Hoe klonk Kerstmis in de Middeleeuwen?

middeleeuwse kerstHet liederenhandschrift Berlijn 190 (1480) is een van de belangrijkste bronnen voor het laatmiddeleeuwse geestelijke lied in de Lage Landen. Het bevat een rijk en gevarieerd repertoire van kerstliederen en Marialiederen, met teksten en melodieën van de twaalfde tot de vijftiende eeuw.

Neerlandici Johan Oosterman en Dieuwke van der Poel en religiewetenschapper Peter Nissen vertellen op vanavond over de literaire, muzikale en spirituele betekenis van de liederenverzameling Berlijn 190 en in het bijzonder over het beeld van Kerstmis dat eruit oprijst. Ensemble Trigon brengt enkele liederen ten gehore.

 

Sprekers

  • Johan Oosterman is hoogleraar oudere Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
  • Dieuwke van der Poel is universitair hoofddocent bij de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur aan de Universiteit Utrecht.
  • Peter Nissen is hoogleraar Spiritualiteitsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
  • Elianne Keulemans, hoofd van het Soeterbeeck Programma, is gespreksleider.
  • Ensemble Trigon is gespecialiseerd in vocale middeleeuwse muziek en bestaat uit Cora Schmeiser (sopraan), Marsja Mudde (sopraan) en artistiek leider Margot Kalse (alto).
Datum: donderdag 19 december
Locatie: Mariënburgkapel, Mariënburg 26, Nijmegen.
Tijd: 20.00 tot 22.15.
Voor meer informatie zie hier.

 

Jurylid Anneke Neijt kondigt Groot Dictee aan

Anneke Neijt is hoogleraar Nederlandse Taalkunde en maakt sinds enige jaren deel uit van de jury van het Groot Dictee der Nederlandse Taal, dat 18 december aanstaande plaatsvindt (21.30, Nederland 1).

neijt dictee

Aankomende ’s woensdagavond treffen ik u tegen bij het Groot Dictee!

Het gaat dit jaar om spelfouten én taalfouten bij het Groot Dictee. De deelnemers schrijven eerst op wat er gedicteerd wordt, en onderstrepen daarna de grammaticale fouten. De schrijver van het dictee is de man aan wie we graaft zich autobio in de Dikke Van Dale te danken hebben. Als geen ander beheerst hij het genre van de net-niet-grammaticale zinnen: Kees van Kooten. Hij heeft iets met het woordje zich dat te pas en te onpas opduikt. Taalfouten leiden vaker tot misverstanden dan spelfouten, is zijn boodschap, en dat dan moet beslist dan blijven. Van Kooten illustreert dat meesterlijk met de krantenkop ‘Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem als jam.’ Wie als door dan vervangt leest wat er bedoeld is:  ‘Taalhervormer Paardekooper schreef liever sjem dan jam.’ Saillant detail is dat er zojuist een wetenschappelijk artikel is verschenen over als en dan met de conclusie dat als taalkundig meer voor de hand ligt, want als is het voegwoord van vergelijking en dan is meestal een bijwoord. Van Kootens illustratieve voorbeeld laat zien dat je ook met de betekenis rekening moet houden.

Vorig jaar was het Adriaan van Dis die de prachtig tekst Zijn waar wij niet zijn schreef. Op de foto bij dit bericht (v.l.n.r. Anneke Neijt, Ludo Permentier en Adriaan van Dis) bespreken de leden van de jury met hem het ik-besef. Over het dictee van dit jaar mag ik niets vertellen, want strikte geheimhouding – na woensdag meer.

Zie verder:
Interview met Kees van Kooten
Het artikel met de gewraakte titel
Titel en samenvatting van het wetenschappelijke artikel over dan en als

De cowboytijd is voorbij

cowboytijd

De cowboytijd is voorbij

Symposium over de posities van de literaire festivals in Nederland

Donderdagmiddag 21 november vindt er op de Radboud Universiteit Nijmegen  een symposium plaats over de posities van Nederlandse literaire festivals. Verschillende festivaldirecteuren debatteren over onderwerpen als publieksbereik en programmakeuzes. Het symposium is onderdeel van het Wintertuinfestival.

