Verslag 1 april: symposium “Luid zingend op een ijsschots de zomer tegemoet”

Onder deze vrij pessimistische titel vond op 1 april aan het Meertens Instituut in Amsterdam een symposium plaats over de toekomst van de geesteswetenschappen, ter ere van de 60e verjaardag van Nicoline van der Sijs. In een reeks korte lezingen gaven haar collega’s uit zowel Nijmegen als Amsterdam hun visie op hoe het verder gaat, kan, of moet met (hun deelgebied van) de geesteswetenschappen. Daarbij waren maar liefst acht stafleden van de afdeling Nederlands; in pseudo-willekeurige volgorde: Lieke Verheijen, Allen Moss, Sophie Reinders, Stefan Frank, Jos Joosten, Wilbert Spooren, en (als hoogtepunt) een gecombineerde videoboodschap van Lieke van Deinsen en Jeroen Dera, respectievelijk vanuit Los Angeles en Kaapstad. Het geheel eindigde met een korte paneldiscussie onder leiding van Paula Fikkert.

ijsschots verslag

“Verslag 1 april: symposium “Luid zingend op een ijsschots de zomer tegemoet”” verder lezen

Een overvliegende meeuw: Jeroen Dera over zijn onderzoeksverblijf in Zuid-Afrika

Jeroen Dera is promovendus en docent moderne Nederlandse letterkunde.

IMG_3269

‘Soms vergeet ik dat ik in Afrika ben’, zei ik gisteren tegen een goede vriend op Facebook. Ik had hem net verteld dat ik een gigantische sprinkhaan uit mijn kamer had gejaagd, die luid zoemend kamikaze-aanvallen had ingezet op mijn laptopscherm. Zo’n sprinkhaan is het type insect dat je er opeens aan herinnert dat Nederland heel ver weg is, iets wat ik me door het always connected-principe van sociale media en de nagenoeg identieke tijdzones vaak te weinig realiseer. Des te confronterender is het dan ook als die gewaarwording van ‘Afrika’ opeens sterke vormen aanneemt. En dat is me in Stellenbosch, de plek waar ik enkele maanden als visiting scholar verblijf, toch wel de nodige keren overkomen.

Al toen ik in september 2012 begon aan mijn promotieproject, wist ik dat ik in mijn derde jaar naar een buitenlandse universiteit wilde. Eind 2013 werd dat opeens heel concreet, toen professor Geert Buelens van de Universiteit Utrecht (ik werkte daar tijdelijk als docent) contact legde met het departement voor Afrikaans en Nederlands aan de Universiteit van Stellenbosch. Binnen ettelijke dagen werd duidelijk dat ik daar begin 2015 welkom was om in alle rust aan mijn onderzoek te werken, gecombineerd met wat onderwijsklussen voor het departement. De reacties van Nederlandse vrienden en collega’s waren laaiend enthousiast. Een bloemlezing: ‘Stellenbosch is echt fantastisch, met al die mooie witte gebouwen!’; ‘Je kunt echt geweldig goede wijn in Stellenbosch drinken!’; ‘Het is daar altijd mooi weer, met zelfs in de winter temperaturen boven de twintig graden!’; ‘Het is een heerlijk relaxte omgeving, en in het weekend ga je natuurlijk naar Kaapstad’. Ik geef onmiddellijk toe: dat is allemaal waar, en als ik poëzie zit te lezen met uitzicht op de Papegaaiberg, met een koloniaal gebouw aan mijn rechter- en een park vol eiken aan mijn linkerzijde, dan denk ik met weinig deemoed aan de gure wind die het Nijmeegse Erasmusgebouw teistert. Aan de andere kant vlakt die idyllische voorstelling een werkelijkheid uit die óók onderdeel uitmaakt van het begrip ‘Stellenbosch’, en die vele malen ingrijpender is dan de sprinkhaan die gisteren op mijn toetsenbord zat. “Een overvliegende meeuw: Jeroen Dera over zijn onderzoeksverblijf in Zuid-Afrika” verder lezen

Wetenschap de klas in!

De komende weken bezoekt Lotte Jensen in het kader van de Radboud Science Award twee basisscholen in de regio: de Roncallischool te Velp en de Peppels te Boxmeer. Beide scholen voeren het project ‘Typisch Nederlands’ uit, dat gebaseerd is op Lotte’s Vidi-project ‘Proud to be Dutch’.

