Zingen naar aanleiding van rampen

In het nieuwste nummer van BMGN – Low Countries Historical Review schreef onze collega Lotte Jensen een artikel over rampliederen in het verleden. Ze laat zien dat liederen over natuurrampen verschillende functies hadden: ze verspreidden het nieuws, boden religieuze lessen en bevorderden gevoelens van solidariteit. 

 Een wel heel bijzonder ramplied was het Watersnood-Wilhelmus. Daarover schreef Jensen een aparte bijdrage in het Nieuw Letterkundig Magazijn

De Volkskrant interviewde Jensen over beide publicaties.

 

Instagrampoëzie in de klas

In het nieuwe nummer van Levende Talen Magazine schreven onze collega Jeroen Dera en Kila van der Starre (Universiteit Utrecht) een artikel over het gebruik van Instagrampoëzie in het voortgezet onderwijs.

Ze betogen dat deze vorm van poëzie vanwege de aansluiting bij de leefwereld van jongeren bijzondere handvatten biedt om poëzie centraal te stellen in de klas. Aan de hand van het zogenaamde RES-model van Nicholas Mazza lichten ze vervolgens een didactiek toe waarmee dit soort gedichten in het onderwijs betekenisvol gebruikt kunnen worden.

Dera en Van der Starre onderstrepen met hun bijdrage een recente trend in de neerlandistiek, namelijk die waarin universitaire onderzoekers hun onderzoeksinteresses uitdrukkelijk vertalen naar het voortgezet onderwijs. Klik hier om hun artikel te lezen.

Tijdschrift Vooys organiseert debatavond over empathie en literatuur (20 juni 2019)

Door het lezen van fictie kun je je verplaatsen in de ander. Een bijna vanzelfsprekende en vooral mooie gedachte voor wie graag leest, want ze voorziet die activiteit van een zekere (maatschappelijke) relevantie. Maar hoe vanzelfsprekend is het eigenlijk dat literatuur inlevingsvermogen oplevert? En welke implicaties heeft zo’n ‘empathische’ leeshouding voor de hiërarchische verhouding tussen lezer, personage, auteur en werkelijkheid? Tijdens Vooys’ debatavond over empathie en literatuur zal vanuit verschillende perspectieven over deze kwesties worden nagedacht. De aanleiding voor de keuze van dit thema is het essay ‘The Banality of Empathy’ van Namwali Serpell. Tijdens de debatavond worden literaire fragmenten over thema’s als waanzin, armoede en postkolonialisme voorgelezen. Literatuur is op die manier steeds het uitgangspunt van het gesprek.

Het evenement zal plaatsvinden op donderdagavond 20 juni van 19:30 tot 22:30 in het ZIMIHC theater Wittevrouwen te Utrecht (inloop vanaf 19:00). Aan het begin van de avond zal het dan pas verschenen themanummer van Vooys over Waanzin (37.2) worden gepresenteerd door hoofdredacteur Noortje Maranus. De debatavond zelf opent met een introductie op het thema door literatuurwetenschapper Frank Hakemulder. Vervolgens zal hij met de overige panelleden in gesprek gaan over onder andere de drijfveren achter empathie en de manier waarop empathie machtsrelaties kan creëren. Letterkundige Saskia Pieterse zal optreden als moderator en de andere sprekers zijn journalist en schrijver Fiep van Bodegom, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde Yra van Dijk en schrijver Maartje Wortel.

Het evenement is gratis, maar vooraf aanmelden is verplicht in verband met een beperkt aantal plekken. Aanmelden kan gemakkelijk door te mailen naar redactie@tijdschriftvooys.nl.

Benieuwd geworden? Volg het evenement via de site en via Facebook, en blijf op de hoogte!

Subsidie toegekend aan project over hongercrises

Binnen het programma van de Nationale Wetenschapsagenda, Onderzoek op Routes door Consortia (NWA-ORC), is een project gehonoreerd dat zal gaan over de herinneringscultuur en educatieve praktijken rond Europese hongersnoden. Het gaat per 1 oktober 2019 van start onder de titel Heritages of Hunger: Societal Reflections on Past European Famines in Education, Commemoration and Musealisation.

