Leering ende vermaeck in een Iberische hoofdstad

Door Nadine de Rue

Portugal. Het enige West-Europese land dat ik op mijn wereldkraskaart nog niet open had kunnen krassen. Dit was mij een doorn in het oog. En daar ontving ik plots een e-mail met de vraag wie er als begeleider met onze studenten mee wilde gaan op studiereis naar Lissabon! Paul Hulsenboom was vorig jaar ook al mee geweest op studiereis en hij wist mij te overtuigen dit jaar samen met hem mee te gaan. Daar was uiteraard niet veel voor nodig. En dus vlogen Paul en ik op zaterdagavond 28 april naar Lissabon.

Wij werden daar hartelijk ontvangen door Marieke en Remi, die voor het in elkaar zetten van een speurtocht al eerder naar Lissabon waren afgereisd dan de rest van de studenten. Hun draaiboek voor de komende dagen was tot in detail uitgewerkt en liet voor ons geen twijfel mogelijk: bij deze SVN-ers waren de studenten in goede handen.

Zoals nu eenmaal onvermijdelijk is wanneer je op reis bent, lopen dingen anders dan verwacht – ongeacht hoezeer je je van tevoren hebt voorbereid. Zo begon de eerste activiteit al spannend met een zoektocht naar een bushalte die vandaag wél in gebruik was en raakten we in het zicht van de haven – vlak voor het Museu Nacional de Arte Antiga – allen geheel doorweekt door een verrassende hoosbui. Er was voor onze groep een uitstekende en educatieve rondleiding georganiseerd die speciaal voor ons ging over de relatie tussen de Hollandse/Vlaamse schilderkunst enerzijds en de Portugese schilderkunst anderzijds, te beginnen in de 15e eeuw. Met trots kon ik vaststellen dat onze studenten Nederlandse Taal en Cultuur goed hun weg weten te vinden in de schilderkunst.

Rondleiding Museu Nacional de Arte Antiga

Op de trappen van het museum konden we onze natte jassen weer aantrekken en starten met de speurtocht. In kleine groepjes doorkruisten we de stad langs triomfbogen en de oudste boekwinkel van het land. Straten die naar auteurs vernoemd zijn, straatartiesten die ballet dansen en ruïnes die herinneren aan de grote aardbeving in 1755. Of het reglement het toestaat is niet van tevoren toegelicht, dus biedt mijn analoge bron (een heuse reisgids) zo nu en dan de oplossing voor het beantwoorden van de speurtochtvragen.

De straatjes zijn smal en de stad is geaccidenteerd, dus onze beenspieren worden getraind. We sporten wat af deze hele week! ’s Middags bekijken we de kathedraal en we wagen een poging het kasteel te bezoeken. De rij wachtenden voor ons loopt verder dan het blote oog kan zien door verschillende straten, ondanks de naderende sluitingstijd, dus kiezen de studenten – en wij – bij nader inzien liever voor een ijsje. Onze leerzame dag zet zich voort in het Museu Nacional de História Natural e da Ciência, dat gelukkig lang genoeg open is. Na natuurstenen en kristallen hebben we een vergeefse zoektocht naar walvissen en dinosauriërs en ook de zaal die de ‘kurkzaal’ genoemd wordt, is niet wat we ervan hadden verwacht, maar de wassen modellen van akelige seksueel overdraagbare ziektes zorgen voor veel ophef, de natuurkundeproefjes worden enthousiast uitgeprobeerd en oercontinent Pangea blijkt op haar fans te kunnen rekenen. Diorama’s, fossielen en dierenskeletjes worden nauw bestudeerd, met als een van de hoogtepunten een prachtig schildpadskeletje.

schildpadskeletje

Mijn benen doen pijn en zoals het ons docenten betaamt hebben Paul en ik behoefte aan rust, maar onze luiheid in het zoeken van de weg maakt dat we toch graag bij een groepje studenten aansluiten dat lijkt te weten waar ze heen gaan – op zoek naar een voedzame avondmaaltijd. Niets blijkt echter minder waar en een bus brengt ons God weet waarheen en we stappen op goed geluk uit. Met z’n achten strijken we neer in een Iranees restaurant. Het eten smaakt ons goed en het zitten laat mijn beentjes weer op krachten komen. Dat komt mooi uit, want vanavond is de kroegentocht! En dan wordt er natuurlijk gedanst!