266px-Bol,_Michiel_de_RuyterOp donderdag 26 februari gaf Lotte een les aan de groepen 7 en 8 op de Roncallischool (zie ook: de Arnhemse Koerier). Ze vertelde over de rol van Napoleon in de vorming van een Nederlandse identiteit en het veranderlijke heldendom van Michiel de Ruyter. Michiel de Ruyter is in de loop der tijd nogal een controversiële held geweest (zie ook Lotte’s opiniestuk van 30 januari 2015 in de Volkskrant).

Tijdens de les kregen de leerlingen ook enkele oude drukken te zien, die uit de privécollectie van Johan Oosterman kwamen. Met name het 400 jaar oude boek van Huygens maakte veel indruk: ze wilden maar wat graag weten hoe duur dit boek precies was. Verder speculeerden de leerlingen volop over de vraag wat nu typisch Nederlands was en wat niet. Het leukste was het grote enthousiasme: bij iedere vraag gingen minstens twintig vingers omhoog. Studenten zouden daar nog een voorbeeld aan kunnen nemen!

De komende weken draait het project nog op beide scholen. Ook de kleuters en de onderbouw doen mee, ieder op hun eigen niveau. Terwijl de hogere groepen kritisch reflecteerden op grote vraagstukken, knutselden de kleinsten een mooie molen, versierd met tulpen.

1 april: symposium over toekomst van de geesteswetenschappen

ijsschots

Op 1 april organiseren het Meertens Instituut en de afdeling Nederlandse taal en cultuur van de Radboud Universiteit het symposium:

‘Luid zingend op een ijsschots de zomer tegemoet: de toekomst van de geesteswetenschappen’

Op deze dag wordt hoogleraar Nicoline van der Sijs 60 jaar en dat is een mooie aanleiding voor een symposium.

Tijdens het symposium krijgen jonge Nijmeegse en Amsterdamse onderzoekers de gelegenheid in maximaal tien minuten hun toekomstvisie of toekomstwens te verwoorden – dat kan gaan over de toekomst van de geesteswetenschappen in het algemeen, van hun eigen onderzoek, van het onderzoek of onderwijs binnen hun discipline, of over de vraag hoe de Nederlandse taal of literatuur er in de toekomst uit gaan zien. Daarna zullen enkele senioronderzoekers hun toekomstvisie uiteen zetten. Vervolgens zal een panel met de sprekers en met het publiek in discussie gaan.

“1 april: symposium over toekomst van de geesteswetenschappen” verder lezen

Culturele Kalverstraatapp gelanceerd (met Nina Geerdink)

kalverstraat

Dat de Kalverstraat een van de duurste straten op het Monopolybord is en een populaire Amsterdamse bestemming voor toeristen, weet iedereen. Net zoals iedereen weet dat het winkelpubliek er bediend wordt met een verzameling winkels van de bekendste ketens. Dat de Kalverstraat ook een interessant cultureel verleden heeft, kun je sinds donderdag ontdekken met behulp van een app van radiojournalist Cristel Sunter. Nina Geerdink werkte er aan mee.

De audio-app werkt met GPS, dus het enige wat je hoeft te doen is oordopjes in en door de Kalverstraat lopen. NOS-presentator Jeroen Overbeek vertelt je over de verborgen schatten van de Kalverstraat als je er langs loopt: de eerste Pathé-bioscoop stond in deze straat, Piet Mondriaan schilderde er zijn eerste schilderijen en het was de plek waar Willem Kloos graag kwam om koffie te drinken en boeken te kopen. De Kalverstraat was ook de straat waar de zeventiende-eeuwse dichter Jan Vos (1610-1667) zijn hele leven gewoond heeft. Zijn huis stond ongeveer ter hoogte van de huidige V&D en daar krijg je dus ook het verhaal over zijn leven en werk te horen. Nina Geerdink schreef een proefschrift over de dichter en vertelt op de app over de patronagerelatie tussen Vos en de Amsterdamse stadsbestuurders en over de rol die zijn gedichten daarin speelden.

Als je niet af kunt reizen naar Amsterdam, of geen zin hebt om je in de drukte te wagen, kun je de app ook thuis vanuit je luie stoel beluisteren! Voor meer informatie en het downloaden van de app, klik hier.

De week van… Johan Oosterman

johan

Geen gewone week, waarschuwde ik toen ik toezegde mijn ‘week van’ te willen verslaan, maar gewone weken zijn er ook bijna niet.

20 oktober, kwart voor zeven. De wekker loopt af, een kwartier later dan gebruikelijk. Voelt al als uitslapen, en dat op maandagochtend. Anna is jarig, mijn nichtje uit Roden, en ze wordt dertien. Zaterdag zijn Alice en ik al naar het Noorden geweest om het te vieren, vandaag alleen nog een felicitatie per sms.