Een klein beschikbaar publiek, een nichemarkt en een beperkt verdienmodel – en toch: literaire evenementen zijn in Nederland volop in het nieuws. Wat is de positie van de literaire festivals? Welke koers kiezen zij? Hoe vinden de festivals een balans tussen publieksbereik, ondernemerschap en artistieke diepgang? Deze vragen zijn het uitgangspunt van een uniek symposium dat Wintertuin op donderdagmiddag 21 november organiseert op de Radboud Universiteit. Hoogleraar Nederlandse Letterkunde Jos Joosten leidt het debat tussen de festivaldirecteuren Ton van de Langkruis (Writers Unlimited, Den Haag), Bas Kwakman (Poetry International, Rotterdam), Frank Tazelaar (Wintertuin, Nijmegen) en andere festivalorganisatoren uit het hele land.

Het symposium is onderdeel van het Wintertuinfestival, dat dit jaar gehouden wordt van 20 tot 24 november. Op dezelfde dag zijn ook een college van Herman Brusselmans en een masterclass van de satirische nieuwssite De Speld te bezoeken. Meer informatie over het programma en de kaartverkoop is hier te vinden.

DE COWBOYTIJD IS VOORBIJ

Datum: donderdag 21 november 2013
Locatie: Radboud Universiteit Nijmegen, zijzaal Refter, Erasmusplein 1, Nijmegen

Tijd: 14:30 – 16:00 uur
Entree: € 6 / € 3 (CJP- / studentenpas) of met passe-partout

Printing and the Mind of Man (expositie)

printing and the mind of manPrinting and the Mind of Man was de titel van een grootschalige tentoonstelling in 1963. Van 16 tot 27 juli van dat jaar was in het British Museum en Earls Court in Londen een imposant overzicht te zien van de ontwikkeling van de boekdrukkunst en typografie, aan de hand van technische apparatuur, drukvoorbeelden én een groot aantal historische teksten die het beeld van Europa hadden bepaald. Een uitgebreide catalogus begeleidde het geheel.

 Na afloop van de tentoonstelling werd besloten het historische boekgedeelte van de oorspronkelijke catalogus verder uit te werken en apart uit te geven. Die uitgave verscheen in 1967 onder dezelfde titel als de tentoonstelling. Het bleek een gouden greep: sindsdien is het boek de standaardbibliografische beschrijving van ruim 400 publicaties die de Westerse wereld hebben vormgegeven: de Bijbel, Dante, Galilei, Paracelsus, Pascal, Spinoza, Fahrenheit, Rousseau, de Declaration of Independence, Wordsworth, Gauss, Pugin, Daguerre, Lorentz, Herzl, Einstein, Churchill en vele anderen passeren de revue. Alle gebieden van wetenschap, kunst en techniek zijn vertegenwoordigd. In 1983 verscheen een herziene en bijgewerkte editie van PMM, zoals het boek liefkozend werd aangeduid.
De Universiteitsbibliotheek brengt een ode aan de PMM door middel van een expositie. Het is uiteraard ondoenlijk om de PMM in zijn volledigheid te eren, vandaar dat gekozen is voor een selectie uit de periode van 1600 tot 1650. Bij de tentoongestelde werken is een korte bibliografische beschrijving en een QR-code beschikbaar. De code linkt door naar de Engelse beschrijvende tekst uit PMM van de getoonde werken.
Het voornemen is om begin 2014 hetzelfde concept op uitgebreider schaal toe te passen in een tentoonstelling in De Verdieping.

 

Doneer je boeken!

fabriekshal_boekenbericht van de SVN

Heb jij boeken waar je heel graag vanaf wilt? Studieboeken Nederlands die je niet meer gebruikt? Romans die je al tien keer gelezen hebt en van de eerste tot de laatste pagina kunt reciteren? Wordt je boekenkast te klein en wil je ruimte maken voor nieuwe boeken?
Stuur dan snel een mail naar svn@student.ru.nl met de boeken die je kwijt wilt en wij helpen je ervan af! Je boeken zullen terug te zien zijn tijdens de jaarlijkse Boekenveiling.
De Boekenveiling wordt gehouden op dinsdag 5 november in stadscafé Tout vanaf 20.00.

 

Boekpresentatie en prijsvraag ‘Worm en donder’

JantjeWeerwolfje

Op 12 december 2013 verschijnt het langverwachte deel in de reeks Geschiedenis van de Nederlandse Literatuur getiteld Worm en Donder. In dit lijvige werk bespreken Inger Leemans en Gert-Jan Johannes de Nederlandse literatuur uit de periode 1700 tot 1800.

