode van duisternis en verval tussen twee meer luisterrijke tijdvakken, de Oudheid en de Renaissance.

Dat het station van het ‘herfsttij der middeleeuwen’ intussen reeds gepasseerd is in de wetenschappen, betekent natuurlijk niet dat de middeleeuwen geen crises hebben gekend. De 11e Interfacultaire Studiedag Middeleeuwen richt zich op de vraag: welke politieke, religieuze, economische, sociale, artistieke, geologische of klimatologische noodtoestanden zorgden voor crisis in het hoofd van de middeleeuwer? Daarop voortbordurend kan gedacht worden over: Welke materiële en immateriële relicten getuigen hiervan? Hoe reageerde de middeleeuwer op zware tijden?

Crisis betekent niet enkel een toestand van ellende of misère, maar ook een beslissende wending of een keerpunt. Daarom is het van belang tevens aandacht te besteden aan vragen als: Welke ideeën, ontwikkelingen en producten zijn voortgekomen uit een crisissituatie? Wat waren de gevolgen van de crisissituatie op langere termijn en op grotere schaal (ondergang, verval, stilstand of juist bloei)?

Mediëvisten van verschillende afdelingen van de Radboud Universiteit zullen aan de hand van hun eigen expertise reflecteren op het bovengestelde thema en hun visie presenteren. Misschien kan deze Studiedag zelfs wel licht werpen op de actualiteit en ons leren hoe we ons het beste kunnen gedragen in tijden van crisis…

 

De jaarlijkse Studiedag Middeleeuwen vindt plaats op vrijdag 28 februari en is gratis voor studenten en medewerkers van de Radboud Universiteit.
Meer informatie is te vinden op www.ru.nl/studiedagmiddeleeuwen.

Drie neerlandici over Polare

polareOp Voxweb worden drie ‘boekenmensen op de campus’ naar de toekomst van de boekhandelketen Polare gevraagd. Hun antwoorden zijn toegespitst op de Nijmeegse situatie, waar een Facebookactie gestart is met de naam ‘Dekker vd Vegt moet blijven‘. Alle drie de ondervraagden zijn betrokken bij onze afdeling: student Wout Waanders, hoogleraar Jos Joosten en promovendus Jeroen Dera.

aankondiging: Lotte Jensen over de Gelderse literaire identiteit

Wapen_van_GelderlandDe vereniging Gelre en het Gelders Archief organiseren op zaterdag 1 maart 2014 een symposium ter gelegenheid van 200 jaar provincie Gelderland. Tijdens dit symposium spreekt Lotte Jensen over de Gelderse literaire identiteit. In de lezing zal Jensen ingaan op vier thema’s: literair toerisme, de geschiedenis, de natuur en het eenvoudige boerenleven.

Het symposium wordt georganiseerd door Vereniging Gelre in samenwerking met de Vereniging het Gelders Archief. Plaats: het Gelders Archief, Westvoortsedijk 67-D, Arnhem, 11.00-17.00 uur.

Meer informatie op de website van het Gelders archief.

Schrijfwedstrijd van tijdschrift Op Ruwe Planken

orplogo

In het kader van het thema ‘Reizen’  van de aanstaande Boekenweek (8 – 16 maart), stuurt Op Ruwe Planken schrijvers op literaire wereldreis. In haar nieuwe schrijfwedstrijd “Bestemming onbekend” hoeven auteurs alleen te besluiten in te stappen, het doel van hun reis kiezen de andere deelnemers.

Aanmelden voor de wedstrijd is simpel. Deelnemers mailen een locatie naar wedstrijd@opruweplanken.nl. Die locatie kan heel dichtbij zijn (“het speeltuintje bij de buurtsupermarkt”) tot heel ver weg (“een ijsbeergrot op de Noordpool”), zo lang het maar mogelijk is er een verhaal mee te schrijven. Na aanmelding krijg je de locatie te horen die een andere deelnemer heeft ingestuurd. Deze locatie moet de achtergrond vormen voor jouw verhaal, van maximaal 1000 woorden.

