Jeroen Dera over de praktijk van de leeslijst

Vorige week publiceerde onze collega Jeroen Dera bij Stichting Lezen het rapport De praktijk van de leeslijst: Een onderzoek naar de inhoud en waardering van literatuurlijsten voor het schoolvak Nederlands op havo en vwo. Op basis van een grootschalige enquête onder 1616 examenkandidaten havo/vwo levert Dera daarin empirische data aan die de verwoede discussies over het Nederlandse literatuuronderwijs van een stevige kennisbasis kunnen voorzien.

Zijn conclusies haalden het landelijke nieuws, met artikelen in onder meer NRC en De Telegraaf; radio-interviews in onder andere Nieuwsuur en De Taalstaat​; en een nieuwsitem op NOS Stories op Instagram.

Hieronder hebben we de belangrijkste conclusies uit het onderzoek op een rijtje gezet:

“Jeroen Dera over de praktijk van de leeslijst” verder lezen

16 februari: UCEMS Publieksdag over tolerantie in vroegmodern Europa

Op zaterdag 16 februari a.s. vindt de jaarlijkse publieksdag van het Utrecht Centre for Early Modern Studies (UCEMS) plaats. Het thema van dit jaar is Vrijheid en Vervolging: Tolerantie in Vroegmodern Europa.

Was er in de tolerante Republiek ruimte om openlijk over seks te spreken? Waarom werden heksen vervolgd in vroegmodern Europa? Waar lagen de grenzen over wat je wel en niet kon zeggen in die tijd?

Deze en meer vragen zullen beantwoord worden op de aankomende publieksdag van het UCEMS. Op zaterdagmiddag 16 februari 2019 (12.30-17.00, Janskerkhof 3 te Utrecht) openen de deuren van de universiteit zich voor alle geïnteresseerden en zullen academici hun onderzoek presenteren rondom het thema Vrijheid en Vervolging: Tolerantie in Vroegmodern Europa. Naast presentaties staat er tevens een bronnenparade op het programma: aanschouw onder meer de vroegste Nederlandstalige drukken en maak kennis met zeventiende-eeuwse studies.

Toegang is gratis, wel graag aanmelden via uu.ucems@gmail.com.

Programma

12.30 – 13.00              Inloop met koffie en thee

13.00 – 13.15              Woord van welkom door Rozanne Versendaal

13.15 – 13.45              dr. Martine Veldhuizen – Kritiek uiten op machthebbers: waarheidssprekers als personages in de eerste gedrukte boeken in het Nederlands (1450-1500)

13.45 – 14.15              dr. Karen Hollewand – Verbannen en vergeten: Hadriaan Beverland en zijn ideeën over seks en zonde

14.15 – 14.35              Studentenpresentaties door Nelleke Tanis en Carmen Verhoeven

14.35 – 15.00              Pauze

15.00 – 15.30              drs. Steije Hofhuis – Heksenjacht: een viraal verschijnsel?

15.30 – 16.00              Bronnenparade

16.00 – 16.30              prof. dr. Wijnand Mijnhardt – Godsdienstterreur, nieuwe werelden en immigratie: over de wortels van de Nederlandse tolerantie

16.30 – 17.00              Dankwoord en aansluitende borrel

Utrecht Centre for Early Modern Studies

Het UCEMS is Nederlands’ grootste onderzoekscentrum dat de geschiedenis, religie, politiek, literatuur, kunst, muziek en wetenschap van de periode tussen ca. 1500 tot 1800 in internationaal perspectief bestudeert.

Johan Oosterman wint Hermesdorfprijs 2018

Onze hoogleraar Johan Oosterman ontving gisteren tijdens de Nieuwjaarsbijeenkomst van de universiteit de Hermesdorfprijs 2018.

De Hermesdorfprijzen worden elk jaar uitgereikt aan een junior- en een senioronderzoeker die met hun onderzoek belangrijke maatschappelijke impact hebben. In de traditie van de naamgever Hermesdorf wordt daarbij naar onderzoekers gekeken die een zekere vorm van moed hebben getoond, hun nek hebben uitgestoken of niet zijn teruggedeinsd voor weerstand.

Oosterman ontving de prijs voor zijn Maria van Gelre-project, dat begon met een crowdfundingsactie om het gebedenboek van de Gelderse hertogin te laten restaureren en eindigde met de veelgeprezen tentoontelling Ik, Maria van Gelre die de afgelopen maanden in Museum Het Valkhof te zien was.

Lees hier het nieuwsbericht van de universiteit over de uitreiking van de prijs.

