Blije kletskopjes

Door Gaby Verhoeven

Zaterdag 27 oktober was het tijd voor de tweede editie van het Kletskoppen Kindertaalfestival in bibliotheek De Mariënburg, waar ik heb geholpen als vrijwilliger. Dit taalfestival werd georganiseerd door de Radboud Universiteit en het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek (MPI). En zoals de naam al doet vermoeden, draaide alles op deze dag om taal. Door middel van verschillende activiteiten, zoals een snelcursus Zweeds of Spaans, meertalige voorleessessies, taalonderzoekjes en een Nijntje-voorstelling, konden de 350 tot 380 (!) aanwezige kinderen stickers verzamelen. Als hun stickerkaart vol was, konden ze een cadeautje en een certificaat ophalen, dat ondertekend werd door “echte” taalwetenschappers.

Het was erg leuk om te zien hoe enthousiast kinderen, maar ook hun ouders, bezig waren met de verschillende activiteiten. Ik heb meerdere malen gehoord dat kinderen nog niet naar huis wilden, omdat ze nog één taalonderzoekje moesten doen of dat ze toch écht nog even wat Japanse woordjes wilden leren. Ook ouders werden door deze dag gestimuleerd om na te denken over het belang van taal voor de ontwikkeling van hun kinderen. Terwijl hun kinderen bezig waren met taalonderzoekjes, stelden zij leergierig vragen aan studenten en medewerkers van de RU en het MPI over van alles en nog wat. Ze reageerden vaak ook enthousiast als ik ze de vraag stelde of ze zich in wilden schrijven voor de database voor het Baby & Child Research Center en het 2in1 project van de RU. Dit houdt in dat zij benaderd kunnen worden om deel te nemen aan onderzoek naar bijvoorbeeld tweetaligheid bij kinderen of om vroege taalontwikkeling bij jonge kinderen.

Kortom: het was een hele leuke dag waarop de kinderen en hun ouders gezien hebben hoe interessant taalonderzoek is én waarmee mogelijke participanten gevonden zijn voor toekomstige onderzoeken. Kijk vooral ook eens op de Facebook-pagina voor een wat uitgebreider overzicht van wat er allemaal gedaan is én geef je vooral ook op als vrijwilliger voor de derde editie van volgend jaar! Ik heb namelijk een voldaan gevoel overgehouden aan een dag vol met blije kletskopjes!

Paula Fikkert over een nieuw ‘taalspeelhuis’

Een speciaal ‘taalspeelhuis’ om kinderen van 2 tot 6 jaar Nederlands te leren, opent op 9 november in Nijmegen op basisschool de Bloemberg. Het zogeheten Noplica-taalspeelhuisje is onder meer zeer geschikt om kinderen van nieuwkomers en peuters met een taalachterstand Nederlands te leren. Het is gebaseerd op recent onderzoek naar taalverwerving en wordt ook zelf weer gebruikt voor onderzoek naar het leren van taal. Onze hoogleraar Paula Fikkert is als onderzoeker nauw betrokken bij het project en vertelt er over op de site van de Radboud Universiteit.

Johan Oosterman in EenVandaag

Afgelopen zaterdag opende de langverwachte tentoonstelling Ik, Maria van Gelre in Museum Het Valkhof, waarvan onze hoogleraar Johan Oosterman de conservator is.

Afgelopen maandag besteedde EenVandaag aandacht aan deze tentoonstelling. Kijk hier het item terug:

https://eenvandaag.avrotros.nl/item/hoe-middeleeuwse-maxima-een-regionaal-museum-moet-redden/

Jeroen Brouwers-estafette: ‘Het hout’ integraal voorgelezen

Op de Dies Natalis van de Radboud Universiteit Nijmegen ontvangt schrijver Jeroen Brouwers dit jaar een eredoctoraat. Om die feestelijke gebeurtenis én het werk van de auteur nog eens extra onder de aandacht te brengen, organiseert de Afdeling Nederlandse Taal en Cultuur van de Radboud Universiteit de Jeroen Brouwers-estafette.