De auteurs van de drie beste verhalen worden uitgenodigd om hun verhaal voor te komen dragen op het Nijmeegs Boekenfeest op 8 maart in Concertgebouw de Vereeniging. Het publiek en de Op Ruwe Planken-jury zullen hier beslissen wie uiteindelijk de hoofdprijs mee naar huis mag nemen. De hoofdprijs bedraagt 150,- euro en een publicatie in Op Ruwe Planken.

De deadline voor het insturen van een verhaal (max 1000 woorden) is op zaterdag 15 februari om 12.00. Inzenden kan via wedstrijd@opruweplanken.nl.

Voor meer informatie zie www.opruweplanken.nl

 

 

Lunchen met literaire heldinnen uit de Europese literatuur

Maria-Stuart

Oedipus, Heer Halewijn, Don Quichot, Werther, Hercule Poirot. Ranglijsten met beroemde personages uit de Europese literatuur worden doorgaans bevolkt door mannen. Daarvan kijken we niet op: dat de dominantie van mannelijke auteurs leidt tot een overvloed aan mannelijke personages ligt ergens voor de hand. Maar wie zijn door de eeuwen heen de ‘heldinnen’? Wat vertellen vrouwelijke personages ons over literatuur, over helden, over de Europese geschiedenis en over de wijze waarop mensen met hun leven en de samenleving omgaan?

Vanaf februari 2014 organiseert de themagroep ‘Europese literatuurgeschiedenis’ een reeks lunchlezingen op maandag over intrigerende vrouwelijke personages uit de Europese literatuur, zo zal onder andere Nina Geerdink van onze afdeling een lezing houden over Maria Stuart (afbeelding) in het werk van Schiller en Vondel.

De lezingen staan open voor medewerkers  én studenten van de universiteit; ook boterhammen zijn welkom; koffie en thee worden voorzien. Iedere lezing duurt 15 minuten met vervolgens een kwartier de mogelijkheid tot discussie.

 

Programma (12u-12u30):

03/02 Antigone – door André Lardinois
10/02 Moeder Courage – door Maarten De Pourcq
17/02 Morgan le Fay – door Sandor Chardonnens
24/02 Claribel Frossack – door Mathijs Sanders
10/03 Esther Waters – door Marguérite Corporaal
17/03 Elisabeth Nietzsche – door Paul van Tongeren
07/04 Heloisa –  door Alicia Montoya
14/04 Maria Stuart – door Nina Geerdink
12/05 Lady Chatterley – door Theo Engelen
19/05 Sara Burgerhart – door Helen de Hoop
26/05 Twee Anna’s –  door Sophie Levie

 

Zie hier voor meer informatie.

 

Hubert Slings reageert op Bas Jongenelen

Wij ontvingen een reactie van Hubert Slings, projectcoördinator van de app Vogala, op de bespreking daarvan door Bas Jongenelen:

vogala-1

Beste Bas,

Naar aanleiding van je wat zuinige stukje over de nieuwe Vogala-app (waarvan ik medewerker ben), zou ik je graag een paar zaken in overweging geven.

Vogala is een digitale toepassing; regelmatige uitbreiding van het aantal fragmenten is (via het colofon van de app) al aangekondigd. Je had je aanvullingssuggesties dus gewoon als aanvullingssuggesties kunnen presenteren, in plaats van als ‘gemiste kans’.

Veel mensen – veelal jongeren – denken bij apps inderdaad vrijwel automatisch aan games en (inter)actie. Maar is een app zonder game-element (waarvan ik er toch wel een aantal ken) daarmee meteen een ‘gemiste kans’?

Het is over het algemeen nogal lastig zich te verdedigen tegen het verwijt dat een toepassing allerlei dingen niet kan. Een en ander hangt vaak nauw samen met het beschikbare budget.