Voor deze gelegenheid hebben de auteurs – naar goed achttiende-eeuws gebruik – een prijsvraag uitgeroepen:

 “Wat is de waarde van de achttiende-eeuwse Nederlandstalige literatuur? Welke literaire teksten mogen niet vergeten worden en waarom niet? Wat is uw favoriete achttiende-eeuwse toneelstuk, gedicht, hofdicht, epos, embleem? Welke relevantie hebben deze teksten voor het hedendaagse publiek? Hoe kunnen we de achttiende-eeuwse literatuur vertolken en aantrekkelijk maken voor een breed publiek?

De jury van de Moderne Heliconprijs nodigt bijdragen uit in alle vormen en maten: zing een achttiende-eeuws lied en stuur de opname in. Maak een een Youtube-filmpje met een opvoering van een dramatisch toneelmoment. Teken een satirische cartoon, geïnspireerd op de Windhandelpamfletten van 1720. Maak een mash-up van Julia van Rhijnvis Feith (vgl. Sense and Sensibility and Sea Monsters). Maak een nanopublicatie van een ellenlang epos of een poëticaal vertoog. Schrijf een essay over de waarde van 18de-eeuwse Nederlandse literatuur, of over een werk of auteur naar uw keuze. Stuur een betoog in over de manier waarop de 18de eeuw in het onderwijs ingebracht kan worden, of hoe 18de-eeuwse literatuur een meer zichtbare plaats in onze erfgoedinstellingen kan krijgen. Richt een twitteraccount in onder de naam van Sara Burgerhart (nee … dit bestaat al). Ontwerp een game voor het hofdicht.”

De deadline is 15 november 2013. Inzendingen kunnen worden opgestuurd naar info@wormendonder.nl. Voor meer informatie, zie hier.

De ‘Erepenningen’ van de prijsvraag bestaan uit een exemplaar van Worm en Donder. De winnende bijdragen zullen worden gepresenteerd op de boekpresentatie in Amsterdam, op 12 december 2013, en zullen een plek krijgen op de website.

Elfde editie poëziefestival Onbederf’lijk Vers staat voor de deur

oversOp woensdag 16 oktober is het zover: dan vindt de elfde editie plaats van Onbederf’lijk Vers, het grootste gratis toegankelijke poëziefestival van Nederland. Ook dit najaar zorgt dit festival voor vruchtbare grond waarin poëzietalent kan ontkiemen, waarop bekende dichters kunnen bloeien en waar luisteraars een voortreffelijke poëtische traktatie voorgeschoteld krijgen.

De groep optredende dichters zal ook deze editie weer bestaan uit een combinatie van reeds gevestigde namen en (nog) onbekende talenten, en ook dit jaar zullen zij van zich laten horen op verschillende sfeervolle locaties in de binnenstad van Nijmegen. Ditmaal zullen onder anderen Ellen Deckwitz, Kira Wuck en Dichter des Vaderlands Anne Vegter plaatsnemen achter de microfoon. Ook is Ingmar Heytze voor het eerst aanwezig. De onbekendere talenten kunnen door middel van een optreden op het festival hun literaire carrière een belangrijke boost geven.

De optredens worden verdeeld over meerdere rondes, startend om 20.00u, 21.00u en 22.0u Tijdens deze rondes zal op elke locatie worden voorgedragen door een bekende dichter en twee talenten. Tussen de rondes zijn pauzes ingelast, die voor bezoekers de gelegenheid bieden naar een volgende locatie te gaan.

Om 22.30u staan de deuren in Café Trianon open voor het Onbederf’lijk Feest (gratis entree). Mis dit niet, want Lucky Fonz III en DJ Maarten W zorgen voor de muzikale afsluiting van de avond.

*Woensdag 16 oktober 2013*

*Acht locaties in de binnenstad van Nijmegen*

*Aanvang om 20:00*

*Gratis toegang*

*Bekende dichters:* Ester Naomi Perquin, Ellen Deckwitz, Kira Wuck, Ingmar Heytze, Dennis Gaens, Henk van der Waal, Anne Vegter, Quirien van Haelen, Frank van Pamelen, Michél de Jong.

een kleine mooie ritselende revolutie / a small lovely rustling revolution

lucebert vertalingSpeciaal middagprogramma rond de vertaling van Luceberts werk tijdens Onbederf’lijk Vers 2013Met medewerking van: Rozalie Hirs, Jaap van der Bent, Alex Rutten en Anja de Feijter.