Op maandag 15 oktober wordt Het Hout, de meest recente roman van Brouwers, integraal voorgelezen door liefhebbers: studenten en medewerkers van de Radboud Universiteit, maar ook tal van mensen van buiten de universiteit. Elke deelnemer neemt een kwartier voorleestijd voor zijn/haar rekening.

Te zien en horen zijn onder (veel) meer: Daniël Wigboldus (voorzitter college van bestuur RU), Frank Tazelaar (zakelijk directeur De Nieuwe Oost), Theo Engelen (oud-rector-magnificus RU), Cobi van Baars (schrijfster), Natalia Grygierczyk (directeur Universiteitsbibliotheek), Margot van Mulken (decaan Faculteit der Letteren RU), Pien Houthoff (directeur arthouse LUX).

De estafette begint en sluit met Jeroen Brouwers zelf die op videobeeld de openings- en slotalinea’s van zijn roman voordraagt.

Iedereen is van harte uitgenodigd om een kwartier, een paar uur of de hele dag te komen luisteren.

De Brouwers-estafette vindt plaats op

  • Datum: maandag 15 oktober
  • Locatie: hal Erasmusgebouw, Erasmusplein 1 NIJMEGEN
  • Tijd: tussen 9.00 en 18.00 uur

Promotie Tjerk de Reus op 9 oktober

Door Tjerk de Reus

Het is een bijzondere ervaring om in een tussentijd te leven: na afronding van de dissertatie, in afwachting van de openbare verdediging in de Aula van de Radboud Universiteit Nijmegen, op dinsdag 9 oktober om 16.30 uur. Een periode van bijna zeven jaar werken aan het proefschrift komt tot een feestelijke afronding, waarbij de dialoog die de hooggeleerde opponenten met mij zullen voeren, een groot gewicht heeft. Als promovendus aan de vooravond van de verdediging voel je dat gewicht terdege!

Mijn proefschrift heeft als titel Ad den Besten. Deelbiografie 1923-1955. Oorlogstijd | de Vijftigers. Die titel maakt helder wat de lezer aantreft in mijn studie: de hoofdpersoon is Ad den Besten (1923-2015), dichter, essayist, poëticaal denker. Hij was intensief betrokken bij de Beweging van Vijftig. Mijn onderzoek vormt een verheldering en een doordenking van deze betrokkenheid, inhoudelijk en poëticaal. Als vertrekpunt heb ik een biografische invalshoek gekozen. Daar ligt de overtuiging aan ten grondslag dat een poëtica uitdrukking is van een concrete persoon: van een mens wiens pad gekruist wordt door denkers en dichters, een mens ook met levenservaringen die vormend zijn geweest en die het denken in het algemeen hebben bepaald en kleur gegeven, en zeker ook het denken over poëzie. De ondertitel van mijn boek duidt daarop: ‘oorlogstijd | de Vijftigers’.

“Promotie Tjerk de Reus op 9 oktober” verder lezen

Nicoline van der Sijs wint Jaarprijs Wetenschapscommunicatie

De afgelopen week werd bekend dat de Atlas van de Nederlandse taal is onderscheiden met de Jaarprijs Wetenschapscommunicatie van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten (KVAB). Het boek is geschreven door twee Nederlandse en twee Vlaamse auteurs.

Een van de Nederlandse auteurs is Nicoline van der Sijs, die als hoogleraar Historische taalkunde aan onze afdeling verbonden is.

Het boek verscheen in mei 2017 en sindsdien zijn er al meer dan 12.000 exemplaren verkocht. Afgelopen week verscheen bovendien een goedkopere paperbackuitgave voor scholieren. Uit het juryrapport:

Johan De Caluwe, Fieke Van der Gucht, Nicoline van der Sijs en Mathilde Jansen worden onderscheiden met de jaarprijs wetenschapscommunicatie voor hun boek ‘Atlas van de Nederlandse taal’. Het is een zeer leerrijk werk dat de weg naar een ruim publiek vond en veel media-aandacht heeft gekregen. Het boek is dan ook zeer toegankelijk voor een breed publiek en brengt kennis op een ludieke wijze over.