  • Opname van een foto van het handschrift bij elk fragment was deel van het oorspronkelijke plan, maar is in de uitwerking wegens gebrek aan voldoende tijd en middelen vooralsnog gesneuveld.
  • Via het informatieblokje bij elk Vogala-tekstfragment wordt telkens verwezen naar de relevante pagina’s uit Van Oostroms boeken Stemmen op Schrift en Wereld in Woorden, zodat liefhebbers qua context ruimschoots aan hun trekken kunnen komen.
  • Op elke iPad (en andere tablet) kun je betrekkelijk eenvoudig zelf teksten inspreken, maar hoe die opnames technisch te evalueren met professionele sprekers zie ik nog niet direct voor me (spraakherkenningssoftware aanpassen voor Middelnederlands?).

Zo zou ik meer naar voren kunnen brengen, maar daarmee repareer ik je gefnuikte verwachtingen waarschijnlijk niet.

Enfin, Vogala is in twee weken tijd ruim 13.000 keer gedownload; dat is in elk geval ruim meer dan er medioneerlandici in Nederland rondlopen. Met een website in plaats van een app had Vogala DWDD niet gehaald – die uitzending was alleen al goed voor ruim 5200 downloads. Ook kregen we inmiddels talloze enthousiaste reacties per mail, via twitter e.d. ook van mensen uit het onderwijs.

Nu de app op al die duizenden tablets geïnstalleerd is, kunnen we ze in de komende jaren met een druk op de knop naar hartelust updaten en uitbreiden, als het budget het toelaat ook met nieuwe functionaliteit. Half februari is de webversie klaar, half maart de Androidversie (zie www.vogala.org).

Ik zie eigenlijk geen enkele reden om te somberen.

Hartelijke groet,

Hubert Slings, projectcoördinator Vogala

CFP: The Roots of Nationalism

roots

Vanaf 1 september 2011 wordt aan onze afdeling hard gewerkt aan het NWO-Vidi-project Proud to be Dutch. De projectgroep staat onder leiding van Lotte Jensen en bestaat verder uit Bart Verheijen, Alan Moss en Lieke van Deinsen. Samen buigen zij zich over de vraag of en hoe in de vroegmoderne tijd wortels van een Nederlandse identiteit te vinden zijn. Meer over het project kun je hier lezen.

Op 22 en 23 januari 2015 organiseert dit team een Engelstalig, internationaal congres onder de titel The Roots of Nationalism: National Identity Formation in Early Modern Europe, 1600-1815, waar de in het project aangesneden vraagstukken in een breder Europees perspectief geplaatst zullen worden. De Call for Papers voor dit congres sluit op 1 april aanstaande en is hier te vinden.

Vogala: gratis gemiste kansen

door Bas Jongenelen

vogala

Het zal de lezers van dit weblog niet ontgaan zijn: er is een app waar Middelnederlands op te horen is: Vogala. Zelfs DWDD heeft er aandacht aan besteed. De app is gratis en voor niks (qua financieel geld betreft) te krijg in de App-store. Is deze app de moeite waard? Hij is gratis, dus kunnen we er twee kanten mee op:

(1) Gratis is niets. Iets van waarde is nooit gratis.
(2) Wauw, gratis! Pik in, zo komt Jan Splinter door de winter.

Beide conclusies zijn geldig.

Eerst iets over de app zelf. In een vrij kale omgeving staan zeventien knoppen. Onder iedere knop zitten een of meer teksten, bijvoorbeeld van Hendrik van Veldeke, van Jacob van Maerlant of over mystiek. Als je op een knop duwt, dan krijg je een tekst te zien en een menuutje om de tekst voorgelezen te krijgen. Onder de voorlezers zitten usual suspects, zoals Frits van Oostrom en Frank Willaert. Ook logisch is dat de liedjes (o.a. ‘Egidius waer bestu bleven’) uitgevoerd zijn door Camerata Trajectina. Verrassender voorlezers zijn Mieke van der Weij en Jean-Marc van Tol. “Vogala: gratis gemiste kansen” verder lezen

Promotie Esther Op de Beek over literaire dagbladkritiek in Nederland (1955-2005)

‘Populaire’ literatuur werd ook in 1955 gerecenseerd, van ‘verzuilde’ kritiek was nauwelijks sprake en aspecten als stijl en gelaagdheid blijven door de jaren heen dé criteria waarop romans beoordeeld worden. Esther Op de Beek promoveert morgen, 15 januari, aan de Radboud Universiteit op een onderzoek naar de literaire dagbladkritiek in Nederland 1955-2005.