31 januari: Neerlandistiek in het Nieuws

Op donderdag 31 januari organiseert de afdeling Nederlandse Taal & Cultuur de jaarlijkse dag Neerlandistiek in het Nieuws voor studenten en andere belangstellenden. Tijdens deze dag worden diverse kanten van de Neerlandistiek belicht door sprekers van binnen en buiten de RU.

Programma

Ontvangst | 9.30 – 9.45 | E 2.53

Opening | Prof. dr. Lotte Jensen | 9.45 – 10.00 | E 2.53

De economische betekenis van taal | Dr. Mieke Smits | 10.00 – 10.45 | E 2.53
Taal is onmiskenbaar van belang voor onze identiteit, onze cultuurbeleving en onze samenleving. Dat geldt voor de Nederlandse taal, voor variëteiten en voor andere talen. Vaak wordt taal tot de zachtere maatschappelijke sectoren gerekend en niet tot de economische sector. In deze lezing gaat Mieke Smits van de Taalunie in op de vraag of dat terecht is en wat de economische betekenis is van taal.

Pauze | 10.45 – 11.00

Hard tegen hard? | Prof. dr. Bé Breij & Dr. Yvette Linders
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 2.18
We kunnen er niet omheen: het publieke debat verandert. Welke mogelijkheden biedt de retorica aan communicatieprofessionals om een overtuigend (weer)woord te bieden in het tumult? We verkennen verschillende reactiestrategieën op basis van respectievelijk logos (argumenten), ethos (karakter en reputatie) en pathos (emotie). We kijken naar inhoud en stijl, claims en frames en houden spreker, medium en doelgroep voortdurend in de gaten.

De kunst van het proosten | Adriaan Duiveman MA
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.14
Alcohol drink je niet zomaar. Van de katholieke mis tot Stef Stuntpiloot, complexe rituele handelingen omlijsten je drankconsumptie. In de zeventiende- en achttiende-eeuwse Nederlanden vormden drinkrituelen een belangrijk onderdeel van het sociale leven van mannen. Aan de hand van drinkliederen en moralistische literatuur loodst cultuurhistoricus Adriaan Duiveman je door de geschiedenis van drinken, dronkenschap en het archetypische drinkritueel: de heildronk.

Literair productiehuis Wintertuin | Tom Verstappen
11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.18
Workshop over het literaire bedrijf, waarin verschillende auteurs en periodes uit de literatuurgeschiedenis voorbij zullen komen.
Vrouwelijk gezever of mannelijke kletskoek – wartaal of werkelijkheid?

Ilona Plug MA | 11.00 – 11.45 | 12.00 – 12.45 | E 3.15
Tijdens de workshop gaan we kijken naar een transcript van een huisarts-patiëntgesprek, waarin we een aantal linguïstische elementen zullen gaan coderen die vaak als kenmerkend worden gezien voor mannelijk of vrouwelijk taalgebruik. Extra uitdaging: kunnen we op basis van het taalgebruik de sekse van de huisarts en de patiënt ‘raden’?

Lunch | 12.45 – 13.45 | Refter

Vertrokken Nederlands | Prof. dr. Nicoline van der Sijs & Kristel Doreleijers MA
14.00 – 14.45 | E 2.53
Al decennialang emigreren jaarlijks (tien)duizenden Nederlanders en Vlamingen om in een ander land een nieuw leven op te bouwen. Algemeen wordt gezegd dat deze emigranten in den vreemde snel hun moedertaal opgeven. Desondanks is nog nooit systematisch onderzocht hoe geëmigreerde Nederlanders en Vlamingen in den vreemde met de Nederlandse taal en de Nederlandse/Vlaamse cultuur omgaan. Om dit te onderzoeken is een wereldwijd pilotproject opgezet door het Meertens Instituut, met medewerking van de Nederlandse Taalunie. In onze presentatie bespreken wij hoe dit project is opgezet en wat de eerste resultaten zijn.

Maria van Gelre: terugblik en toekomst | Prof. dr. Johan Oosterman
14.45-15.30 | E 2.53
Een klein idee van ruim vier jaar geleden groeide uit tot een groot onderzoeksproject en een tentoonstelling die veel belangstelling genereerde en meer dan 50.000 bezoekers trok. De volstrekt onbekende hertogin uit de vijftiende eeuw is doorgedrongen in de canon van sterke en memorabele middeleeuwse vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, en bijna werd ze de Grootste Gelderlander aller tijden. In deze lezing geef ik een korte geschiedenis van het project en trek ik een paar lessen voor de historische letterkunde en de geesteswetenschappen in onze tijd.