Hoofdaanvrager is dr. Marguérite Corporaal (Radboud Universiteit) en mede-aanvragers zijn  prof. dr. Lotte Jensen (Radboud Universiteit) en dr. Ingrid de Zwarte (NIOD). Er zal onder meer aandacht aandacht worden besteed aan de Nederlandse hongercrisis van de jaren 1844-1846 en de hongerwinter van 1944.​

Symposium en boekpresentatie Lucretia van Merken

Onze hoogleraar Lotte Jensen maakte samen met derdejaarsstudent NTC Tommie van Wanrooij een editie van het toneelstuk Jacob Simonszoon de Rijk van Lucretia van Merken uit 1774. Op vrijdag 7 juni a.s. wordt dit boek officieel gepresenteerd, tussen 14.30 en 17.00 uur in de Beelkamer van Huize Heyendael.

Er vindt dan een symposium plaats over Van Merken en haar tijdgenoten, waarop naast Tommie van Wanrooij onder meer ook oud-promovendus en oud-student van de opleiding Lieke van Deinsen en onze docent Ivo Nieuwenhuis zullen spreken. Het volledige programma vind je hier.

Lotte Jensen en Tommie van Wanrooij werden ook geïnterviewd over hun editie-project voor Radboud Recharge. Lees hier hun verhaal over Van Merken, die in haar eigen tijd bekend stond als de Vondel van de achttiende eeuw.

Guusje Jol spreekt in Zweden over politieverhoren met kinderen

Guusje Jol promoveert bij de vakgroep taalbeheersing op politieverhoren met kinderen. In het kader van dat onderzoek werd ze gevraagd een lezing te geven in het Zweedse Uppsala. Daar vindt op 13 en 14 mei de workshop ‘Law & Emotion: Empathy, Objectivity and Remorse’ plaats.

Jols presentatie, die ze geeft mede namens Wyke Stommel en Wilbert Spooren, gaat over politieverhoren met kinderen en het dilemma voor de politieagent tussen neutraal reageren enerzijds en anderzijds een empathischer reactie geven zoals die relevant gemaakt wordt door het kind.

Uppsala.

Marieke van Egeraat wint Tiele-scriptieprijs 2018

Onze collega Marieke van Egeraat won op vrijdag 12 april de Tiele-scriptieprijs 2018. Ze kreeg de prijs voor haar masterscriptie Weeklies, writings, and whispers: news in Gelderland (1618-1648). Hierin schetst ze een beeld van het Gelderse medialandschap ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog.

Lees hier de lovende woorden die de jury voor Mariekes scriptie over had.

De opleiding Nederlandse Taal en Cultuur feliciteert Marieke graag van harte met deze mooie prestatie!

Momenteel is Marieke werkzaam als promovenda binnen het onderzoeksproject Dealing with Disasters, onder leiding van Lotte Jensen.

Wat literair erfgoed ons over vandaag vertelt

Al sinds zijn studietijd is hoogleraar Nederlandse letterkunde Jos Joosten gefascineerd door Vondels curieuze gedichten over Johan Mauritius van Nassau Siegen, bouwer van het Mauritshuis in Den Haag. De schaamteloos opbouwende retoriek over een sloper, de politieke drijfveren achter een geconstrueerd heldendom, en natuurlijk de slavernij als het hangijzer.

In het Mauritshuis (‘Het museum erkent eigenlijk niet veel te weten over zijn naamgever.’) is nu een tentoonstelling geopend over de bouwer en naamgever van het museum. In het nieuwe nummer van Ons Erfdeel publiceerde Joosten een essay over dezelfde Johan Maurits, bij wie zowel de status als ‘held’ als met name die van ‘vaderlands’ kritische kanttekeningen behoeft (de journalist van dienst in dagblad Trouw op 4 april opent probleemloos: ‘Tot voor kort was hij een held’. Zonder de vraag te stellen: ‘O ja? En bij wie dan?’). Uiteraard komt de betrokkenheid van Johan Maurits bij de slavernij aan bod, die overigens in Brazilië al veel langer onderwerp van onderzoek is, maar ook in Nederland al tijdens zijn leven punt van kritiek was (onder meer bij hagiograaf Barlaeus).