Abooks wikimedia commonsnders dan in voorgaande studies ging Op de Beek terug naar de recensieteksten zelf. Zij bestudeerde alle recensies van romans in vijf grote kranten (Algemeen dagbladNRCParoolTrouwVolkskrant) in zes peiljaren: 1955, 1965, 1975, 1985, 1995 en 2005. Ze onderzocht welke aspecten beoordeeld werden (zoals stijl, structuur, thema); en welke eigenschappen van die aspecten (zoals originaliteit, complexiteit, diepgang).

Verzuilde kritiek?
Ophef over schrijvers als Gerard Reve (die in 1966 een proces aan zijn broek kreeg wegens godslastering) en Jan Cremer (Ik, Jan Cremer leidde tot Kamervragen) doen anders vermoeden, maar zelfs in 1955 en 1965 schreven recensenten van de katholieke Volkskrant en de protestantse Trouw geen ‘verzuilde kritieken’, constateert Op de Beek. ‘Zij bespraken wel meer boeken van katholieke of protestantse uitgevers, maar ook alles wat verder ter tafel kwam. En dan oordeelden ze niet opvallend moralistisch. Ook voor hen was stijl het belangrijkste criterium.’ Van politiek engagement door critici was al helemaal geen sprake.

Invloed Merlyn
De werkwijze van het literaire tijdschrift Merlyn (1962-1966) zag Op de Beek vooral terug in 1985. ‘Veel recensenten in dat jaar zijn academici die zijn opgeleid met de boodschap van Merlyn. De roman moest ‘werkimmanent’ beoordeeld worden, wat de auteur bedoelt of de lezer voelt doet er niet toe. In 1985 zie je dat samenhang en structuur dominante aspecten zijn in de recensies en dat de aandacht voor de auteur is afgenomen. In de Volkskrant zie je dat al in 1975, maar dat is geen wonder, want de belangrijkste recensent is daar dan Kees Fens, een van de oprichters vanMerlyn.’

Hoe ‘literair’ is de kritiek
Tot slot onderzocht Op de Beek of er in de loop der jaren meer aandacht voor ‘lagere literatuur’ is gekomen en of boeken ook op minder ‘literaire’ criteria beoordeeld worden. Alleen in 1975 en 1985 was er minder aandacht voor populaire genres, ontdekte ze. ‘Het is dus niet iets van de laatste tijd. In Trouw stonden in 1955 al dagelijks korte recensies van thrillers en pockets.’

“Promotie Esther Op de Beek over literaire dagbladkritiek in Nederland (1955-2005)” verder lezen

Nieuwe editie van de PAO-cursus ‘Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde’ volgende maand van start

PAODe Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur in Nijmegen organiseert voor de negende keer op rij een cursus Recente Nederlandse en Vlaamse Letterkunde voor iedereen die interesse heeft voor literatuur. Acht specialisten laten hun licht schijnen over boeken van nu.

 

Programma

5 februari: Inleiding: prof. dr. Lut Missinne n.a.v. haar boek Oprecht gelogen. Autobiografische romans en autofictie in de Nederlandse literatuur na 1985 (2013)

 

12 februari: De helleveeg (2013) – A.F.Th. van der Heijden.

docent: dr. Mathijs Sanders

 

26 februari: Hoe ik een beroemde Nederlander werd (2013) – Wouter Godijn

(shortlist AKO Literatuurprijs 2013)

docent: prof. dr. Jos Joosten

 

12 maart: Voor jou (2013) – K. Schippers

docent: Marieke Winkler MA

“Nieuwe editie van de PAO-cursus ‘Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde’ volgende maand van start” verder lezen