Pauze | 15.30-16.00

Gerbrandt Adriaensz. Bredero: een vrolijkerd of een melancholicus?
Dr. René van Stipriaan | 16.00-17.00 | E. 2.53
Het oeuvre van Gerbrandt Adriaensz Bredero (1585-1618) bestaat voor een groot deel uit vrolijke liedjes en komische toneelstukken. Veel scènes zijn ook nu nog onweerstaanbaar grappig. Toch zit er ook een andere kant aan zijn oeuvre: een deel van zijn werk kenmerkt zich door een bedachtzame en soms zelfs zwaarmoedige toon. Twee zielen in één borst? En in hoeverre speelden gebeurtenissen in zijn eigen tijd hierin mee?

Borrel | 17.15-18.30 | Cultuurcafé

Lotte Jensen op Radio 1 op kerstochtend

Het hemelsche gerecht heeft zich ten lange lesten
Erbarremt over my en mijn benaeuwde vesten
En arme burgery, en op mijn volcx gebed
En dagelix geschrey de bange stad ontzet.

Op Eerste Kerstdag klonken de beroemde openingsverzen van Vondels Gysbreght van Aemstel op het NOS Radio 1 Journaal.

Onze hoogleraar Lotte Jensen mocht daar aanschuiven voor een gesprek met Winfried Baijens over Vondel, het middelbare schoolvak Nederlands, de verengelsing en de studentenaantallen Nederlands.

Luister het hieronder terug.

 

Weer zin in lezen

Door Tommie van Wanrooij, derdejaars Nederlandse Taal en Cultuur

Op vrijdag 16 november vond het symposium ‘Literatuur voor de klas’ plaats, onder andere in het kader van de Master Language-cursus ‘Moderne letterkunde in het onderwijs’, georganiseerd door de Radboud Universiteit en de Universiteit Utrecht. Het was voor het eerst dat een dergelijk symposium georganiseerd werd, en de eerste editie was meteen een succes met meer dan honderd enthousiaste bezoekers.

Tijdens de opening van het symposium stelde Stefanie Ramachers het doel vast voor de komende uren: erachter komen hoe we op basis van wetenschappelijk onderzoek kunnen bijdragen aan de literatuurdidactische praktijk op middelbare scholen.

De eerste spreker, Roel van Steensel, bijzonder hoogleraar leesgedrag aan de Vrije Universiteit Amsterdam en universitair docent onderwijswetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, besprak in zijn fraai getitelde lezing ‘Weerzin tegen lezen of weer zin in lezen’ het belang van een positieve leesmotivatie onder jongeren. Lezen heeft immers een aantoonbaar positief effect op de hersenontwikkeling. Het is dus erg belangrijk om negatieve leeservaringen bij leerlingen te voorkomen. Methodes waarbij jongeren goed begeleid worden bij het kiezen van boeken, bijvoorbeeld door het matchen van boeken en leerlingen, kunnen hier sterk aan bijdragen. De zwakke lezer kan dus met de juiste begeleiding alsnog een sterke lezer worden, die plezier heeft in het lezen.

“Weer zin in lezen” verder lezen

Ben jij de nieuwe Bredero?

Oproep van de Stichting Bredero 2018

Alle schrijvers, dichters, creatievelingen en podiumbeesten opgelet! Kom jij scherp uit de bocht? Heb je veel gevoel voor humor? Zing jij de sterren van de hemel? Steek jij graag je handen uit de mouwen? Of schrijf je liever hele notitieboeken vol? Dan ben jij misschien de nieuwe Bredero! Strijd mee in the Big Bredero Battle en laat van je horen! Iedereen, waar ook ter wereld, kan meedoen.

THE BIG BREDERO BATTLE VOOR STUDENTEN NEDERLANDS OF EEN ANDERE STUDIE AAN UNIVERSITEITEN EN HOGER BEROEPSOPLEIDINGEN

The Big Bredero Battle is een initiatief van de Stichting Bredero 2018, bij de herdenking van de 400ste sterfdag van deze Amsterdamse dichter en toneelschrijver. Wie is de nieuwe Bredero? In the Big Bredero Battle maken studenten Nederlands of een andere studie zelf een creatieve bewerking van een liedje of een gedicht van Bredero of van een gedeelte uit een van zijn toneelstukken.