De eerste kroeg is eigenlijk te klein voor onze grote groep en de dame achter de bar kan onze bestellingen niet bijbenen. De organisatie stuurt een paar verkenners eropuit om een goede volgende locatie te vinden. Een succesvolle missie. De tweede is daarmee meteen de laatste kroeg van de avond. Gezellige muziek, mensen met aparte dance moves en outfits, een flitsende dansvloer en vlot barpersoneel bieden alles wat we nodig hebben. Paul is onder de indruk van mijn kennis van de teksten van de hedendaagse liedjes – al heb ik zelf geen idee waar ik die kennis heb opgedaan. Met al die educatieve dagen voor de boeg maken wij het niet al te laat. De afstanden in Lissabon zijn niet groot, dus met een taxi zijn we zo terug bij ons hotel.

De studenten hebben ware discipline – al is niet iedereen helemaal op tijd in de ochtend. Ondanks onvermijdelijke gevolgen van de prachtavond die zij gisteren langer dan wij hebben voortgezet, is men klaar om vandaag ook de speurtocht voort te zetten (die gisteren niet helemaal afgemaakt is) – en dat niet alleen. Ook de wetenschappelijke opdracht staat op het programma!

De speurtocht voert ons langs een prachtig klooster met fontein en een monument voor Portugese ontdekkingsreizigers dat trouwens talloze keren figureert in de beelden van het Eurovision Songfestival die in Nederland op televisie te zien zijn geweest. We eindigen onze eigen ontdekkingstocht bij de Torre de Belém (zie groepsfoto). “Leering ende vermaeck in een Iberische hoofdstad” verder lezen

Van schuurpapier tot slagerstouw

Op woensdag 21 februari j.l. gingen de studenten van de tweedejaarscursus Letterkunde 6: Twintigste Eeuw op excursie. Student Djuna Bánki schreef een verslag.

Op woensdag 21 februari gingen we met alle studenten die het vak Letterkunde 6 volgen een dagje naar Den Haag. Op de planning stond een bezoekje aan de Bijzondere Collecties van de Koninklijke Bibliotheek en een rondleiding door het Museum Meermanno.

Na een voorspoedig verlopen treinreis zonder veel logistieke problemen werden we opgewacht door mevrouw De Feijter, die ons begeleidde naar de Koninklijke Bibliotheek. Nadat we onze jassen en tassen in de meest ingewikkelde kluisjes ooit gedeponeerd hadden, werd de groep in twee gesplitst. De ene helft ging mee met meneer Nieuwenhuis, die ons nog wat extra toelichting gaf op de essay-opdracht voor literaire theorie. De andere helft mocht mee met Paul van Capelleveen, de conservator Bijzondere Collecties.

Boek van Tom Lanoye, gebonden in tapijt.

Hij liet ons prachtige bijzondere drukken zien.  Deze varieerden van een boek Tom Lanoye, dat gebonden was in schuurpapier of tapijt met slagerstouw, tot een prachtige uitgave van Naenia van P.C. Boutens met tekeningen van Jan Toorop. Mijn persoonlijke favoriet was het boekje met handgeschreven gedichten van Hugo Claus en bijpassende tekeningen van Karel Appel. Een foto hiervan heb ik nog dezelfde dag op Instagram geplaatst om wat likes te scoren.

Handgeschreven gedichten van Hugo Claus, met bijpassende tekeningen van Karel Appel.

“Van schuurpapier tot slagerstouw” verder lezen

Studiereis 2017: Edinburgh

Onze collega’s Alan Moss, Paul Hulsenboom en Lieke Verheijen vergezelden onze studenten afgelopen studiereis naar Edinburgh.