Vroeg op de uni, want vanmiddag ben ik weg. Eerst het tentamen voor de eerstejaars printen en laten kopiëren. Ik doe dat liefst zo kort mogelijk voor het tentamen. Gekke gewoonte misschien, ingegeven door het idee dat er dan ook niets verkeerds mee kan gebeuren, en ook niet meer nodig: op het secretariaat hoor ik dat de tentamens tegenwoordig in een kluis worden bewaard.

Verder een ochtend van kleine dingen: de voorbereiding van twee cursussen die volgende week van start gaan is nog niet helemaal rond, ik verzamel de handschriften die ik later deze week in Brugge nodig heb voor de excursie met masterstudenten, en ik probeer mijn e-mail bij te werken. Om kwart voor één vertrek ik richting station. Gelukkig is het een mooie dag. “De week van… Johan Oosterman” verder lezen

Maak kennis met… Nadine de Rue

NadineNadine de Rue (1990) begon in 2007 aan haar studie Taalwetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen (RU). Na deze bachelor voltooide ze in 2012 ook haar master Taal- en Spraakpathologie (RU) cum laude. Vervolgens behaalde ze in 2013 haar bul voor de tweejarige Research Master Cognitive Neuroscience (Donders Graduate School for Cognitive Neuroscience, Nijmegen). Haar onderzoeksinteresse gaat voornamelijk uit naar moedertaalverwerving, taalontwikkelingsstoornissen en de daaraan gerelateerde processen in het zich ontwikkelende brein. “Maak kennis met… Nadine de Rue” verder lezen

Anja de Feijter in jury van de Stichting Lezen Scriptieprijs

anja
 

Tweejaarlijks wordt de Stichting Lezen Scriptieprijs toegekend. Met deze prijs wordt de beste scriptie op het terrein van de leesbevordering bekroond. Stichting Lezen Nederland en Stichting Lezen Vlaanderen delen de prijs gezamenlijk uit. Wat onderwerp betreft kan worden gedacht aan thema’s als leesgewoonten, functies van lezen, leesattitude, leescultuur, en lezen in relatie tot media. Aan de Stichting Lezen Scriptieprijs is een bedrag verbonden van €1500.

Dit jaar zit Anja de Feijter in de jury van de prijs, die zal worden uitgereikt op het tweejaarlijks congres van Stichting Lezen dat plaatsvindt aan de Vrije Universiteit Amsterdam op vrijdag 21 november aanstaande. Meer informatie over de Stichting Lezen Scriptieprijs vindt u hier, terwijl meer informatie over het congres hier te vinden is.

Stichting Lezen is het kennis- en expertisecentrum voor leesbevordering en literatuureducatie en zet zich in voor het verbeteren van het leesklimaat en de leescultuur, als onderdeel van het algemene lees- en literatuurbeleid van het Ministerie van OCenW.

Maak kennis met… Martine Veldhuizen

martinev

Martine Veldhuizen (historische letterkunde) heeft de Gerard Brom CRM Humanities Grant ontvangen. Ze krijgt daarmee vier maanden onderzoekstijd om een artikel en een Veni-voorstel te schrijven. De interfacultaire focusgroep Culture Religion and Memory (CRM) heeft deze subsidie beschikbaar gesteld om onderzoek op het snijvlak van cultuur, religie en herinnering te stimuleren.

In haar artikel schrijft Veldhuizen over ‘de zonden van de tong’ in vijftiende-eeuwse fransiscaanse literatuur in het Middelnederlands, zoals liegen, vloeken en vleien. Haar Veni-voorstel thematiseert het stereotype beeld van de kletsende, indiscrete vrouw. Psychologen zeggen dat dit bewezen onjuist is, maar het blijkt een hardnekkig vooroordeel te zijn. Veldhuizen wil kijken naar de eerste Nederlandse gedrukte literatuur om na te gaan of laatmiddeleeuwse opvattingen over loslippige vrouwen hierin een rol hebben gespeeld.

Haar artikel en Veni-voorstel sluiten aan bij haar expertise op het gebied van West-Europese opvattingen over fout spreekgedrag in de late middeleeuwen, zoals liegen, vloeken, schelden en roddelen. Het proefschrift van Veldhuizen is dit jaar bij uitgeverij Verloren gepubliceerd en heeft de titel De ongetemde tong. Opvattingen over zondige, onvertogen en misdadige woorden in het Middelnederlands (1300-1550).