DEELNEMERS

Deelname aan the Big Bredero Battle staat open voor alle studenten Nederlands of een andere studie aan universiteiten en hoger beroepsopleidingen (incl. lerarenopleidingen), waar ook ter wereld. De studenten moeten zijn ingeschreven bij het instituut waarvoor ze deelnemen. Hun docent moet de deelname bevestigen en toestemming geven voor publicatie van de inzending op de website www.Bredero2018.nl en voor aankondiging van de wedstrijd op sociale media.

“Ben jij de nieuwe Bredero?” verder lezen

De dag dat ik ontdekte dat Couperus een voorliefde had voor vrouwen met grote neuzen

Op 1 november bezochten de eerstejaars in het kader van de cursus ‘Wat is literatuur?’ het Literatuurmuseum in Den Haag. Student Hilde Berndt doet verslag.

Afgelopen donderdag ging ik samen met enkele docenten en 27 andere eerstejaars studenten Nederlandse Taal en Cultuur naar het Literatuurmuseum Den Haag. Ik moet eerlijk zeggen dat mijn wekker me niet heel enthousiast maakte voor de excursie: de tentamens waren toch voorbij? Vakantie! Al gauw bleek het literatuurmuseum een prima plek om je posttentamenweek ergo vakantie te spenderen. Eenmaal binnen vloog ik met wat medestudenten meteen de museumwinkel in om te snuffelen in kinderboeken, pauwenveren en gedichten van Paul van Ostaijen. Als dit alleen al de museumwinkel was, beloofde dat veel goeds. We hadden er zin in.

Onze gastheer Bertram Mourits leidde ons naar een ruimte waar we wat uitleg zouden krijgen. Om daar te komen moesten we eerst door een soort galerij. Behalve het archief en een kinderboekenmuseum bleek het Literatuurmuseum ook nog een accurate replica van de Franse Salon te herbergen: schilderijen tot aan het plafond, met allemaal bekende gezichten. Ik wilde ze zo graag allemaal bekijken, maar eerst werd ons verteld wat het archief allemaal behelst. De hoeveelheid materiaal maakte indruk. Er lag zeven kilometer aan liefdesbrieven, manuscripten, bankafschriften, bonnetjes en kladpapiertjes gearchiveerd. Ik benijdde het voorrecht van de archiefmedewerkers om geheim materiaal toch in te mogen zien. Je zou jezelf elke dag maar mogen bezighouden met literaire gossip, wauw.

“De dag dat ik ontdekte dat Couperus een voorliefde had voor vrouwen met grote neuzen” verder lezen

Johan Oosterman in EenVandaag

Afgelopen zaterdag opende de langverwachte tentoonstelling Ik, Maria van Gelre in Museum Het Valkhof, waarvan onze hoogleraar Johan Oosterman de conservator is.

Afgelopen maandag besteedde EenVandaag aandacht aan deze tentoonstelling. Kijk hier het item terug:

https://eenvandaag.avrotros.nl/item/hoe-middeleeuwse-maxima-een-regionaal-museum-moet-redden/

Jeroen Brouwers-estafette: ‘Het hout’ integraal voorgelezen

Op de Dies Natalis van de Radboud Universiteit Nijmegen ontvangt schrijver Jeroen Brouwers dit jaar een eredoctoraat. Om die feestelijke gebeurtenis én het werk van de auteur nog eens extra onder de aandacht te brengen, organiseert de Afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit de Jeroen Brouwers-estafette.

Op maandag 15 oktober wordt Het Hout, de meest recente roman van Brouwers, integraal voorgelezen door liefhebbers: studenten en medewerkers van de Radboud Universiteit, maar ook tal van mensen van buiten de universiteit. Elke deelnemer neemt een kwartier voorleestijd voor zijn/haar rekening.

Te zien en horen zijn onder (veel) meer: Daniël Wigboldus (voorzitter college van bestuur RU), Frank Tazelaar (zakelijk directeur De Nieuwe Oost), Theo Engelen (oud-rector-magnificus RU), Cobi van Baars (schrijfster), Natalia Grygierczyk (directeur Universiteitsbibliotheek), Margot van Mulken (decaan Faculteit der Letteren RU), Pien Houthoff (directeur arthouse LUX).

De estafette begint en sluit met Jeroen Brouwers zelf die op videobeeld de openings- en slotalinea’s van zijn roman voordraagt.

Iedereen is van harte uitgenodigd om een kwartier, een paar uur of de hele dag te komen luisteren.

De Brouwers-estafette vindt plaats op

  • Datum: maandag 15 oktober
  • Locatie: hal Erasmusgebouw, Erasmusplein 1 NIJMEGEN
  • Tijd: tussen 9.00 en 18.00 uur