v.l.n.r. Alan Moss, Lieke Verheijen en Paul Hulsenboom op Greyfriars Kirkyard

 Alan Moss

De cirkel is rond. In 2009 ging ik als eerstejaars Nederlands op studiereis naar Schotland, dit jaar mocht ik mee als begeleider. ‘Begeleiding’ was overigens bar weinig nodig. Dankzij de goede zorgen en organisatie van de SVN liep de reis naar Schotland op rolletjes. Edinburgh klinkt voor het thuisfront misschien als een vreemde reisbestemming voor een studiereis van de afdeling Nederlandse taal en cultuur, maar wie die stad kent, weet dat je op iedere straathoek wel een monument, geboortehuis of favoriete pub van een beroemde Schotse schrijver aantreft. UNESCO gaf het niet voor niets de eretitel City of Literature. Hoewel ik de literaire speurtocht en de verschillende museabezoekjes erg interessant vond, was het als begeleider misschien wel het leukste om de studenten in een losse, informele sfeer te leren kennen. De kroegentocht was daar absoluut de beste gelegenheid voor. Ook dat hoort immers bij Edinburghs cultuur: whisky is niet voor niets het beroemdste en populairste Schotse exportproduct. Om de avond maar keurig even samen te vatten: het was erg gezellig. Het was alleen niet erg handig om de ochtend na die zware kroegentocht een bezoek aan de camera obscura en het museum van optische illusies in te plannen. Toch nog een puntje van kritiek.

Paul Hulsenboom

Edinburgh: stad van zandsteen, van literatuur, van geesten en verhalen! Stad ook van doedelzakken, van tweed en whisky en, voor de SVN, van felle concurrentie. Ter lering en vermaak had de reiscommissie tot tweemaal toe een competitie voorbereid, waarbij de intellectuele en creatieve vermogens van zowel studenten als begeleiders tot het uiterste op de proef werden gesteld. De eerste dag begon meteen met een uitdagende speurtocht, d.w.z. een wandeltocht-met-vragen-en-opdrachten door de stad, die de commissie op prijzenswaardige wijze in elkaar had gedraaid. En dus beantwoordden de groepjes studenten (met her en der een begeleider) allerhande vragen over monumenten, standbeelden en wat dies meer zij en maakten ze de gekste foto’s, terwijl ze zowat de hele oude stad doorkruisten. Over met je neus in de boter die leerzame lol heet vallen gesproken. Minder leerzaam, maar des te lolliger, was de zogenaamde Crazy 88, waarbij tijdens de kroegentocht onder meer polonaises moesten worden gelopen, vreemdelingen moesten worden gekust en op de bar moest worden gedanst. Alle lof ook hier voor de organisatie, maar tevens voor de studenten, die er ondanks alle gekkigheid voor zorgden dat de kroeg in kwestie bijzonder blij was met onze aanwezigheid – temeer daar de meesten van ons later op de avond weer terugkwamen voor nog meer lol.

Lieke Verheijen

Sinds de aankondiging van de Brexit stond Edinburgh prominent op mijn stedentripverlanglijstje. Associaties die ik met Schotland had vóór de studiereis: haggis, whisky en doedelzakken. Edinburgh stelde op deze drie punten niet teleur: we werden geconfronteerd met haggisburgers en dito pizza, een uitgebreide whiskyproeverij en een straatartiest wiens traditionele blaasmuziek niet te ontwijken was in de historische stad. Maar naast deze clichés bezorgde Edinburgh ook verrassingen. Qua eten genoot ik van heerlijke hamburgers (zonder ingewanden), culinaire doch zeer betaalbare hoogstandjes bij Jamies' Italian (jazeker, van de bekende Britse tv-chef) en verrukkelijk gebak bij The Elephant House (waar mevrouw Rowling haar eerste bestseller schreef). Qua drank bleken de Schotten tevens meer variatie te bieden, getuige de cocktails, biertjes en shotjes die mijn reisgenoten ’s avonds nuttigden. En qua muzikale omlijsting zal de Braziliaanse bar met Spaanstalige muziek me positief bijblijven. Edinburgh was genieten geblazen, zowel cultureel als wat betreft natuur, met talloze topmusea en twee heuvels die een prachtig uitzicht over de stad boden. Natuurlijk mocht bij een studiereis het educatieve element niet ontbreken: het gastcollege op Edinburgh University was gelukkig geen saai ‘moetje’, maar een interessant verhaal over de Schotse taal. Wat ik heb overgehouden aan de studiereis: veel souvenirtjes (o.a. Scotland the Text: You Can Take My Phone, But You'll Never Take My Freedom! – a Hilarious History Book), veel vakantiekiekjes (waaronder de nodige selfies), veel fijne herinneringen (met gezellige jongelui die ik nog niet/nauwelijks kende)... en weer een land onthuld op m’n Europese kraskaart.
groepsfoto studenten en medewerkers studiereis 2017 in Edinburgh