De Jaarprijs Wetenschapscommunicatie wordt jaarlijks uitgereikt aan twintig wetenschappers of teams die er het afgelopen jaar het best in slaagden om hun onderzoek over te brengen op het brede publiek. Alle laureaten worden op 27 november in Brussel gehuldigd. Op die dag wordt ook bekendgemaakt welk project is verkozen tot Publieksfavoriet. Iedereen kan nog tot en met 25 november zijn stem uitbrengen op de website van EOS.

Meer informatie over de Atlas van de Nederlandse taal is te vinden op de Facebookpagina of de website. Daarop staan ook allerhande taalweetjes en taalquizzen.

Opiniestuk Lotte Jensen in de Volkskrant: ‘Schuif de Nederlandse taal niet zomaar terzijde’

Vandaag staat in de Volkskrant een opiniestuk van Lotte Jensen, waarin ze betoogt dat als we meer geschoolde neerlandici willen, eerst bestuurders hun houding jegens onze taal moeten wijzigen. Zaterdagavond is Marc van Oostendorp over hetzelfde onderwerp te zien bij EenVandaag.

Uit het artikel van Lotte Jensen:

We hebben allemaal kunnen zien hoe het Nederlands in rap tempo aan status ingeboet heeft in het academische onderwijs: 74 procent van de masteropleidingen is al in het Engels en het aantal Engelstalige bacheloropleidingen groeit ook snel. Steeds vaker snoepen de Engelstalige tracks studenten weg bij de Nederlandstalige varianten, omdat toekomstige studenten het idee hebben dat een Engelstalige opleiding meer status heeft. Dat heeft ook negatieve gevolgen voor het imago van het vak Nederlands op school: scholieren krijgen de boodschap mee dat ze beter kunnen investeren in hun Engelse taalvaardigheid, wanneer ze een vervolgopleiding willen doen.

Lees hier het hele opiniestuk.

Marten van der Meulen publiceert ‘vloekboek’

Promovendus aan de afdeling Nederlandse Taal en Cultuur Marten van der Meulen heeft een boek geschreven over vloeken.

Uit het persbericht van de uitgever:

Wat roep je als je erin trapt? Shit! En welke halvegare loopt er de kantjes vanaf? Dat moet wel een randdebiel zijn. Scheldwoorden en vloeken als deze zijn een onderdeel van ons dagelijks leven. Dat kun je leuk vinden, of je kunt erom huilen. Maar waar je niet omheen kunt, is dat scheldwoorden en vloeken verdomd interessant zijn, én fucking beeldend.

In Het Groot Nederlands Vloekboek presenteren we vloeken en scheldwoorden in al hun woordelijke glorie. Allerlei aspecten van die fascinerende taalelementen komen aan bod: de geschiedenis en psychologie van het vloeken, wanneer je vloekt en scheldt en waarom, en vooral alle taalvernuft dat erachter schuilgaat.

Het Groot Nederlands Vloekboek behandelt tientallen soorten vloeken, scheldwoorden en verwensingen, in vunzige illustraties en een veelvoud aan fijnzinnige weetjes en smerige citaten.

Lezers krijgen potverdikke veel inzicht in de herkomst van bestaande scheldwoorden, én ze krijgen handige tips om vaardigere te vloeken, zowel in het Nederlands als in andere talen. Zo leren zelfs klojo’s met dit boek slimmer schelden.

Naast Het Groot Nederlands Vloekboek verschijnt tegelijkertijd ook Het Groot Vlaams Vloekboek met scheldwoorden als kloefkakker, tsjiepmuile & zurkeltrutte (ISBN 9789401453424).