In de loop van de zomer is het eerste deel verschenen van de vertaling in het Engels van de poëzie van Lucebert door Diane Butterman. Het Nederlands Letterenfonds bracht het contact tussen de vertaalster Diane Butterman en de Amerikaanse uitgever Green Integer tot stand. Deel I bevat de zogeheten ‘explosie’ van het dichterschap van Lucebert: de eerste drie bundels poëzie die in weinig meer dan een jaar tijd zijn verschenen in de kalenderjaren 1951 en 1952, plus de vroege ongebundelde gedichten. De tweetalige uitgave is geannoteerd en voorzien van een literair-historische inleiding.

Rozalie Hirs is dichter en componist en liet in samenwerking met beeldend kunstenaars een aantal van haar bundels ook als digitale poëzie verschijnen.

Jaap van der Bent was tot 1 september jongstleden universitair docent Amerikaanse letterkunde aan de Radboud Universiteit. Hij houdt zich vooral bezig met de twintigste-eeuwse Amerikaanse literatuur; het werk van de Beat Generation is zijn specialisme.

Alex Rutten studeerde Nederlands en Literatuurwetenschap in Nijmegen en Berlijn. Hij werkt als promovendus aan een biografische studie naar de vooroorlogse loopbaan van dr. P.H. Ritter Jr., belangrijk criticus en cultuurbemiddelaar tijdens het interbellum.

Anja de Feijter is hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit en schreef de ‘Inleiding’ bij deel I van de Lucebert-vertaling door Diane Butterman.

Datum: woensdag 16 oktober

Locatie: Bibliotheek Mariënburg (Nijmegen)

Tijd: 15.00-17.00

Toegang: gratis

Afbeelding: Lucebert, The Collected Poems Volume I. Translated from the Dutch by Diane Butterman. With an Introduction by Anja de Feijter. København & Los Angeles: Green Integer, 2013.

‘De zingende Nederlanden’

lied congresHoe functioneerden liederen als emotionerende, identiteitsvormende en opiniërende media? Op zaterdag 24 augustus buigen (cultuur)historici, kunsthistorici, muziek- en theaterwetenschappers, etnologen en letterkundigen (onder wie Johan Oosterman en Sophie Reinders) zich over deze vraag tijdens het congres ‘De zingende Nederlanden‘.

De drie invalshoeken van het congres – actualiteit, identiteit en emotie – belichten ieder een ander aspect van de speciale functie van het lied in de vroegmoderne tijd. Zingen in groepsverband kan identiteiten, emoties en opinies tot uitdrukking brengen en versterken. Liederen hadden door hun multimediale karakter, door hun verwevenheid met toneel en schilderkunst en door hun bruikbaarheid in huiskamers, theaters, kroegen, kerken en op kermissen en marktpleinen ook een veel groter verspreidingspotentieel dan andere media. Hoe is de opiniërende, emotionerende en identiteitsvormende functie van het lied in de vroegmoderne Nederlanden ingezet om bevolkingsgroepen een stem te geven en te mobiliseren? Hoe kon juist het lied nieuws en opinies zo razendsnel, en zonder onderscheid naar leeftijd, gender of sociale klasse verspreiden? En hoe functioneerden  liedteksten en melodieën als bemiddelaars van opinies, emoties en identiteiten?

“‘De zingende Nederlanden’” verder lezen

Openingslezing Master Letterkunde door Kees ’t Hart

keesthart

Op 29 augustus houdt Writer in Residence Kees ’t Hart de openingslezing van de Master Letterkunde onder de titel ‘Schaken en schrijven‘. Welke strategieën zetten schrijvers in bij het schrijven van romans? Vertrouwen ze daarbij op hun schrijftalent of werken ze met andere uitgangspunten? Zijn hun strategieën te vergelijken met die van schakers? Kees ’t Hart vergelijkt de uitgangspunten van een aantal Nederlandstalige romanschrijvers en gaat in op de vraag waarom de ene roman beter is dan de andere.

In het komende academiejaar vervolgt ’t Hart zijn ontdekkingstocht in de cursus ‘Schrijven als een schrijver’. Daarin gaat hij op zoek naar de bronnen van zijn eigen schrijverschap en boort hij de bronnen van zijn cursisten aan.

Aanvang: 16.15 (zaal E.2.50) Voorafgaand aan de openingslezing is er voor nieuwe studenten een korte kennismakingsbijeenkomst in dezelfde zaal (15.50-16 uur).