Ten slotte bepleit Joosten dat de casus Johan Mauritius/Vondel bij uitstek geschikt is om college, les of leesclub diepgang te geven of om bij te dragen aan discussies.

Historische letterkunde in Wrocław

Door Lotte Jensen

Op 4 en 5 april brachten de historisch-letterkundigen van onze afdeling een bezoek aan de afdeling Nederlands in Wrocław in Polen. Paul Hulsenboom, die zelf half-Pools is, had de contacten gelegd en schreef al eerder een enthousiast stuk over de neerlandistiek in Wrocław op ons blog. Met een groep van negen personen trokken we naar deze prachtige stad, waar meer dan driehonderd studenten Nederlands studeren. Dat zijn jaloersmakende, duizelingwekkende aantallen, waar we in Nederland de laatste jaren alleen nog maar van kunnen dromen.

College over nationale identiteit door Lotte Jensen.

De eerste dag bestond uit een gastcollege door Lotte Jensen aan een groep van vijftig studenten over de Nederlandse identiteit. Ze ging in op de huidige politieke situatie in Nederland, heldenverering en verschillende volksliederen. Het leverde een geanimeerde discussie op over de vraag waar de grenzen tussen vaderlandsliefde en nationalisme vandaag de dag liggen. De middag bestond uit een reeks mini-lezingen van de Poolse en Nederlandse delegatie. Zo vertelde Jan Urbaniak dat hij bezig is met een Poolse vertaling van Sara Burgerhart, Joanna Skubisz ging in op haar onderzoek naar de Sinnepoppen van Roemers Visscher en Malgorzata Dowlaszewicz liet ons zien hoe rijk de receptie van Beatrijs en Elckerlijc in Polen is.  Van onze zijde vertelden Hanneke van Asperen en Fons Meijer over hun aandeel in het Dealing with Disasters-project, Paul behandelde de beeldvorming van Polen in de zeventiende-eeuwse Nederlandse literatuur, en Aukje van Hout beschreef de wijze waarop in vroeg-twintigste-eeuwse romans over homoseksualiteit werd geschreven. Tommie van Wanrooij gaf een uiteenzetting over de nieuwe editie van Jacob Simonszoon de Rijk (1774) van Lucretia van Merken, die hij in het kader van zijn honoursprogramma samen met Lotte Jensen heeft vervaardigd en die op 7 juni a.s. gepresenteerd wordt.

Bezoek aan de afdeling Bijzondere Collecties.

De tweede dag was een dag vol excursies en activiteiten. We werden eerste rondgeleid op de afdeling Bijzondere Collecties en waren onder de indruk van het gigantische gebouw waarin de collectie gehuisvest is. Daarna togen we naar het Nationaal Museum, dat een imposante collectie middeleeuwse kunst bezit en een schilderij van Brueghel. ’s Middags verzorgde Stefan Kiedroń een rondleiding door de stad. Hij had een prachtige brochure gemaakt en de wandeling een toegepast tintje gegeven. Met het oog op het Dealing with Disasters-project stond hij onder meer stil bij de grote waternood in Wrocław in 1997, en de instorting van de St. Elisbeth Basiliek in 1529 door zware storm. Niemand kan zo enthousiast en bevlogen vertellen als Stefan. We besloten de dag met koffie en gebak.

Stadswandeling onder leiding van de bevlogen Stefan Kiedroń.

Al bij al waren we zeer onder de indruk van het gastvrije onthaal, de bloei van de neerlandistiek in Polen en de collectie bijzondere drukken in Wrocław. We hopen onze Poolse collega’s in de toekomst ook in Nijmegen te mogen begroeten.