 

Smalle laddertjes en wankele planken: excursie in Zutphen

Zutphen op een zonnige middag in maart: twintig studenten uit de cursus De Stad Centraal: De IJsselsteden bezochten hanzestad Zutphen op zoek naar middeleeuwse sporen. Nergens is meer middeleeuwen te vinden dan in een archief, en daar begon ons bezoek dan ook. Het Zutphense archief heeft een indrukwekkende verzameling oorkonden en charters, met stedelijke verordeningen, de oudste, maar al in de middeleeuwen vervalste documenten met de stadsrechten, en een brief van de Deense koning Waldemar die Zutphense kooplieden vrije doorvaart door de Sont verleende. achter de schermen zagen we het depot en de restauratiewerkplaats.

Behalve in het archief is er ook veel middeleeuwen zichtbaar achter de gevels. “Smalle laddertjes en wankele planken: excursie in Zutphen” verder lezen

Stafuitje 2016 – een spannende strijd

Afgelopen vrijdag 16 september vond het jaarlijkse afdelingsuitje weer plaats! Ook onze nieuwe medewerkers waren van de partij. De middagactiviteit ging van start bij Café van Buren in het centrum van Nijmegen. De deelnemers werden in drie groepjes verdeeld en toen de verrassingsactiviteit bekend werd gemaakt, kwam al gauw gezonde competitiviteit naar boven. Tijdens de Escape in the City activiteit doorkruisten we de binnenstad van Nijmegen op zoek naar aanwijzingen om de code van de kluis te kraken. Plattegronden, Japanse puzzels, wiskunde en gps-systemen waren onvermijdelijk. Op Plein ’44 werden we met heuse handboeien aan elkaar geboeid, terwijl er op de grond een houten puzzel gelegd moest worden. Onze docenten trokken bekijks, maar bleken heuse puzzelmeesters. Het werd een spannende strijd, die nipt gewonnen werd door de groep van Mijntje Peters, Gudrun Reijnierse, Ad Poirters, Margit Rem en kersverse promovendus Marten van der Meulen. Zij sleepten de gewilde fles bubbels in de wacht. Onder het genot van een bittergarnituurtje konden we daarna van welverdiende rust genieten.

winnaars_escape
Winnaars Escape in the City! Vlnr.: Mijntje Peters, Gudrun Reijnierse, Ad Poirters, Margit Rem en Marten van der Meulen

Rond half 7 werden de festiviteiten met een grotere groep voortgezet gedurende een diner in Bistrobar Berlin, waar smaaksensaties ons tegemoet kwamen en de verfrissende Grüner Veltliner behoorlijk aftrek vond. Onze smaakpapillen werden verwend en onze woordenschat werd vergroot. We weten nu allemaal dat bataat een zoete aardappel is en hoe we millefeuille uit moeten spreken. In een korte speech bedankte Paula Fikkert bovendien ons oud bestuur voor hun inzet. Al met al een feestelijke en gezellige avond, waarna iedereen voldaan naar huis terugkeerde.

Excursie Brugge en Amsterdam: metropolen van het boek

De mastercursus Brugge en Amsterdam: metropolen van het boek gaat over het middeleeuwse en vroegmoderne boekbedrijf en hoe mensen daar vroeger mee omgingen. Om dichter tot het boekbedrijf van vroeger te komen, bezochten zeven studenten en twee docenten de Vlaamse stad Brugge. Tijdens deze tweedaagse excursie doken zij in oude boeken en handschriften in het Brugse archief en de bibliotheek, maakten ze een stadswandeling en bezochten ze enkele musea. Twee weken later deed de mastergroep ook Amsterdam aan. De studenten schreven over hun persoonlijke hoogtepunten tijdens deze excursies.