Wist je dat:

  • er een serie vloeken tot Werelderfgoed uitgeroepen is?
  • sletten van oorsprong ‘vodden’ zijn en krengen ‘rottende kadavers’?
  • godverdommemiljaardenondedju een stapelvloek is en potvolkoffie een bastaardvloek?
  • Nederlanders als (bijna) enigen schelden met ziektes? (Niet dan, tyfuslijer?)
  • het record vloekwoorden in één rapnummer op 188 staat?
  • er in ons zonnestelsel een planetoïde 9001 Slettebak rondzweeft?

Over de auteurs

Marten van der Meulen (NL) promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daar onderzoekt hij de relatie tussen taaladvies en taalwerkelijkheid. Daarnaast schrijft, blogt en praat hij over taal.

Fieke Van der Gucht (BE) behaalde een doctoraat in de Algemene Taalwetenschap en werkt parttime bij Taalonthaal, het academisch schrijfcentrum van de UGent. De rest van de tijd corrigeert, redigeert en schrijft ze teksten als De Kommaneuker.

Lezing Thomas Verbogt: ‘De stad die je bent’

Op donderdag 13 september houdt schrijver Thomas Verbogt een lezing onder de titel De stad die je bent. Dit doet hij in het kader van het lustrum van de Radboud Universiteit.

Verbogt werd in 1952 geboren in Nijmegen, groeide er gelukkig op en ging er op het kookpunt van de jaren zeventig opgelucht weg. Maar de stad die hij bleef koesteren keerde daarna veelvuldig terug in zijn werk.

Datum: donderdag 13 september 2018
Tijd: 16:30 tot LocatieGrotiusgebouw zaal 0.100

Inschrijven voor de lezing via deze link.

 

Presentatie biografie Jan Walravens (door Jos Joosten)

Op donderdag 6 september a.s. wordt in boekhandel Roelants te Nijmegen De verdeelde mens: Jan Walravens (1920-1965), schrijver, ijkpunt, avantgardist gepresenteerd: de langverwachte biografie van de Vlaamse avantgardist Jan Walravens, geschreven door hoogleraar Nederlandse letterkunde Jos Joosten.

Walravens was een centrale figuur in het naoorlogse Vlaamse cultuurleven.  Hugo Claus dacht ‘bij elk boek, bij elke dichtbundel of toneelstuk, eerst en vooral aan wat Jan ervan zou denken’. Louis-Paul Boon had, als hij schreef, vaak in zijn hoofd: ‘Dit zal Jan mooi vinden! Dit zal hij graag lezen.’

Tussen 1944 en 1965 was Brusselaar Jan Walravens (1920-1965) het absolute ijkpunt in de Vlaamse avant-garde. Hij introduceerde het existentialisme en was de eerste die in het Nederlandse taalgebied sprak over experimentele poëzie. Met zijn tijdschrift Tijd en Mens bracht hij Vlaamse en Nederlandse Vijftigers en Cobra-schilders bijeen. In de laatste jaren van zijn korte leven was hij een van de culturele-televisiepioniers en verzorgde hij, onder andere, het televisiedebuut van W.F.Hermans. Bovendien schreef hij twee ophefmakende romans en een aantal ontroerende novellen.

De verdeelde mens is gebaseerd op talloze niet eerder gepubliceerde documenten, zoals Walravens’ dagboeken, de brieven aan zijn verloofde en zijn correspondentie met Hugo Claus. Het geeft inkijkjes in het (nog verrassend cultureel actieve) Berlijn anno 1943, de Brusselse kunstwereld na de oorlog, en de doorbraak van de avantgarde in literatuur, schilderkunst en theater in de jaren vijftig.

Bij de presentatie zal een onbekend beeldfragment getoond worden van Hugo Claus’ voordracht van zijn in-memoriamgedicht voor Jan Walravens. Dr. Jan de Roder zal het boek met een speech ten doop houden. De muzikale omlijsting wordt verzorgd door het Ibert Trio.

Plaats: Boekhandel Roelants (Van Broekhuysenstraat 34, Nijmegen)
Tijd: donderdag 6 september, 18:00 uur