2 “Excursie Brugge en Amsterdam: metropolen van het boek” verder lezen

Excursie Aandachtsgebieden in de Nederlandse letterkunde

20150323_142744-2Verslag door Janneke van Boven

– Wist u dat er vorige week treinvertragingen rondom Den Haag waren door een zwaan op het spoor?
– Wist u dat er op diezelfde dag een relatief hoge concentratie van Nijmeegse neerlandici in Den Haag was?
– Wist u dat één van de bovenstaande feiten het gevolg was van een excursie van de tweedejaarscursus Aandachtsgebieden in de Nederlandse letterkunde? 

Op 23 maart brachten de studenten van Aandachtsgebieden een bezoek aan de Koninklijke Bibliotheek en het Letterkundig Museum in Den Haag. Nina Geerdink, Sophie Reinders en Anja de Feijter wezen de weg. Het programma van de dag begon met een ontmoeting met prof. dr. Nicoline van der Sijs, die ons enthousiast vertelde over haar project Nederlab, een platform voor onderzoekers en studenten waar alle gedigitaliseerde Nederlandstalige teksten te vinden zijn. Indrukwekkend is dat dit tot stand is gebracht door slechts een handjevol mensen, maar wel met de hulp van een groep stagiairs.

20150323_112245Vervolgens werden we meegenomen door conservator Paul van Capelleveen door gangen met zware deuren, waarbij het nog een kunst was om de hele groep bij elkaar te houden. Uiteindelijk bleef er niemand achter tussen twee beveiligde deuren in en hadden we het genoegen om topstukken uit de bijzondere collectie van de Koninklijke Bibliotheek te bewonderen.  Monden vielen open bij het zien Maerlants Der naturen bloeme. “Excursie Aandachtsgebieden in de Nederlandse letterkunde” verder lezen

Studenten spreken op Berlijns congres

Bjorn Schrijen en Linda van der Pol zijn bachelorstudenten Nederlands; Lidewij Nissen is bachelorstudent geschiedenis. Zij nemen alle drie deel aan het Honoursprogramma.

Berlijn groepsfoto

Medio maart ging de telefoon. Of we mee wilden naar Berlijn, waar Johan Oosterman met sabbatical is en waar hij een congres georganiseerd had over ‘Current research in German and Dutch literature’. Omdat we ons daar alledrie mee bezighouden in het Honoursprogramma  – Lidewij met alba amicorum, Linda met Sybille van Griethuysen en Bjorn met een bundel literaire vredesteksten van de Vrede van Münster – mochten ook wij op dat congres spreken. De keuze om mee te gaan was dan ook een gemakkelijke, en twee maanden later stonden we inderdaad in de Freie Universität Berlin, voor een zaal wetenschappers uit Berlijn, Amsterdam, Utrecht en Nijmegen.

Omdat men internationale gasten verwachtte, was ons gevraagd ons paper in het Duits of in het Engels te schrijven. Spannend natuurlijk, maar het ging uiteindelijk heel goed, en waarschijnlijk is het een goede oefening geweest. Wel bleek uiteindelijk dat toch iedereen in de zaal Nederlands sprak, maar dat maakte de discussie na onze papers alleen maar gemakkelijker.

De dag na het congres nam Johan Oosterman ons nog mee op een fietstocht door Berlijn (fietsen over de landingsbaan van voormalige Flughafen Tempelhof is een aanrader) en ’s avonds bezochten we de opera Lucia di Lammermoor. Van één van de hoofdrolspelers, de Nederlander Bastiaan Everink, kregen we achteraf zelfs een rondleiding achter de schermen van de Deusche Oper.

Zo werd dit bezoek aan Berlijn een verblijf van ‘leringhe ende vermaeck’, al werd ons op het hart gedrukt dat lang niet elk congres zo leuk was. Jammer…

Excursie tweedejaars Nederlands naar het Letterkundig Museum en de Koninklijke Bibliotheek

KB

 

In het kader van de cursus ‘Aandachtsgebieden in de Nederlandse Letterkunde’ bezochten tweedejaars studenten het Letterkundig Museum. Ook kregen zij een rondleiding door de Koninklijke Bibliotheek.

Het vak ‘Aandachtsgebieden’ belicht de verschillende soorten theoretische invalshoeken die de letterkundige Neerlandistiek rijk is: van werkimmanente analyse-methodes voor proza en poëzie tot literair-sociologische benaderingen van literatuur als systeem.